Édouard Lalo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Édouard Lalo
Édouard Lalo omstreeks 1865
Édouard Lalo omstreeks 1865
Volledige naam Édouard Victoire Antoine Lalo
Geboren 27 januari 1823
Overleden 22 april 1892
Land Vlag van Frankrijk Frankrijk
Nevenberoep muziekpedagoog, violist
Instrument viool, cello
Leraren Peter Baumann, Pierre de Sales Baillot, François-Antoine Habeneck, Julius Schulhoff, Joseph-Eugène Crèvecoeur
Belangrijkste werken Symphonie Espagnole, Le Roi d'Ys, Fantaisie norvégienne (Concert nr. 3), Concerto russe (Concert nr. 4) in f mineur
Portaal  Portaalicoon   Klassieke muziek

Édouard Victoire Antoine Lalo (Rijsel, 27 januari 1823 - Parijs, 22 april 1892) was een Frans violist en componist. Hij behoort tot die componisten, die er naar streefden in de laatste dertig jaren van de 19e eeuw de Franse muziek te vernieuwen. Hij componeerde vooral instrumentale muziek. Omdat deze muziek meestal na 1870 werd uitgevoerd, bleef Lalo voor het grote publiek voor een lange tijd onbekend.

Levensloop[bewerken]

Jeugd en opleiding[bewerken]

Lalo, een telg uit een officiersgezin dat in de 16e eeuw van Spanje naar Frankrijk geëmigreerd was, had al vroeg interesse voor muziek. Vanaf 1833 studeerde hij muziektheorie en viool bij professor Müller, cello bij Peter Baumann aan het Conservatoire National de Région de Lille in Rijsel. In 1839 verhuisde hij naar Parijs en studeerde viool bij Pierre de Sales Baillot en later bij François-Antoine Habeneck. Verder studeerde hij privé compositie bij de pianist en muziekleraar Julius Schulhoff, maar hij beschouwde zichzelf later als compositorische autodidact. Door Schulhoff kwam hij ook in contact met Joseph-Eugène Crèvecoeur (1819-1891),[1] bij wie hij eveneens enige tijd compositie studeerde, alhoewel Crèvecoeur slechts vier jaar ouder was. Zijn levensonderhoud verdiende Lalo als violist - in 1849-1850 speelde hij mee in een orkest - en muziekleraar.

Violist en componist[bewerken]

Zijn eerste bekende composities zijn liederen met pianobegeleiding uit 1848, waarvan hij twee partituren heeft voorgelegd aan Hector Berlioz. Hij raakte bevriend met de violist Jules Armingaud en diens vertrouweling, de componist en vioolvirtuoos Pablo de Sarasate. In 1855 richtte hij met zijn nieuwe vriend een strijkkwartet, het "Quatuor Armingaud", op, waarin hij aanvankelijk altviool en later tweede viool speelde. Hij leefde toen nog met zijn eerste vrouw in Puteaux in een financieel slechte situatie. Omdat toen in Frankrijk instrumentale muziek - met uitzondering van enige werken van Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart en Ludwig van Beethoven - niet populair was, had hij met zijn kamermuzikale werken geen groot succes. Hij ontving meerdere malen de steun van Charles Gounod, die zijn muziek heeft gewaardeerd. In 1859 richtte hij een eigen strijkkwartet op. In 1865 huwde hij met zijn tweede vrouw, de altzangeres Julie Bernier de Maligny. Ze vetrokken naar Parijs, wat betere sociale kringen voor hem opende.

De doorbraak als componist[bewerken]

Zowel in de muziekkamer thuis als in andere privésalons in de Franse hoofdstad gaf hij concerten op vrijdagavond. Aan het begin van de 1870er jaren stelden zich ook eerste successen in. Na de verloren Frans-Duitse Oorlog van 1870-1871 werd de Société Nationale de Musique opgericht, die zich voor de vernieuwing van de Franse muziek inzette. Dit gezelschap poogde te concurreren met de als dominant opgevatte Duitse traditie van de symfonische en kamermuziek te concurreren en steunde daarom vooral de uitvoering van eigentijdse Franse instrumentale muziek. Binnen de door dit gezelschap georganiseerde concertreeksen werden ook werken van Lalo geprogrammeerd. De vooraanstaande dirigenten Charles Lamoureux en Étienne Jules Pasdeloup zetten zich in voor de composities van Lalo en de vioolvirtuoos Pablo de Sarasate speelde in 1874 en 1875 zijn beide vioolconcerten. Het waren grote successen en het tweede vioolconcert, getiteld Symphonie Espagnole, op. 21 werd zijn bekendste instrumentale werk.

Door deze successen aangemoedigd nam hij ook als operacomponist een nieuw aanloop. De in 1878 begonnen opera Le Roi d'Ys, gebaseerd op de Bretonse legende over de verzonken stad Ys, sloot hij af in 1887. Het werk beleefde eerst concertante deeluitvoeringen en werd van de directies van de theaters afgekeurd. Maar de première in 1888 aan de Opéra-Comique in Parijs betekende voor Lalo de uiteindelijke doorbraak als componist. Lalo heeft daarnaast nog een aantal opera's gecomponeerd, waarvan La jacquerie onvoltooid is gebleven. De aktes 2 tot 4 werden later door Arthur-Joseph Coquard voltooid. Fiesque werd pas in 2007 voor het eerst scènisch opgevoerd te Mannheim.

Composities[bewerken]

De oudere Lalo

Werken voor orkest[bewerken]

  • 1872 Aubade, voor 10 instrumenten
  • 1872 Divertissement, voor orkest
  • 1873 Concert nr. 1 in F majeur, voor viool en orkest, op. 20
  • 1873-1874 Symphonie espagnole (Concert nr. 2) in d mineur, voor viool en orkest, op. 21 - opgedragen aan: Pablo de Sarasate
  • 1875 Allegro appassionato, voor cello en orkest, op. 27
  • 1877 Concert in d mineur, voor cello en orkest
  • 1878 Fantaisie norvégienne (Concert nr. 3), voor viool en orkest
  • 1879 Rapsodie norvégienne
  • 1879 Romance-sérénade, voor viool en orkest
  • 1879 Concerto russe (Concert nr. 4) in f mineur, voor viool en orkest, op. 29
  • 1885 Fantaisie ballet, voor viool en orkest
  • 1886 Andantino, voor viool en orkest
  • 1886 Symfonie in g mineur, voor orkest
  • 1888 Sérénade, voor strijkorkest
  • 1888-1889 Concert in f mineur, voor piano en orkest
  • Guitarre, voor viool en orkest, op. 28

Bewerkingen voor harmonieorkest[bewerken]

Muziektheater[bewerken]

Opera's[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1866-1868 Fiesque 3 2007, Mannheim Charles Beauquier naar Friedrich von Schiller "Die Verschwörung des Fiesco zu Genua"
1878-1887 Le Roi d'Ys 3 7 mei 1888, Parijs, Opéra-Comique Edouard Blau
~1889 La Jacquerie
aktes 2 tot 4 voltooid door Arthur-Joseph Coquard
4 9 maart 1895, Monte Carlo Edouard Blau, Simone Arnaud naar Prosper Mérimée

Balletten[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto choreografie
1881-1882 Namouna 2 aktes 6 maart 1882, Parijs, Opéra Garnier Charles Nuitter, Lucien Petipa
naar de memoires van Giacomo Casanova
1891 Néron 3 taferelen 28 maart 1891, Parijs, Hippodrome de l'Alma Paul Milliet

Vocale muziek[bewerken]

Liederen[bewerken]

Kamermuziek[bewerken]

  • 1853 Sonate, voor viool
  • 1856 Sonate, voor cello
  • Strijkkwartet in Es majeur, op. 19

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties