Émile Combes

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Émile Combes

Justin-Louis-Émile Combes (Roquecourbe (Tarn), 6 september 1835Pons, 25 mei 1921) was een Frans minister en premier.

Combes volgde het seminarie[1] maar ontwikkelde zich later als een fervent antiklerikaal en anti-katholiek staatsman. In 1885 werd hij verkozen tot senator en werd in 1895 minister van Onderwijs. Ten tijde van het kabinet-Waldeck-Rousseau bereidde hij een wet op de vereniging voor, die voornamelijk ten doel had het aantal en de activiteit van de religieuze congregaties tot het uiterste te beperken en het katholiek onderwijs te fnuiken. Nadat hij in 1902 zelf een kabinet had gevormd, legde de autoritaire[2] Combes de wet op de verenigingen met een aan het fanatisme grenzende ijver ten uitvoer. Vele kloosterlingen werden uit hun kloosters gedreven. Soms, zoals in het geval van de Grande Chartreuse, gebeurde dit zelfs manu militari (29 april 1903). Een nieuwe wet van 4 juli 1904 kwam ten slotte neer op een vrijwel algehele opheffing van het katholiek onderwijs. De Franse bevolking kwam hiertegen in opstand. Een conflict met paus Pius X, die in augustus 1903 was verkozen, leidde tot de opheffing van het Franse gezantschap bij de H. Stoel. Een wet op de volledige scheiding van Kerk en staat werd voorbereid en na Combes' aftreden uitgevaardigd. Het ministerie-Combes besteedde voorts aandacht aan de sociale wetgeving en kwam in januari 1905 ten val door het schandaal van de fiches dat in oktober 1904 aan het licht was gebracht. De pers had immers ontdekt dat de minister van Oorlog, generaal André, met de actieve steun van de maçonnieke loges meer dan 20 000 fiches had laten opstellen, waarbij onder andere de kerkgang van katholieke officieren werd bijgehouden om hen van promotie uit te sluiten[3]. André moest ontslag nemen en even later, op 15 januari 1905, was dit ook het geval voor Combes.

La dégoulinade des fiches (Het druipen van de fiches), anti-maçonnieke karikatuur van 17 december 1904.
Choeur des F. - De grâce, n'en jetez plus! Nous sommes submergés!!..

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Combes nog minister zonder portefeuille in een kabinet-Briand (1915-1916).

Voorganger:
René Waldeck-Rousseau
Premier van Frankrijk
Kabinet-Combes
1902-1905
Opvolger:
Maurice Rouvier
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hij kreeg daarom de bijnaam "petit père Combes".
  2. Péguy noemde hem een "césariste en veston".
  3. De legende wil dat een hogere officier, die onder druk werd gezet om te vertellen wie van zijn medewerkers ter kerke ging, geantwoord zou hebben: "Que vous dire? Je suis toujours au premier rang à la messe et je ne me retourne jamais...". Op de fiches werd ook bijgehouden of hun kinderen een katholieke opvoeding genoten, etc.