10. SS-Panzer-Division Frundsberg
| 10. SS-Panzer-Division Frundsberg | ||
 |
||
| Embleem van de divisie | ||
| Oprichting | 8 januari 1943 | |
| Ontbinding | 10-12 mei 1945 | |
| Land | .svg){kind=small} Nazi-Duitsland |
|
| Krijgsmachtonderdeel |  Waffen-SS |
|
| Organisatie | Divisie | |
| Type | Cavalerie | |
| Commandanten | Michael Lippert Lothar Debes Karl Fischer von Treuenfeld Heinz Harmel Franz Roestel |
|
De 10. SS-Panzer-Division Frundsberg was een divisie van de Waffen-SS. De eenheid werd opgericht in januari 1943 en werd enkele dagen na de onvoorwaardelijke overgave van nazi-Duitsland ontbonden.[1]
De divisie vocht aanvankelijk aan het oostfront, maar werd na de geallieerde landing in Normandië overgeplaatst naar het westen. Ze heeft de rest van de oorlog aan diverse fronten gevochten. Het embleem van de divisie was een eikenblad met een hoofdletter F eroverheen.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
[bewerken] Oprichting en formatie
Begin januari 1943 wordt de divisie gevormd nabij Charente, in Frankrijk. Net zoals bij de 9. SS-Panzer-Division Hohenstaufen werden de manschappen voor de 10e SS-Panzer vooral gerekruteerd uit jongemannen die normaal moesten dienen in de Reichsarbeitsdienst. Daardoor was de gemiddelde leeftijd van de rekruten 18 jaar.
Tegen begin februari was het tankregiment voor de divisie gevormd, 10. Panzer-Regiment Langemarck. Dit regiment werd uitgerust met Panzerkampfwagen IV tanks. In juni krijgt de divisie de titel Karel der Grosse (Karel de Grote) toegekend. Die naam werd echter snel gewijzigd omdat Hitler Karel de Grote niet tot zijn favoriete historische figuren rekende. Op 3 oktober verandert de naam naar SS-Panzer-Division Frundsberg, genoemd naar een beroemde ridder die in dienst van de Habsburgers streed.
Diezelfde maand krijgt de SS-Panzer-Division Frundsberg het nummer tien toegekend om aanduiding te vereenvoudigen. Panzer-Regiment Langemarck wordt gereorganiseerd en krijgt een bataljon Panthertanks toegewezen. Een maand later wordt II Bataljon van Langemarck omgevormd tot twee compagnieën met Panzer-IV tanks en twee compagnieën Sturmgeschütz III’s.
[bewerken] Wapenfeiten in 1944
In maart 1944 besluit Generalfeldmarschal Erich von Manstein om de 10e SS-Panzer in te zetten om het Duitse 1e Leger te ontzetten. Dit is ingesloten ten oosten van de Zbruz, nabij Ternopil. Op 1 april arriveert de divisie aan het front en sluit zich aan bij het Duitse 4e Pantserleger. Enkel II Bataljon van Langemarck blijft in Frankrijk gestationeerd.
Enkele dagen later, op 5 april, wordt de aanval ingezet. De volgende dag wordt er een corridor geopend door hevige gevechten bij Buchach. Op 7 april wordt er contact gemaakt met het 1e Leger. De volgende anderhalve week houdt de Frundsberg divisie de corridor open om het 1e Leger te laten ontsnappen, samen met 600 ton voorraden.
Op 11 juni wordt de divisie teruggeroepen naar Frankrijk. Ze komt echter slechts op 23 juni aan in Frankrijk, en het duurt nog eens twee dagen voor Normandië wordt bereikt. Op 25 juni neemt ze haar posities in tussen Caen en Villers-Bocage. Twee dagen later gaat Frundsberg in de aanval tegen de Britten. Die aanvallen worden echter gestopt door de Britse 11e Tankdivisie. De volgende dag, 28 juni, onderneemt de 11e Tankdivisie een tegenaanval en steekt ze de Odon over.
Op 29 juni neemt de 10e SS-Panzer positie in tussen het Duitse XLVIIe Panzerkorps en het Ie SS-Panzerkorps langs de Odon. Er wordt zwaar gevochten tussen de 10e SS-Panzer en de Britse 11e Tankdivisie om heuvel 112. Uiteindelijk slaagt Frundsberg erin om de Britten terug de Odon over te jagen. Dit betekent de mislukking van operatie EPSOM, ook wel bekend als de eerste slag om de Odon. Het succes van de 10e SS-Panzer-Division zou echter niet lang duren.
Reeds twee dagen later, op 1 juli, lijdt de divisie zware verliezen door hevige luchtaanvallen. Twee weken later raakt Frundsberg vastgepind ten westen van Caen, door de start van operatie Greenline. Dit leidt tot de tweede slag om de Odon. De daaropvolgende weken bleef de divisie ongeveer ter plaatse, met enkele kleine terugtrekkingen. Ondertussen begon de zak van Falaise zich echter te vormen, door de uitbraak van de Amerikanen bij Avranches.
Op 2 augustus weet de 10e SS-Panzer nog een Britse opmars naar Vire tegen te houden, op amper 3 km van het stadje. Op 7 augustus begon een Duitse tegenaanval, waaraan Frundsberg weliswaar niet aan deelnam, maar deze operatie Lüttich zorgde er wel voor dat de Duitse stellingen dieper in geallieerd gebied kwamen te liggen, een gevaarlijke situatie.
Op 13 augustus stopt Frundsberg het Amerikaanse XVe Korps, maar de zak van Falaise tekent zich nu duidelijk af. 3 dagen later begint Frundsberg zich terug te trekken uit de zak, en weet ternauwernood te ontsnappen. Nadat de gevechten bij Falaise zijn gestopt, meldt de Duitse legergroep B dat de 10e SS-Panzer-Division geen tanks meer heeft en nog maar vier bataljons infanterie. De divisie wordt naar Arnhem gestuurd in Nederland om uit te rusten en zich opnieuw te bewapenen.
Op 17 september begint echter operatie Market Garden, de landing van Britse en Poolse parachutisten te Arnhem. Kampfgruppe Frundsberg, het gevechtsklare deel van de 10e SS-Panzer, trekt over de brug van Arnhem om zich tussen Arnhem en Nijmegen te positioneren. De verkenningscompagnieën van de 9. SS-Panzer-Division Hohenstaufen worden bij kampfgruppe Frundsberg geplaatst.
De volgende dag is verplaatsing over de brug van Arnhem niet meer mogelijk door de aanwezigheid van Britse troepen, en de divisie begint met een ferry troepen en materieel over het Pannerdern Kanaal te transporteren. Het deel van kampfgruppe Frundsberg dat de overzijde bereikt bestaat uit 4 Panzer-IV tanks, en de kampfgruppes Reinhold, Euling en Henke.
Twee dagen later, op 20 september, ligt de divisie in defensieve stellingen aan de Waal, bij Nijmegen. Die dag om 15u onderneemt de Amerikaanse 82e Luchtlandingsdivisie met het 2e bataljon van haar 504e Parachutistenregiment een amfibieaanval over de Waal. Kampfgruppe Euling weert de aanval van de Amerikanen af, maar Fort Valkhof wordt door de Britse Grenadier Guards gezuiverd van Duitse troepen. Tussen 18u en 19u steken andere onderdelen van de Grenadier Guards de Waal over en begint de Kampfgruppe Frundsberg zich terug te trekken en zich klaar te maken voor de verdediging van Arnhem.
Op 24 september worden twee compagnieën tanks van het type Tiger II van de Duitse 506. Schwere Panzer Abteilung bij Frundsberg gevoegd. Op dat moment is operatie Market Garden al een mislukking. De volgende twee weken is de divisie betrokken bij tegenaanvallen op de corridor bij Arnhem, waarlangs Geallieerde eenheden trachten te ontsnappen naar hun linies. De divisie wordt overgebracht naar Geilenkirchen, net over de Duitse grens, om uit te rusten en zich te herbewapenen. Vanaf dan wordt de divisie in reserve geplaatst voor operatie Zahnarzt.
[bewerken] Wapenfeiten in 1945
Op 3 januari 1945 wordt het Regiment Langemarck, dat nog maar uit een bataljon bestond, uitgebreid naar twee bataljons: een bataljon van Panther tanks met vier compagnieën en een bataljon van Panzer IV tanks met drie compagnieën. Een week later wordt de divisie verzameld om ingezet te worden tegen het Gambsheim bruggenhoofd, bestaande uit Task Force Linden.
De divisie wordt echter teruggeroepen naar het gebied ten noorden van Berlijn, waar het deel gaat uitmaken van het 11. SS-Panzer-Armee. Daar gaat het in de aanval tegen het 1e Wit-Russische front.
Begin maart is de divisie betrokken bij de verdediging van Stettin en van de Altdammbrug over de Oder. Op 22 maart krijgt de divisie een week rust in Stettin. Na deze rustperiode gaat Frundsberg op transport naar Briesen, waar ze aankomt op 31 maart. Het divisiehoofdkwartier wordt ingericht te Wilmersdorf.
De eerste twee weken van april beweegt de divisie van hot naar her, tot Hitler de divisie op 16 april toewijst aan de reserve van de Duitse Legergroep Centrum. Wegens deze herindeling moet de divisie zich verplaatsen naar Cottbus-Spremberg. Een dag later bereikt het verkenningsbataljon Cottbus en komt de rest van de divisie aan bij Spremberg. Een deel van de divisie wordt aangevallen bij Gross Osning. SS-Panzer-Regiment 10 en het 1e bataljon van SS-Panzer-Grenadier-Regiment 21 ondernemen een tegenaanval, die echter vastloopt.
Op 18 april bevindt het hoofdkwartier van de divisie zich in Roitz en wordt de divisie opgesplitst in drie groepen. De eerste groep bestaat uit SS-Panzer-Aufklarung-Abteilung 10 en bevindt zich ten zuiden van Cottbus. De tweede groep bestaat uit eenheden van de divisie die geen benzine meer hebben en uit ondersteunden onderdelen en bevindt zich in Bautzen. De derde groep is de kern van de divisie met SS-Panzer-Grenadier-Regimenten 21 en 22 en bevindt zich ten noordwesten van Spremberg.
Een dag later is de divisie echter al ingesloten geraakt bij Spremberg, samen met de 344e Volksgrenadierdivisie en de Führer-Begleit-Division. Twee dagen later slaagt Frundsberg erin om uit te breken langs de weg van Jessen naar Stradow, maar wordt enkele uren later opnieuw ingesloten bij Kausche. Op 22 april slaagt een deel van de divisie er echter in om te ontsnappen en bewegen zich in noordwestelijke richting, in een poging om de Elbe te bereiken. Vanaf dan verricht de divisie geen feitelijke strategische opdrachten meer.
Via de Autobahnen beweegt het overblijfsel van de divisie zich verder langs Saalhausen en Düllingen. Op 26 april wordt Baerwalde bereikt. De overblijfselen van de 10e SS-Panzer konden echter nog niet rusten. Gevaar op omsingeling door de Sovjets dwong hen verder te rijden naar Moritzburg. Op 5 mei krijgt de divisie nog een bevel door: ze moet zich verzamelen ten westen van Dresden. Een dag later wordt een colonne van Frundsberg bij Gambitz aangevallen door tanks van het Rode Leger. Op 7 mei delen eenheden van Frundsberg echter zelf nog een tik uit: vijf T-34’s worden opgeblazen.
Een dag na de officiële wapenstilstand, op 9 mei 1945, worden overblijfselen van de divisie nog aangevallen door het Rode Leger nabij Brüx. De daaropvolgende dagen kan van een coherente eenheid niet meer gesproken worden en tussen 10 en 12 mei wordt de divisie dan ook door zichzelf ontbonden. Overblijfselen van de divisie trachten naar het westen te ontsnappen en een klein deel dat niet gevangen wordt genomen door de Sovjets of door Tsjechische partizanen slaagt daar ook daadwerkelijk in.
[bewerken] Commandanten
| Commandant | Begindatum | Einddatum |
|---|---|---|
| Standartenführer Michael Lippert | ?? januari 1943 | 15 februari 1943 |
| Gruppenführer Lothar Debes | 15 februari 1943 | 15 november 1943 |
| Gruppenführer Karl Fischer von Treuenfeld | 15 november 1943 | 27 april 1944 |
| Gruppenführer Heinz Harmel | 27 april 1944 | ?? april 1945 |
| Obersturmbannführer Franz Roestel | ?? april 1945 | 8 mei 1945 |
[bewerken] Samenstelling
- 21.SS-Panzergrenadier-Regiment
- 22.SS-Panzergrenadier-Regiment
- 10.SS-Panzer-Regiment
- 10.SS-Aufklarung-Abteilung
- 10.SS-Panzerjäger-Abteilung
- 10.SS-Flak-Abteilung
- 10.SS-Pioneer-Abteilung
- 10.SS-Panzer-Nachrichten-Abteilung
- Ondersteuningseenheden 10e SS-Panzer-Division Frundsberg
[bewerken] Onderscheidingen
 Zie Lijst van onderscheidingen van de 10. SS-Panzer-Division Frundsberg voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Bronnen
| Referenties |
