Duizend-en-één-nacht
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De vertellingen van Duizend-en-één-nacht (Arabisch: الف ليلة وليلة / alf laila wa-laila, letterlijk "duizend nachten en nacht"; of هزار و یک شب in het Perzisch / Hezar-o-yek shab) is een verzameling verhalen in de vorm van een raamvertelling uit het Midden-Oosten. Sommige van deze verhalen zijn ouder dan de christelijke jaartelling. Andere stammen uit de Middeleeuwen. De kern van deze verhalen is het Perzische boek Hezar-afsana ("Duizend mythen", in het Perzisch: هزارافسانه).
Lang dacht men dat de verhalen van Duizend-en-één-nacht van oorsprong Perzisch waren. Dit blijkt niet het geval te zijn. Deze verhalen zijn afkomstig uit India. Er bestaat een Jaïnistische versie uit de 5e eeuw[1].
Gedeelten van deze verhalenbundel waren in Europa al bekend in de 18e eeuw. De oorspronkelijke verhalen waren erotisch getint. Hierdoor werd het verhaal in de Arabische wereld tot in de 20e eeuw niet als echte literatuur gezien, in tegenstelling tot in Europa. Toen de Britse avonturier en ontdekkingsreiziger Richard Francis Burton in 1850 een volledige maar ongekuiste vertaling publiceerde, werd hij van pornografie beschuldigd.
In later tijden (1885-1888) werden de verhalen uitgegeven zonder de erotische bestanddelen en werden ze populair als sprookjes voor kinderen en volwassenen. Overigens gebeurde dit met bijna alle sprookjes, dit is bijvoorbeeld duidelijk te volgen in de verschillende drukken van Kinder- und Hausmärchen waarbij de seksuele elementen in latere uitgaven symbolisch worden beschreven. Overigens bevatte deze verzameling sprookjes van de gebroeders Grimm in eerdere drukken meer sprookjes uit Duizend-en-één-nacht dan in latere drukken, waaronder die waarop de Nederlandse vertaling is gebaseerd. Deze werden verwijderd omdat ze niet uit het Duitse gebied afkomstig waren. Dit gebeurde bijvoorbeeld ook met enkele sprookjes die opgenomen waren in de bundel van Charles Perrault).
Toch zijn de verhalen uit Duizend-en-één-nacht niet alleen pornografisch van karakter. In de bloeitijd van de islam hanteerde de mullah deze verhalen om zijn toehoorders een les te geven. Door de tijd heen werd het ook volkstherapie. Een Perzische arts en psychotherapeut heeft de verhalen aangewend in de psychosomatische geneeskunde voor het behandelen van conflicten en therapeutische situaties. In het boek "De Koopman en de Papegaai" maakt hij de toepassing van deze verhalen toegankelijk voor de lezer.
Inhoud |
[bewerken] Verhalen
 Zie Het Verhaal van Sjahriaar en zijn broer voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Het verhaal gaat dat de koning Sjahriaar door zijn vrouw bedrogen was. Om herhaling te voorkomen besluit hij voortaan elke avond een nieuwe maagd te huwen en haar de volgende ochtend ter dood te brengen. Na enige tijd huwt hij de dochter van zijn grootvizier: Sjahrazad (meestal geschreven als Scheherazade).
Om aan de executie te ontkomen vertelt zij hem in de huwelijksnacht een verhaal dat nog niet af is. Om te weten hoe het afloopt spaart hij haar. De volgende nacht komt het vervolg, maar ook dat verhaal is niet af. De koning gunt haar nog een nacht. Dit houdt Scheherazade 1001 nachten vol en elke nacht wordt afgesloten met een onvoltooid verhaal. Ondertussen schenkt zij hem enkele kinderen. Wanneer de verhalen uiteindelijk ten einde zijn, is de koning zo van haar gaan houden, dat hij haar gratie schenkt en ze zijn definitieve vrouw mag worden.
De bekendste verhalen uit de verzameling zijn:
Deze verhalen werden echter aan de verzameling toegevoegd in de Franse vertaling van Antoine Galland in het begin van de 18de eeuw; ze kwamen niet voor in de oorspronkelijke Arabische tekst.[2] Dat is wellicht de reden dat er sprookjes zijn die er nogal op lijken. Het sprookje Sesam Open U! van de gebroeders Grimm is een ingekorte variant op Ali Baba en de sprookjes Het Blauwe Licht (Grimm) en De Tondeldoos (van Hans Christian Andersen) tonen parallellen met Aladin.
De Russische componist Nikolaj Rimski-Korsakov heeft eind 19e, begin 20e eeuw balletmuziek geschreven voor uitvoeringen van het klassiek ballet Sheherazade, waarin ook het stuk van Sindbad de Zeeman voorkomt. De compositie wordt tegenwoordig minder als balletstuk uitgevoerd maar meer als concertmuziek.
Minder bekende verhalen zijn:
- De visser en de geest
- Prins Ahmed en de fee Pari Banoe
- De bochel
- Prins Kamar Alzaman en Boedoer
- Abukier en Abuzier (Abu Kir en Abu Sir)
[bewerken] Vertalingen
.jpg)
De verhalen zijn veelvuldig in druk uitgegeven, in min of meer volledige vorm.
Vaak zijn de erotische passages verwijderd. Aan het begin wordt verteld hoe de verhalen tot stand zijn gekomen (het kader), maar vaak worden de verhalen daarna aan een stuk verteld zonder dat we merken dat de vertelster ermee stopt en het vervolg tot de volgende nacht uitstelt. Er is trouwens geen sprake van een officiële canon en men is het er niet over eens welke verhalen wel en niet tot de verzameling behoren.
De Franse vertaling van J.C. Mardrus is halverwege de jaren zeventig in het Nederlands vertaald door een aantal schrijvers onder leiding van Albert Helman, die zelf ook een bijdrage heeft geleverd. Deze vertaling is uitgegeven door Manteau (1975 zestien delen, 2006 acht delen).
De nieuwe standaard is de vertaling van Dr. Richard van Leeuwen (UvA, Islam Studies) Aan deze vertaling is zes jaar gewerkt en het laatste deel kwam gereed in de herfst van 1999. Van Leeuwen heeft gebruik gemaakt van belangrijke Arabische bronnen waaronder de Caïro-editie uit 1835 en de Calcutta-editie uit 1842. De verzameling is uitgebracht in zeven banden bij uitgeverij BULAAQ. De illustraties in dit standaardwerk zijn van Jean-Paul Franssens.
[bewerken] Voetnoten
- ↑ Zie Emmanuel Georges Cosquin, 1922, Les contes indiens et l’occident Paris: Champion pagina: 290-301
- ↑ Geert Jan van Gelder: Grand Arabian nights. The Times Literary Supplement 21 january 2009. Recensie van de Engelse vertaling The Arabian Nights: Tales of 1001 nights door Malcolm C. Lyons. Penguin, 2008.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe link
- 1001 nacht online Engelse vertaling door de 19e eeuwse Britse ontdekkingsreiziger Richard Francis Burton
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Arabian Nights van Wikimedia Commons. |
