11 september

11 september 2001, Twin Towers staan in brand.

11 september is de 254ste dag van het jaar (255ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 111 dagen tot het einde van het jaar.

In het dagelijks spraakgebruik wordt met 11 september vaak de terroristische aanslagen op 11 september 2001 bedoeld. Een andere, van de datum afgeleide, aanduiding is 9/11 of nine eleven. (In de Verenigde Staten noemt men meestal eerst de maand en dan de dag).

In andere landen wordt de datum gebruikt ter aanduiding van andere historische gebeurtenissen. In Chili is El once de septiembre of El once ("de elfde") de datum van de staatsgreep die Augusto Pinochet in 1973 aan de macht bracht.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1121 - In Leiden wordt de (voorloper van de huidige) Pieterskerk ingewijd als kapel van de Graven van Holland, door Godebald, de 24e bisschop van Utrecht.
  • 1929 - In Rotterdam fuseren de scheepswerven Wilton en Fijenoord.
  • 1941 - Begin van de bouw van het Pentagon.
  • 1973 - President Salvador Allende wordt tijdens een coup door het leger, ondersteund door de CIA, belegerd in het presidentieel paleis en pleegt zelfmoord. Pinochet begint een militair regime dat in 1990 eindigt.
  • 1982 - Tijdens een airshow in Mannheim stort een legerhelikopter Giant CH-47 Chinook neer op een autoweg; alle 46 inzittenden komen om.
  • 1999 - Een aardschok in de omgeving van Mariahout (Noord-Brabant) heeft een kracht van 3,4 op de schaal van Richter.
  • 2001 - Terroristische aanvallen op de Twin Towers in New York, en het Pentagon bij Washington D.C.. Bijna 3000 mensen verliezen het leven.
  • 2008 - Er ontstaat een grote brand in de Kanaaltunnel. Het duurt 16 uur om de brand te blussen. Pas na zes maanden is de tunnel weer helemaal open
  • 2012 - De anti-islamitische film Innocence of Muslims leidt tot aanvallen op Amerikaanse diplomatieke posten.

•  Oorlog
  • 490 v.Chr. - De Grieken verslaan de Perzen bij Marathon.
  • 1297 - De Slag bij Stirling Bridge, in de eerste Schotse onafhankelijkheidsoorlog.
  • 1565 - De Ottomaanse Turken breken na 115 dagen en zware verliezen het beleg van Malta op dat verdedigd werd door de Orde van Sint-Jan.
  • 1672 - Franse militairen blazen Kasteel Brakel op.
  • 1697 - Slag bij Zenta: Eugenius van Savoye verslaat de Ottomaanse Turken bij Senta.
  • 1709 - Slag bij Malplaquet: Belangrijke slag in de Spaanse Successieoorlog waarbij Nederlandse troepen zware verliezen incasseerden.
  • 1714 - Overgave van het Catalaanse leger in de Spaanse Successieoorlog
  • 1940 - Hitler schort het bevel tot de landing in Engeland drie dagen op; hij stelt ook op 14 en 17 september de beslissing uit.
  • 1940 - Oprichting Nederlandsche SS.
  • 1941 - Franklin Delano Roosevelt verklaart in reactie op de Duitse aanvallen met onderzeeboten dat de Amerikaanse vloot voortaan met geweld zal reageren (FDR Fireside Chat: "On Maintaining Freedom of the Seas"), en loopt hiermee vooruit op de formele oorlogsverklaring van december 1941 (na 'Pearl Harbor').
  • 1942 - Verzetsactie in vernietigingskamp Treblinka, waarbij SS'er Max Biala wordt vermoord.
  • 1943 - De nazi's beginnen met de vernietiging van de getto's van Minsk en Lida in Wit-Rusland.
  • 1944 - De geallieerden bombarderen Breskens bij een poging het 15e Duitse leger de pas af te snijden.
  • 1944 - Vooruitgeschoven posten van het Amerikaanse 3e leger komen bij Sombernon in contact met uit Zuid-Frankrijk oprukkende geallieerde troepen.
  • 1944 - De Britse 2e divisie bereikt Zeebrugge; patrouilles passeren de Belgisch-Nederlandse grens tot Valkenswaard; de Amerikaanse 3e divisie bevrijdt Eupen; in het gevechtsfront van het Amerikaanse 5e korps in het groothertogdom Luxemburg passeert om 18.05 het 85e verkenningseskadron van de Amerikaanse 5e pantserdivisie als eerste de Duitse grens bij Stalzenburg.
  • 1944 - Bij een RAF-bombardement op Darmstadt komen zo'n 11500 mensen om.
  • 1945 - President Harry Truman beslist op advies van Henry Stimson, de Amerikaanse minister van Oorlog, dat de oorlog met Japan en Duitsland voortaan bekend zal staan als de "Tweede Wereldoorlog".

•  Politiek
  • 1946 - In Nederland wordt de Operatie Black Tulip gestart.
  • 1973 - In de Chileense hoofdstad Santiago wordt het presidentiële paleis gebombardeerd en pleegt president Salvador Allende (waarschijnlijk) zelfmoord. Een militaire junta onder leiding van generaal Pinochet neemt de macht over, zeer waarschijnlijk met steun van de CIA. In de chaotische dagen na de coup worden ongeveer 3500 mensen vermoord.
  • 1976 - Barcelona: de catalanistische Assemblea de Catalunya organiseert de eerste legale massabetoging na de dood van dictator Francisco Franco
  • 1998 - Het rapport van de Amerikaanse onafhankelijke aanklager Kenneth Starr over de Lewinsky-affaire meldt dat president Clinton zich schuldig heeft gemaakt aan meineed, beïnvloeding van getuigen, tegenwerking van gerechtelijk onderzoek en misbruik van zijn macht.

•  Religie
  • 1507 - Paus Julius II creëert één nieuwe kardinaal.
  • 1606 - Paus Paulus V creëert acht nieuwe kardinalen, onder wie de Italiaanse nuntius in Frankrijk Maffeo Barberini.
  • 1724 - Paus Benedictus XIII creëert twee nieuwe kardinalen.
  • 1758 - Paus Clemens XIII creëert één nieuwe kardinaal, zijn neef en naamgenoot Carlo Rezzonico junior.
  • 2004 - Bij een vliegtuigongeluk boven de Egeïsche Zee komen patriarch Petrus VII van Alexandrië en drie andere bisschoppen van het Patriarchaat van Alexandrië om het leven.

•  Sport
  • 1982 - In New York wint de Amerikaanse tennisster Chris Evert-Lloyd voor de zesde keer de US Open door de Tsjecho-Slowaakse Hana Mandlíková te verslaan.
  • 2005 - Judoka Dennis van der Geest wordt in Caïro wereldkampioen in de open klasse.
  • 2011 - In New York wint de Australische tennisster Samantha Stosur de US Open door in de finale Serena Williams te verslaan.

•  Wetenschap en technologie
  • 1609 - Henry Hudson vaart de naar hem genoemde rivier op.
  • 1721 - De Duitse natuuronderzoeker Camerarius ontdekt de geslachtelijkheid der planten.
  • 1952 - Plaatsing van de eerste, kunstmatige hartklep.
  • 1975 - De wet tot stichting van een Rijksuniversiteit Limburg in Maastricht wordt door de Tweede Kamer aangenomen.
  • 2008 - Een zware brand met temperaturen van 1000 °C in de kanaaltunnel beschadigt 300 meter tunnelbuis.

Geboren

Thomas Erpenius,
geboren 1584

Koningin Paola,
geboren 1937

Brian De Palma,
geboren 1940

Fay Lovski,
geboren 1955

Jon Buckland van Coldplay,
geboren 1977

• 1584 - Thomas Erpenius, Nederlands oriëntalist (overleden 1624)
• 1679 - Thomas Parnell, Iers dichter (overleden 1718)
• 1700 - James Thomson, Schots schrijver (overleden 1748)
• 1743 - Nicolai Abraham Abilgaard, Deens schilder en architect (overleden 1809)
• 1747 - Frederik van Hessen, zoon van landgraaf Frederik II van Hessen-Kassel (overleden 1837)
• 1821 - Henricus Hamilton, Belgisch politicus (overleden 1900)
• 1829 - Thomas Hill, Amerikaans kunstschilder
• 1854 - Peter Hille, Duits schrijver (overleden 1904)
• 1854 - Hippolyte Petitjean, Frans kunstschilder (overleden 1929)
• 1861 - Erich von Falkenhayn, Duits militair bevelhebber (overleden 1922)
• 1876 - Stanley Rowley, Australisch atleet (overleden 1924)
• 1877 - Feliks Dzerzjinski, Russisch revolutionair (overleden 1926)
• 1883 - Asta Nielsen, Deens actrice (overleden 1972)
• 1885 - D.H. Lawrence, Engels dichter, essayist, leraar, literatuurcriticus, (toneel)schrijver en vertaler (overleden 1930)
• 1892 - Lucien Buysse, Belgisch wielrenner (overleden 1980)
• 1900 - Harry de Keijser, Nederlands atleet (overleden 1995)
• 1903 - Theodor Adorno, Duits socioloog, filosoof, musicoloog en componist (overleden 1969)
• 1909 - Joachim Fernau, Duits schrijver, kunstenaar en kunstverzamelaar (overleden 1988)
• 1912 - Gisèle d'Ailly van Waterschoot van der Gracht, Nederlands kunstenaar en kunstmecenas
• 1917 - Herbert Lom, Tsjechisch acteur
• 1917 - Ferdinand Marcos, president van de Filipijnen (overleden 1989)
• 1917 - Bob Spaak, Nederlands sportjournalist (overleden 2011)
• 1924 - José Behra, Frans autocoureur (overleden 1997)
• 1926 - Gerrit Viljoen, Zuid-Afrikaans politicus (overleden 2009)
• 1927 - Luc Versteylen, Belgisch pater jezuïet en stichter van de partij Agalev (nu Groen!)
• 1929 - Helmut Bracht, Duits voetballer en voetbaltrainer (overleden 2011)
• 1929 - Burhan Doğançay, Turks kunstenaar (overleden 2013)
• 1930 - Marc Galle, Vlaams politicus en letterkundige (overleden 2007)
• 1935 - Károly Palotai, Hongaars voetballer en voetbalscheidsrechter
• 1935 - Arvo Pärt, Estisch componist
• 1935 - German Titov, Russisch ruimtevaarder (overleden 2000)
• 1937 - Koningin Paola van België
• 1937 - Antoine Vanhove, Belgisch bestuurslid van Club Brugge (overleden 2009)
• 1940 - Brian De Palma, Amerikaans filmregisseur
• 1942 - Eddy van Vliet, Belgisch dichter en advocaat (overleden 2002)
• 1943 - Horacio Morales, Filipijns econoom en politicus (overleden 2012)
• 1945 - Franz Beckenbauer, Duits voetballer en voetbaltrainer
• 1945 - Maroesja Lacunes, Nederlands actrice en zangeres
• 1947 - Sjarel Branckaerts, Vlaams acteur (overleden 2007)
• 1948 - John Martyn, Brits singer-songwriter en gitarist (overleden 2009)
• 1950 - Barry Sheene, Brits motorcoureur (overleden 2003)
• 1951 - Harry Kies, Nederlands cabaretimpresario
• 1951 - Gepke Witteveen, Nederlands actrice
• 1952 - Ingrid Hoogervorst, Nederlands auteur
• 1953 - Rodolfo Dubó, Chileens voetballer
• 1955 - Fay Lovsky, Nederlands zangeres en componiste
• 1957 - Preben Elkjær Larsen, Deens voetballer en voetbaltrainer
• 1958 - Marc Grosjean, Belgisch voetbaltrainer
• 1958 - Scott Patterson, Amerikaans acteur en honkbalspeler
• 1959 - Bert Anciaux, Belgisch politicus
• 1962 - Filip Dewinter, Belgisch politicus
• 1962 - Julio Salinas, Spaans voetballer
• 1964 - Kathy Watt, Australisch wielrenster
• 1965 - Bashar al-Assad, president van Syrië
• 1965 - Moby, Amerikaans popmuzikant
• 1965 - Graeme Obree, Schots wielrenner
• 1967 - Harry Connick, Jr., Amerikaans zanger en acteur
• 1967 - Tony David, Australisch darter
• 1967 - Dany Theis, Luxemburgs voetballer en voetbaltrainer
• 1968 - Slaven Bilić, Kroatisch voetballer en voetbaltrainer
• 1968 - Joël Groff, Luxemburgs voetballer
• 1970 - Martin van der Starre, Nederlands zanger en acteur
• 1971 - Richard Ashcroft, Brits rockzanger en songwriter
• 1971 - David Van Reybrouck, Belgisch wetenschapper en schrijver
• 1972 - Matthew Gilmore, Belgisch baanwielrenner
• 1972 - Ricky Koole, Nederlands actrice
• 1972 - Miguel Wiels, Belgisch muzikant
• 1973 - Wagneau Eloi, Frans-Haïtiaans voetballer
• 1977 - Jon Buckland, Brits leadgitarist (Coldplay)
• 1977 - Matthew Stevens, Welsh snookerspeler
• 1978 - Else-Marthe Sørlie Lybekk, Noors handbalster
• 1978 - Dejan Stanković, Servisch voetballer
• 1978 - Brunhilde Verhenne, Belgisch miss
• 1979 - Éric Abidal, Frans voetballer
• 1980 - Christophe Le Mével, Frans wielrenner
• 1980 - David McPartland, Australisch wielrenner
• 1980 - Karim Touzani, Nederlands voetballer
• 1981 - Andrea Dossena, Italiaans voetballer
• 1982 - Elvan Abeylegesse, Ethiopisch-Turks atlete
• 1982 - Marius Băcilă, Roemeens schaatser
• 1982 - Lieuwe Westra, Nederlands wielrenner
• 1983 - Vivian Cheruiyot, Keniaans atlete
• 1983 - Maaike Head, Nederlands schaatsster en roeister
• 1983 - Jurgen Hendriks, Nederlands voetballer
• 1983 - Lauryn Williams, Amerikaans atlete
• 1985 - Daniel Alves da Mota, Luxemburgs voetballer
• 1986 - Rishod Sobirov, Oezbeeks judoka
• 1988 - Anastasia Chaun, Russisch zwemster
• 1989 - Alexei Kervezee, Nederlands cricketspeler
• 1990 - Damjan Đoković, Kroatisch voetballer
• 1991 - Cammile Adams, Amerikaans zwemster
• 1994 - Lucas Auer, Oostenrijks autocoureur

Overleden

Salvador Allende,
overleden 1973

John Ritter,
overleden 2003

• 1161 - Melisende van Jeruzalem (56), koningin van Jeruzalem
• 1304 - Jan I van Avesnes (ca. 56), graaf van Henegouwen en graaf van Holland en Zeeland
• 1606 - Carel van Mander (58), Vlaams-Nederlands kunstschilder
• 1774 - Abraham du Bois (61), Nederlands bestuurder
• 1823 - David Ricardo (51), Brits econoom
• 1875 - Joannes Baptista Swinkels (65), apostolisch vicaris van Suriname
• 1946 - Arthur van Schendel (72), Nederlands schrijver
• 1950 - Jan Christian Smuts (80), Zuid-Afrikaans militair en politicus
• 1956 - Norman Levi Bowen (69), Canadees geoloog
• 1966 - Antoine Mazairac (65), Nederlands wielrenner
• 1971 - Perry Grimm (57), Amerikaans autocoureur
• 1973 - Salvador Allende (65), president van Chili (1970-1973)
• 1973 - Eduard Flipse (76), Nederlands dirigent en componist
• 1973 - Rudolf Hiden (64), Oostenrijks-Frans voetballer
• 1977 - Nikita Chroesjtsjov (77), Secretaris-Generaal van de Communistische Partij in de Sovjet-Unie
• 1978 - Janet Parker (40), Engels medisch fotografe, de laatste persoon die aan de pokken overleed
• 1978 - Ronnie Peterson (34), Zweeds autocoureur
• 1987 - Lorne Greene (72), Canadees acteur (o.a. Bonanza en Battlestar Galactica)
• 1987 - Peter Tosh (42), Jamaicaans reggae-muzikant.
• 1990 - Durk van der Duim (82), Nederlands schaatser, winnaar van de zesde Elfstedentocht
• 1991 - Jan van Gemert (70), Nederlands schilder
• 1994 - Jessica Tandy (85), Amerikaans actrice
• 1999 - Gonzalo Rodríguez (27), Uruguayaans autocoureur
• 2000 - Jan Sariman (61), Surinaams politicus
• 2001 - Mohammed Atta (33), Egyptisch-Saoedisch terrorist
• 2002 - Jack Tjon Tjin Joe (70), Surinaams politicus en chirurg
• 2003 - Ben Bril (91), Nederlands bokser en boksscheidsrechter
• 2003 - Anna Lindh (46), Zweeds minister
• 2003 - John Ritter (54), Amerikaans acteur
• 2005 - Henryk Tomaszewski (91), Pools affiche- en posterkunstenaar
• 2006 - Joachim Fest (79), Duits journalist en historicus
• 2006 - Lolle Nauta (77), Nederlands filosoof en PvdA-ideoloog
• 2007 - Ian Porterfield (61), Schots voetballer en -coach
• 2007 - Joe Zawinul (75), Oostenrijks-Amerikaans jazzpianist
• 2009 - Juan Almeida Bosque (82), Cubaans revolutionair en politicus
• 2009 - Jan Masman (80), Nederlands politicus
• 2009 - Henny van Schoonhoven (39), Nederlands voetballer
• 2010 - Kevin McCarthy (96), Amerikaans acteur
• 2011 - Christian Bakkerud (26), Deens autocoureur
• 2011 - Ralph Gubbins (79), Engels voetballer
• 2011 - Andy Whitfield (39), Welsh acteur

Viering/herdenking

• 'Patriot Day' (Verenigde Staten)
• Catalaanse nationale feestdag
• Herdenking Terroristische aanslagen op 11 september 2001
• Herdenking aan de dood van Mohammed Ali Jinnah, grondlegger van Pakistan
• Nieuwjaarsdag van de Koptische kalender
• Onderwijzersdag in Latijns-Amerika
• Rooms-Katholieke kalender:
  • Heiligen Hyacint(hus) en Protus (van Rome) († c. 257)
  • Heilige Emiliaan (van Vercelli) († 520)
  • Heilige Theodora (van Alexandrië) († 491)
  • Heilige Deiniol/Daniël († 584)
  • Heilige Almirus (van Gréez-sur-Roc) († c. 560)
  • Heilige Felix (van Zürich) en Regula (van Zürich) († c. 287)
  • Heilige Bodo/Leudoin (van Toul) († vóór 664)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1986 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 9 °C
• 1999 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 21,8 °C
• 1986 - Laagste minimumtemperatuur 1,3 °C
• 1919 - Hoogste maximumtemperatuur 30,9 °C
• 1932 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 14,4 m/s
• 1999 - Langste zonneschijnduur 11,5 uur
• 1957 - Langste neerslagduur 12,8 uur
• 1957 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 31,2 mm
• 1933 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 58 %

België

Dagrecords

• 1922 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 9 °C
• 1919 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 24 °C
• 1924 en 1894 - Laagste minimumtemperatuur 4,8 °C
• 1919 - Hoogste maximumtemperatuur 30,8 °C
• 2005 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 35 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1903 - Zeer lage luchtdruk in Ukkel: 976,8 hPa.

Bronnen, noten en/of referenties