13e eeuw

Eeuwen:	12e eeuw · 13e eeuw · 14e eeuw
Decennia:	<- 1200-1209 1210-1219 1220-1229 1230-1239 1240-1249 1250-1259 1260-1269 1270-1279 1280-1289 1290-1299 ->

De 13e eeuw (van de christelijke jaartelling) is de 13e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren 1201 tot en met 1300.

[bewerken] Belangrijke gebeurtenissen en ontwikkelingen

De Magna Carta uit 1215

Constantinopel wordt geplunderd door de kruisvaarders van de 4de kruistocht. Dit markeert het einde van het byzantijnse rijk als grote mogendheid.
Mongolen veroveren Oost-Europa, Noord-Azië en China. Koeblai Khan verenigt de drie Rijken van China.
De ontdekkingsreiziger Marco Polo brengt de wereld van het (Verre) Oosten in contact met het Westen.
Met de vervolging van de Katharen begint de Inquisitie, het kerkelijk onderzoek tegen ketters.
De Kruistocht tegen de Katharen leidt tot de inlijving bij Frankrijk van het Graafschap Toulouse, het Graafschap Nizza en andere zuidelijke staatjes. De eigen identiteit van het zuiden blijft voortleven in het Occitaans.

In Engeland beginnen hof en adel te verengelsen. Met de Magna Charta begint de Engelse weg naar democratie en mensenrechten. Ontstaan van de Canterbury Tales en de Ballade van Robin Hood.
Onder koning Edward I wordt het parlement uitgebreid met de lagere standen. Het Paleis van Westminster wordt het regeringscentrum en Wales wordt onderworpen. Schotland wordt enkele malen verslagen, maar niet onder blijvende controle gebracht. Op verzoek van het parlement moeten de Joden het land verlaten, ze moeten tot aan hun vertrek een gele ster dragen.

In de Nederlanden verrichten Cisterciënzers grote landontginningen en inpolderingen.
Vele plaatsen krijgen in deze eeuw stadsrechten. Ze mogen zich ommuren, markt houden en een eigen rechtstelsel aannemen.
Bij de handhaving van het gewoonterecht ontstaat het onderzoeksmiddel van de turbe. De vierschaar vraagt aan tien wijzen hoe de omstreden regel van oudsher heeft geluid.

Voor meer mediabestanden zie de categorie 13th century van Wikimedia Commons.