1590-1599

De jaren 1590-1599 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 16e eeuw.

Romeo en Julia

Belangrijke gebeurtenissen

Europa

• De nieuwe Franse koning, de protestant Hendrik van Navarra moet zich eerst bekennen tot de Rooms-katholieke Kerk voordat hij zijn intocht kan houden in Parijs. Maar Parijs is hem wel een mis waard. Wel belooft hij in het Edict van Nantes de hugenoten godsdienstvrijheid.
• 1591 - Edzard II, een fanatieke Lutheraan, wordt graaf van het Graafschap Oost-Friesland. Vooral in Emden loopt het geschil tussen Calvinisten en Lutheranen hoog op. In maart 1595 roept Menso Alting de bevolking van Emden op om in opstand te komen tegen graaf Edzard II. De Unie zendt troepen naar Emden om de stad te steunen in de strijd tegen graaf Edzard II.

Turfschip Breda

De Nederlanden

• Het tweehoofdig leiderschap van de staatsman Johan van Oldenbarneveld en de militair prins Maurits is zeer succesvol.
• 1590 - 4 maart - Verovering van Breda door Maurits van Nassau.
• 1594 - Groningen wordt veroverd en sluit zich aan bij de Republiek, bekend als de Reductie van Groningen. De vesting Bourtange wordt in dit jaar een grensverdediging van de drie noordelijke provincies Groningen, Friesland en Drenthe.
• In 1596 sluit Johan van Oldenbarnevelt het Drievoudig Verbond met Engeland en Frankrijk tegen Spanje. Daarbij wordt de Republiek voor het eerst erkend door andere mogendheden.
• De oprichting van het Rasphuis in Amsterdam markeert een omslag in het juridisch denken. Tot nu toe vond men dat misdadigers alleen gestraft moesten worden. In het Rasphuis wordt geprobeerd hen orde en een regelmatig leven bij te brengen. Het Rasphuis is dus bedoeld als een verbeterinstituut.

Scheepvaart en handel

• Snelle expansie van de Nederlandse scheepvaart. Nadat de Maagd van Enkhuizen rijk beladen is teruggekeerd, wordt in 1594 In Amsterdam de Compagnie van Verre opgericht. Een kleine vloot wordt uitgerust om onder kapitein De Houtman naar Oost-Indië te varen. In 1597 keert de expeditie in Amsterdam terug: drie schepen met 87 overlevenden (van 204). Nog zeven volgende "schipvaarten" vinden dit decennium plaats.
• De Amsterdamse schoolmeester Robbert Robbertsz. le Canu geeft aan zeelieden als Cornelis de Houtman, Jacob van Heemskerck, Gerrit de Veer, Jan Cornelisz. Rijp en Jacob Cornelisz van Neck les in geografie en astronomie. Hij leert hen het "sterrenlied" uit het hoofd, waarin hij de essentiële astronomische kennis voor de navigatie heeft samengevat.
• De Staten-Generaal en prins Maurits sturen in 1595 Heemskerk en Barends uit om een noordelijke weg te vinden naar de Oost. De expeditie ontdekt Spitsbergen en overwintert op Nova Zembla.
• Het Harinckvliet wordt gegraven aan de oostkant van het centrum van Rotterdam. Het is een binnenhaven, genoemd naar de vissers van de haringvloot die hier aanmonsteren.

Cultuur

• Opkomst in Londen van de toneelgroep Lord Chamberlain's Men, die vooral de vroege stukken opvoert van William Shakespeare: Romeo en Julia, Richard III en The Merchant of Venice.

Godsdienst

• De Italiaanse priester en filosoof Giordano Bruno wordt in 1592 te Venetië gearresteerd en het volgend jaar uitgeleverd aan Rome. Daar staat hij terecht voor de Inquisitie wegens zijn afwijkende opvattingen, die hij weigert te herroepen. In februari 1600 wordt hij verbrand.

• In Sozzini's hoofdwerk De Jesu Christo Servatore (gedrukt in Polen, 1594), betoogt hij dat Christus niet door zijn kruisdood, maar door zijn zedelijk voorbeeld tot verlosser is geworden. Zijn leer is tevens gematigd antitrinitarisch. Zoals alle antitrinitaristische stromingen accepteert het socinianisme de leer van de Heilige Drie-eenheid niet. Daarnaast wijst het socinianisme de leer van de incarnatie af.
• Het socinianisme wordt in 1598, dus tijdens de Tachtigjarige Oorlog, in de Nederlanden geïntroduceerd dankzij twee Polen, Ostorodt en Woidovski. Zij bezoeken onder andere Amsterdam en Leiden. Op advies van de Leidse universiteit worden hun boeken in beslag genomen en worden ze de Republiek uitgezet.