1600-1609

De jaren 1600-1609 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 17e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen

Waag te Gouda
Gebouwd door Pieter Post (1608-1669)

Europa

• 1606 - In Rusland begint de Tijd der Troebelen na het overlijden van Tsaar Boris Godoenov.

De Nederlanden

• In 1602 komt Ambrogio Spinola met 9000 man aan in de Nederlanden. Koning Filips III redt daarmee het bewind van landvoogd Albrecht van Oostenrijk. Spinola wordt vrijwel direct benoemd tot opperbevelhebber van het leger van de Zuidelijke Nederlanden. Hij is vooral bekend en berucht om zijn belegering van Oostende. In 1604 verovert hij de stad.
• Als in 1604 Engeland vrede sluit met Spanje, komt de Republiek er alleen voor te staan. In december 1606 beginnen er gesprekken tussen de Spaanse bevelhebber Spinola en raadspensionaris Johan van Oldenbarneveldt. In april 1607 wordt een staakt-het-vuren getekend dat in 1609 van kracht wordt.
• Het eiland Blankenburg ontstaat als rond 1600 een al veel langer bestaande slikplaat in de Maasmonding wordt ingepolderd. Al snel daarna vormt het één eiland met Rozenburg en nog enkele platen in de Maas.
• De Staten van Holland geven een maatschappij onder leiding van Dirck van Os vergunning om de Beemster droog te maken.
• In veel steden, waaronder Gouda, heerst de pest.

Scheepvaart en handel

• In 1600 vindt de oprichting van de Engelse Oost-Indische Compagnie plaats.
• De Oude Compagnie fuseert met de Nieuwe Brabantse Compagnie tot Verenigde Amsterdamse Compagnie in 1601. Vervolgens wordt de Vereenigde Oostindische Compagnie opgericht in 1602.
• De VOC knoopt betrekkingen aan met het koninkrijk Ayutthaya (in het huidige Thailand) in 1604. In 1608 richt ze er een handelspost op.
• De Samorijn van Calicut krijgt bezoek van Steven van der Hagen in 1604 en van Pieter Willemsz. Verhoeff in 1608 om te onderhandelen over de levering van peper en het kappen van hout. Ook
• In Nederland wordt porselein bekend, als eind februari 1603 een Portugese kraak wordt gekaapt in de Straat van Malakka door admiraal Jacob van Heemskerck, beladen met zijde en 100.000 stuks porselein. Op de veilingen van de VOC brengt het zogenaamde kraakporselein enkele miljoenen op. Iedereen raakte in de ban van het exotische product.

Godsdienst

• In 1604 ontstaat een meninggsverschil tussen de calvinistische Leidse theologen Arminius en Gomarus. Volgens de eerste kan de mens door zijn levenswandel bijdragen aan zijn zaligheid, terwijl voor de tweede alles is voorbeschikt. Het conflict laait hoog op en steeds meer mensen worden gedwongen partij te kiezen.

Amerika

• Stichting van Jamestown door Engelse kolonisten.
• Henry Hudson maakt in 1609 zijn derde reis, dit keer in dienst van de VOC
• De eerste nederzetting in Acadië wordt in opdracht van koning Hendrik IV door Pierre Dugua en de cartograaf Samuel de Champlain gesticht op het eiland Ile Sainte Croix in 1604. Het volgend jaar wordt de nederzetting na een moeilijke overwintering, waarbij verscheidene kolonisten overlijden als gevolg van scheurbuik, verhuisd naar Port Royal.

Wetenschap

• 1600 - De Britse arts William Gilbert vermoedt dat de Aarde een reusachtige magneet is.
• In 1604 publiceert Johannes Kepler zijn Astronomia pars Optica, over atmosferische lichtbreking, lenzen en de werking van het oog. In 1609 publiceert hij de eerste wet van Kepler
• in Middelburg wonen twee vermaarde lenzenmakers, Hans Lippershey en Sacharias Jansen die verbonden worden met de uitvinding van microscoop en telescoop.
• Galileo Galilei bouwt in 1609 een telescoop en bestudeert de maan. Hij ontdekt ook de vier manen (zie Galileïsche manen) van Jupiter.

Kunst

• 1605 - Miguel de Cervantes Saavedra (1547-1616), Spaans roman- en toneelschrijver, geeft zijn boek Don Quichot van la Mancha uit.