1660-1669

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Eeuwen: 16e eeuw – 17e eeuw – 18e eeuw

Decennia: 1640-1649 - 1650-1659 - 1660-1669 - 1670-1679 - 1680-1689

Jaaroverzichten: <<< - 1660 - 1661 - 1662 - 1663 - 1664 - 1665 - 1666 - 1667 - 1668 - 1669 - >>>

[bewerk] Belangrijke gebeurtenissen

• Hoogtepunt van de Gouden Eeuw in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Amsterdam is uitgegroeid tot de machtigste handelsstad in de wereld en heeft meer dan 100.000 inwoners.
• Tweede Engels-Nederlandse Oorlog (1665-1667) eindigt met de Vrede van Breda, waarbij Nieuw-Nederland in Britse handen overgaat. Nieuw-Amsterdam wordt hernoemd tot New York. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden krijgt ter compensatie Suriname.
• De Devolutieoorlog (1667-1668) tussen Frankrijk en Spanje over heerschappij van de Zuidelijke Nederlanden eindigt met het Verdrag van Aken waarbij Frankrijk zeggenschap krijgt over het zuidelijk deel van Vlaanderen tussen Duinkerke en Rijsel.
• Pestepidemie in Amsterdam (1663-1664), meer dan 10 procent van de toenmalige bevolking sterft, waaronder Rembrandts maîtresse Hendrickje Stoffels. De laatste pestepidemie in Nederland, de Londense Pest, begint in 1668 en duurt tot 1671. De epidemie maakt ca. 20.000 slachtofffers.
• De Grote pestepidemie in Londen (1665-1666) maakt 75.000 tot 100.000 slachtoffers, tot een vijfde van de bevolking van Londen. De Grote brand van Londen (1666) maakt een einde aan de epidemie, maar verwoest wel een groot deel van de stad.
• Koning Lodewijk XIV van Frankrijk, de "zonnekoning", roept zichzelf in 1661 uit tot absolute vorst (L'état, c'est moi).

[bewerk] Kunst en wetenschap

• Meest actieve schilderperiode van Johannes Vermeer.
• Joan Blaeu geeft de Grooten Atlas uit met 600 kaarten in 9 banden.
• 1660 - Robert Boyle stelt zijn wet op waarin hij het verband legt tussen het volume en de druk van een gas.
• 1666 - Isaac Newton ontdekt de Wet van de Zwaartekracht.
• 1667 - 12 juni - Jean Baptiste Denis en Paul Emmeretz voeren de eerste bloedtransfusie bij een mens uit.
• 1669 - Amsterdam begint met de aanleg van straatverlichting.

[bewerk] Nederlanden

• 1660 - De Witt komt steeds meer onder druk de opvolging van Willem III weer mogelijk te maken, onder andere ook van de kant van diens oom Karel II.
• 1661 - Vrede van Den Haag tussen Portugal en de Republiek ondertekend, waarbij Nieuw-Holland (Nederlands Brazilië) en Angola aan de Portugezen worden afgestaan. De Republiek krijgt ter compensatie 63 ton goud, Ceylon en de Molukken.
• 1662 - Er wordt een verdrag gesloten tussen Frankrijk en de Republiek.
• 1664 - Frankrijk stuurt een vloot naar Cayenne, dat al enige jaren in handen van de WIC is en verovert het gebied. De Witt gaat er niet op in omdat de Republiek al genoeg problemen heeft.
• 1664 - 11 augustus. De VOC weet een nieuw verdrag met Ayutthaya af te dwingen
• 1664 - 24 september - Peter Stuyvesant capituleert en draagt Nieuw-Amsterdam over aan de Engelsen.
• 1665 - De onenigheid over Oranje leidt tot incidenten. De matrozen van de Gouda dwingen hun kapitein voor aanvang van de slag het rood-wit-blauw door de prinsenkleuren te vervangen. Maar in het algemeen is er steun voor de gebroeders de Witt, zelfs in de pro-Oranje bolwerken zoals Friesland en Zeeland
• 1665 - 10 december - Het Nederlandse Korps Mariniers wordt opgericht.
• 1665 - Bernhard von Galen, bisschop van Münster, belegert Groningen.
• 1667 - Het Eeuwig Edict wordt aangenomen in de Raad van Leiden. Daarin wordt het stadhouderschap voor altijd afgeschaft, en wordt gesteld dat de soevereiniteit niet bij de Unie, de Prins of zelfs maar bij de Staten van het gewest ligt, maar bij de individuele steden.
• 1668 - De Devolutieoorlog (1667-1668) tussen Frankrijk en Spanje over heerschappij van de Zuidelijke Nederlanden eindigt met het Verdrag van Aken waarbij Frankrijk zeggenschap krijgt over het zuidelijk deel van Vlaanderen tussen Duinkerke en Rijsel.
• 1668 - Nederland gaat de Triple Alliantie aan met Zweden en Engeland die tot doel heeft een einde te maken aan het conflict tussen het danig verzwakte Spanje en de sterke zonnekoning in de Zuidelijke Nederlanden. De Alliantie sommeert Spanje om of Luxemburg of de Vrijgraafschap (Franche Comté) af te staan plus alle al veroverde gebieden (Douai, St. Omer, Rijsel en Kamerijk). Frankrijk moet daarmee genoegen nemen en de oorlog staken.

[bewerk] Tweede Engels-Nederlandse Oorlog (1665-1667)

De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en Groot-Brittannië waren in de 17e en 18e eeuw vier keer met elkaar in oorlog, in de Eerste > Tweede > Derde > Vierde Engels-Nederlandse Oorlog.

• 1661 - Na de dood van de weduwe van Willem II, Mary Stuart, wordt haar broer Karel II van Engeland voogd over Willem III.
• 1661 - Karel II kondigt opnieuw, nu in zijn eigen naam, de Akte van Navigatie af. Hij benoemt Sir George Downing, bekend om zijn anti-Hollandse houding, tot ambassadeur.
• 1661 - De Britten proberen te verhinderen dat de Republiek vrede sluit met Portugal, maar de Staten-Generaal neemt het vredesverdrag toch aan met Zeeland en Gelderland tegen.
• 1661 - Degenen die gehoopt hadden op betere betrekkingen met Engeland scharen zich nu weer achter de Witt.
• 1662 - Er wordt een overeenkomst gesloten tussen de Republiek (Nederland) en Koninkrijk Groot-Brittannië, maar er heerst twijfel over hoe lang deze overeenkomst zal standhouden.
• 1664 - De Britten beginnen weer schepen van de Republiek lastig te vallen. Er heerst een erg anti-Hollandse sfeer in Engeland.
• 1664 - Van Galen eist Borculo-Lichtevoorde op en met Britse financiële steun steun verklaart hij de oorlog en valt Overijssel en Gelderland aan. Hij dwingt de Nederlanders zich tot de IJssel terug te trekken.
• 1665 - maart - de Tweede Nederlands-Engelse Oorlog breekt uit. De meeste Europese machten sympathiseren met de Republiek (behalve Münster en Portugal) maar houden zich er buiten
• 1665 - 13 juni - de Nederlandse vloot wordt in de Lowestoft zwaar verslagen door de Britse vloot onder leiding van de hertog van York
• 1666 - Cornelis Tromp wordt ontslagen vanwege insubordinatie. Hij was een uitstekende admiraal, maar stak zijn Oranje-gezindheid niet onder stoelen of banken.
• 1666 - Zo'n 500 Britse schepen -meest koopvaardij- worden in beslag genomen, onder andere in de Caraïben en bij West-Afrika.
• 1666 - Juni. de Vierdaagse zeeslag, een nipte zege voor de Nederlanders.
• 1666 - Augustus : een zware nederlaag op zee voor de Nederlandse vloot.
• 1666 - Admiraal Holmes dringt door tussen de eilanden van Noord-Holland en verbrandt 150 schepen op de rede van Terschelling.
• 1667 - Tijdens de oorlog tussen de Nederlanden en Groot-Brittannië wordt het zuidoosten van Engeland geblokkeerd.
• 1667 - Essequebo, Pomeroon en Tobago worden door de WIC heroverd. Een Zeeuwse expeditie met zeven schepen verovert het Engelse fort Paramaribo in het suikerrijke Suriname.
• 1667 - 17 juni - Een Nederlandse vloot onder De Ruyter zeilt de Medway op, verbrandt vijf oorlogsschepen en sleept het vlaggenschip van de Britten weg.
• 1667 - 31 juli - De Vrede van Breda wordt gesloten. Ze moet een einde maken aan de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog.
• 1667 - 5 augustus - Groot-Brittannië tekent de Vrede van Breda. Groot-Brittannië behoudt New York, maar geeft Sint Eustatius en Saba terug. Het geeft Suriname over en Cormantijn, een basis in West-Afrika. Het versoepelt de Akte van Navigatie en geeft zijn claim op Pola Run in de Banda eilanden op. Dit is een grote overwinning voor de Republiek en vooral voor raadspensionaris Johan de Witt.