1670-1679

De jaren 1670-1679 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 17e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen

Europa

• Zweden is met Frankrijk geallieerd tegen verscheidene Europese landen. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, die door Frankrijk wordt aangevallen, zoekt steun van Denemarken-Noorwegen. Na wat aarzeling start Christiaan V in 1675 een invasie van Blekinge, Halland en Schonen, terwijl Zweden in een oorlog tegen Brandenburg verzeild geraakt. De Schoonse oorlog duurt tot 1679.
• 1679 - 23 augustus - Met de ondertekening van het Edict van Fontainebleau komt een einde aan de Skånse Oorlog. Denemarken moet het veroverd gebied aan Zweden teruggeven.
• Het Zweedse eiland Gotland wordt Van 1676 tot 1679 opnieuw door Denemarken bezet. Bij hun vertrek vernietigen de Deense troepen Visborg Slott, een historische vesting bij Visby.
• De kinderloosheid van de Engelse koning Karel II leidt tot een politieke crisis. Een meerderheid in het Lagerhuis wil de katholieke broer van de koning Jacobus uitsluiten van de opvolging, waarop de vorst tot driemaal toe het parlement ontbindt. Ter compensatie voert hij in 1679 de Habeas corpusregel toe aan de ongeschreven grondwet Magna Charta.

Standbeeld van Johan (links) en Cornelis de Witt in Dordrecht

Hollandse Oorlog (1672-1678)

• Voor Nederland wordt 1672 een rampjaar, omdat Engeland, Frankrijk, Keulen en Münster de Republiek binnenvallen. Dit is het begin van de Hollandse Oorlog.
• 1670 - juni - In Dover wordt een geheim een verdrag tussen Karel II en Lodewijk XIV gesloten dat to doel heeft de 'ondankbare' Republiek eens een lesje te leren.
• 1672 - De bisschop van Münster Bernhard von Galen bestookt de stad Groningen met bommen en granaten op 18 juli en op op 17 augustus in Noord-Nederland gestuit in het Gronings Ontzet.
• 1672 - 11 september - Franse militairen blazen Kasteel Brakel op.
• 1673 - Maastricht wordt van 12 juni tot 1 juli belegerd en gebombardeerd en veroverd door het Frankrijk van de Zonnekoning Lodewijk XIV. Capitulatie 1 juli. Op 12 november veroveren troepen van de Republiek onder leiding van Willem III Bonn, waardoor de Franse aanvoerlijnen naar troepen in de Republiek afgesneden worden. Onder invloed van de Duitse keizer vormen steeds meer staten een coalitie tegen Frankrijk.
• 1673 - 21 augustus - Slag bij Kijkduin: Admiraal De Ruyter voorkomt met behulp van Cornelis Tromp de landing van een Engels-Frans leger bij Den Helder.
• 1674 - 11 augustus - Slag bij Seneffe (Henegouwen, België) tussen Willem III en Condé.
• 1674 - september - Willem III neemt de vesting in Grave in, maar hij slaagt er niet in verder tegen Frankrijk op te rukken.
• Nederlanders bezetten van 1674 tot 1675 de Franse kolonie Acadië. Ze worden verdreven door de Engelsen wegens piraterij en concurrentie in de bonthandel. Daarna bezetten de Fransen het gebied weer.
• 1678 - Engeland en de Republiek sluiten vrede.
• 1678 t/m 1679 - De Duitse keizer, Frankrijk en Zweden tekenen verschillende verdragen die samen de Vrede van Nijmegen worden genoemd. Ze markeren het einde van de Hollandse Oorlog.

Republiek

• 1672 - 20 augustus - Raadspensionaris van Holland Johan de Witt, de belangrijkste staatsman van het moment, wordt samen met zijn broer Cornelis de Witt, lid van de Staten-Generaal, gelyncht door een woedende menigte. Dit gebeurt in Den Haag, in en bij de Gevangenpoort, waar Cornelis zojuist gevangen was gezet wegens een vermeende beraming van een moordaanslag op Willem III. Die wordt met steun van de Oranjepartij tot stadhouder benoemd. De Staten-Generaal verklaren het stadhouderschap erfelijk voor de nakomelingen van Willem III.
• Het Rampjaar 1672 benadrukt de verwaarloosde staat waarin het leger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden verkeert. Daarom wordt in 1677 door Willem III van Oranje het korps artillerie opgericht. In 1679 wordt de Staatse Affuitmakerij te Delft opgericht.

Zeevaart en handel

• In 1674 wordt het octrooi van de failliete West-Indische Compagnie ingetrokken. Maar al hetzelfde jaar wordt een nieuwe WIC opgericht, met beperkt octrooi maar met monopolie op het slaventransport.
• Een derde poging tot kolonisatie van Tobago wordt verijdeld door de Fransen.

Baruch Spinoza, ca. 1665

Wetenschap

• 1670 - Marcello Malpighi ontdekt met behulp van een microscoop de bloedlichaampjes en wordt de grondlegger van de microscopie.
• 1670 - Gottfried Wilhelm Leibniz bouwt een mechanische rekenmachine die kan vermenigvuldigen en delen.
• 1675 - 29 oktober - Leibniz gebruikt voor het eerst het $\int_{}^{\_}$-teken voor integralen.
• 1675 - John Flamsteed begint met het opstellen van een sterrencatalogus en nummert iedere vaste ster.
• 1678 - Robert Hooke formuleert zijn Wet van Hooke.
• 1679 - Antoni van Leeuwenhoek ontdekt de zaadcel.
• 1670 - Spinoza geeft zijn Tractatus Theologico-Politicus uit. Hij stelt daarin dat democratie van alle regeringsvormen degene is die het meest natuurlijk is en het meest in samenklank met de individuele vrijheid.