1680-1689

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De jaren 1680-1689 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 17e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen[bewerken]

Willem III, koning van Engeland, Schotland en Ierland, Stadhouder van Gelderland, Holland, Zeeland, Utrecht, Overijssel, Groningen en Westerwolde
Glorious Revolution

In Engeland ontstaat weer een revolutionair klimaat. Oorzaak is de kinderloosheid van de koning, althans bij zijn koningin. Kroonprins is daarom zijn broer James duke of York, die echter Rooms-katholiek is. De Exclusion Act van 1679 verhindert een troonsbestijging door een katholiek en Karel II oefent druk uit om de wet in te trekken. Uiteindelijk ontbindt hij het parlement zonder verkiezingen uit te schrijven. Vooraanstaande parlementariërs van de Whigs vluchten naar het buitenland. De Franse koning Lodewijk XIV gaat Karel financieel steunen nu deze geen parlement meer heeft om belastingen op te leggen.

  • 1685 - 6 februari - James Stuart, hertog van York wordt koning Jacobus II. Hij roept het parlement weer bijeen, dat nu nog alleen uit Tories bestaat. Dezen zijn hem zeer ter wille, maar de voorgestelde Tolerance Act gaat ook hen te ver. Opnieuw wordt het Huis naar huis gestuurd.
  • 1688 - 10 juni - De geboorte van Jacobus Frans Eduard, de lang verbeide zoon uit het tweede huwelijk van Jacobbus, ontneemt de protestanten het uitzicht op een koningschap van de protestantse Mary. De ontstane paniek veroorzaakt het begin van een geheim verbond van Engelse adel met politieke invloed. Geschiedschrijvers hebben die groep de immortal 7 genoemd. Eerder had Willem III Lord Portland naar Berlijn gestuurd om Brandenburgse troepen te werven.
  • 1688 - Met de landing van Willem III in Twarbay, Devonshire, begint in Engeland de Glorious Revolution (Roemrijke Omwenteling). Op 11 december vlucht de Engelse koning Jacobus II naar Frankrijk. De Nederlandse stadhouder Willem III van Oranje-Nassau en zijn echtgenote Maria Stuart worden koning en koningin van Engeland, Schotland en Ierland.
Europa
"Sobieski bij Wenen"
Schilderij door Juliusz Kossak
Nederlanden
  • Als Lodewijk XIV de protestante universiteiten in Frankrijk laat sluiten, nodigt Adriaen Paets in 1681 op eigen initiatief de Franse filosoof Pierre Bayle uit om naar Rotterdam te komen. De stad stelt hem aan als professor bij de speciaal voor dat doel haastig opgerichte Illustere School en Paets vult zelf het karige salaris aan. De aanwezigheid van Bayle brengt vervolgens andere geleerden naar de stad, bijvoorbeeld de Engelse wijsgeer John Locke; daardoor wordt Rotterdam aan het einde van de zeventiende eeuw bekend als een ware bibliopoli
Wetenschap
Koloniën
  • In 1680 verklaart het sultanaat Bantam opnieuw de oorlog aan de VOC, maar de strijd verloopt rampzalig voor het sultanaat. In 1683 moet Bantam zich overgeven en verliest Bogor en Priangan aan de VOC. Bantam blijft in naam onafhankelijk maar wordt gereduceerd tot protectoraat van de VOC. De Engelsen verdwijnen in 1684 uit Bantam en stichten het veel ongunstiger gelegen Benkoelen.
Zeevaart
  • De Nederlandse cartograaf Johannes van Keulen maakt samen met collegacartograaf Claes Jansz. Vooght in 1681 de Nieuwe Lichtende Zee-Fakkel; een vijf delen tellende atlas waarin Vooght kaarten getekend door Jan Luyken samenvat. De naam van de atlas wordt al snel ingekort tot Zee-Fakkel. De vijf delen verschijnen van 1681 tot 1684 en bevatten meer dan 130 nieuwe kaarten.