1740-1749

De jaren 1740-1749 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 18e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen

Oostenrijkse Successieoorlog

• De Oostenrijkse Successieoorlog begint in 1740 en eindigt met de Vrede van Aken in 1748. De Zuidelijke Nederlanden blijven na deze oorlog onder het bewind van keizerin Maria Theresia vallen.
• 1742 - Op 17 februari gaat de oorlog een nieuwe fase in met de kroning van Karel Albrecht, keurvorst van Beieren, door zijn broer de aartsbisschop van Keulen gekroond tot Rooms keizer.
• 1745 - 11 mei - Slag bij Fontenoy (België). Nederlaag van de Oostenrijkers-Engelsen-Nederlanders tegen de Fransen onder Maurits van Saksen.
• De Oostenrijkse avonturier Franz von der Trenck weet een eigen militaire eenheid van pandoeren op te stellen in dienst van keizerin Maria Theresia. Rekruten hiervoor worden geronseld op Trencks eigen bezittingen in Kroatië, die tot voor kort nog tot het Osmaanse grondgebied hebben behoord, zodat de autochtonen vertrouwd zijn met de militaire cultuur van de voormalige overheersers. De pandoeren worden uitgerust met Turkse musketten en pistolen, kromzwaarden en lange messen.

Europa

De pasgeboren Ivan wordt in 1740 tot tsaar van Rusland verkozen, in opvolging van zijn groottante Anna I van Rusland. Anna Leopoldovna wordt regentes voor de zuigeling-tsaar. Ivan VI heeft de voorkeur gekregen op Elisabeth Petrovna hoewel zij eigenlijk, als de dochter van Peter de Grote en Catharina I, de troon hoort te bestijgen. Dit is echter tegengewerkt door de regerende adel onder leiding van de Dolgoroekov-familie, die een hekel hebben aan alles wat aan Peter de Grote herinnert.

Nederlanden

• Tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog wordt Brussel van 1745 tot 1749 kortstondig door de Fransen bezet.
• In het voorjaar van 1747 worden de Zeeuwse plaatsen Sluis en Hulst door Franse troepen bezet. Heel Staats-Vlaanderen is in Franse handen.
• 1748 - In Amsterdam breekt het Pachtersoproer uit na rellen in Friesland en Groningen. De Doelisten treden in overleg met stadhouder Willem IV.
• Nadat rellen zijn uitgebroken in Zeeland wordt Willem Karel Hendrik Friso tot stadhouder Willem IV benoemd, en in november tot erfstadhouder van de Republiek der Verenigde Nederlanden verheven.
• 1747 - 20 mei - Vredesonderhandelingen te Breda worden afgebroken en in Aken voortgezet.
• 1747 - 2 juli - Slag bij Lafelt (Riemst) tussen Frankrijk en de Oostenrijkse Nederlanden.
• 1747 - 16 september - Franse troepen nemen de onneembaar geachte Staats-Brabantse vesting Bergen op Zoom in.

Koloniën

• 1742 - Jan Jacob Mauricius wordt gouverneur van Suriname (tot 1751. Met hem doet de Verlichting zijn intrede in de kolonie.
• 1749 - Het Mataram-rijk op Midden-Java vervalt bij het overlijden van Sunan Pakubuwono II aan de Vereenigde Oostindische Compagnie.
• Dit decennium betekent de hoogtijdagen van de asiento, de Britse West-Afrikaanse slavenhandel.