1810-1819

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De jaren 1810-1819 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 19e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen en ontwikkelingen[bewerken]

Simón Bolívar
Congres van Wenen
Europa
  • 1812 - Veldtocht van Napoleon in Rusland. Nederlaag van Napoleon. De Russen passen de tactiek van de verschroeide aarde toe, waardoor het Franse leger grote verliezen lijdt; er blijft slechts een tiende van de 600.000 man over.
  • Napoleon treedt af, wordt verbannen naar Elba, ontsnapt en brengt gedurende de Honderd dagen heel Europa nog eens in rep en roer. De Slag bij Waterloo maakt definitief een einde aan de Napoleontische tijd.
  • Koning George III wordt buiten staat van regeren verklaard. Kroonprins George wordt regent.
  • Als in 1817 prinses Charlotte sterft, lijkt het voortbestaan van het Huis Hannover in gevaar. De prins-regent woont gescheiden van zijn vrouw en zijn broers zijn nog niet getrouwd. In allerijl worden enkele prinselijke huwelijken gearrangeerd en in 1819 wordt een prinses geboren: Victoria van Kent.
  • Opkomst van het luddisme. De luddieten saboteren in fabrieken en vernielen de machines. Het Engelse leger wordt ingezet om fabrieken te bewaken en de luddieten te bestrijden. Nieuwe wetten bepalen strenge straffen voor industriële sabotage.
  • Zweden neemt deel aan de Zesde coalitieoorlog tegen Napoleon. Rijksregent Jean Baptiste Bernadotte arriveert op de derde en beslissende dag op de Slag bij Leipzig en geeft volgens sommigen de doorslag. Op het Congres van Wenen wordt Noorwegen als beloning met Zweden verbonden.
  • de Burschenschaft beweging in de vroeg-negentiende eeuw komt voort uit frustratie bij Duitse studenten over het falen van het Congres van Wenen om een eenheidsstaat te maken van alle gebieden die door het Volk bewoond worden.
Nederlanden
Koloniën
Klimaat
  • De winters zijn dit decennium extreem koud. In 1813 ligt op de Theems een laag ijs waarop een olifant zou kunnen lopen.
  • 1816 - Dit jaar wordt ook wel het "jaar zonder zomer" genoemd. Overal ter wereld heersen extreme weersomstandigheden veroorzaakt door de uitbarsting van de vulkaan Tambora in Indonesië in het voorgaande jaar. In Nederland valt sneeuw in hartje zomer. Misoogsten leiden in 1817 tot hongeroproer in Europa. In Rotterdam worden op grote schaal winkels geplunderd.
Osmaanse Rijk
  • Onder de regering van Mahmut II van het Osmaanse Rijk is het onrustig in de buitengewesten van het rijk. In de jaren 1816-1818 bijvoorbeeld leidt ibrahim pasja de Egyptische troepen tegen de stam van de Wahhabieten in Arabië, die vernietigd worden als politieke macht.
  • De Wāli van Egypte Mohammed Ali versterkt zijn positie door tijdens een banket 470 Mamelukken te laten doden.
  • De Kleften in Griekenland komen in opstand.
  • Ali Pasja, gouverneur van Albanië, gaat in navolging van de Wāli een eigen koers varen en opent betrekkingen met westerse hoofdsteden.
  • Als de piraterij in de Middellandse Zee in 1812 herleeft, sturen de Amerikanen weer een vloot. De Tweede Barbarijse Oorlog brengt ook Groot-Brittannië en Nederland in het geweer.
Cultuur
Ludwig van Beethoven
Natuur en techniek
  • De houtvester Karl von Drais knutselt in zijn vrije tijd nieuwe voertuigen in elkaar. Tijdens het Congres van Wenen in 1814 demonstreert hij een wagentje dat door menskracht wordt voortbewogen: de draisine. In 1817 heeft hij zijn loopfiets klaar.
  • 1819 - Uitvinding van het zogenaamde 'nachtschrift' door de Franse artillerieofficier Charles Barbier, voor nachtelijke communicatie door het leger in oorlogstijd. Zie ook Braille.
  • 1819 - De Savannah steekt als eerste schip met een stoommachine de Atlantische Oceaan over, echter het grootste deel van de route wordt zeilend afgelegd.
  • In 1815 publiceert de Engelse landmeter William Smith de eerste geologische kaart van Groot-Brittannië. Hij heeft ontdekt dat door gebruik te maken van verschillende kleuren geologische lagen op een kaart kunnen worden aangegeven. In 1817 komt hij met een geologisch oost-westprofiel door Engeland en Wales, van Londen tot de Snowdon. Hij wordt geboycot door de (adellijke) leden van de Royal Society, die zijn resultaten zonder bronvermelding onder eigen naam publiceren. Smith wordt failliet verklaard en zit tot 1819 in de gevangenis.