1880-1889

Koningin-moeder Emma op haar zeventigste verjaardag in 1928.

[bewerken] Belangrijke gebeurtenissen en ontwikkelingen

1881 - De Driebond wordt opgericht.
1887 - Rusland verlaat de Driekeizersbond.
1885 - 18 september: Een opstand in Oost-Roemelië tegen de Turken leidt ertoe dat de provincie een onderdeel wordt van Bulgarije.
In Europa breekt een grote landbouwcrisis uit. Goedkoop graan overspoelt de Europese markten vanuit de Verenigde Staten, waar de burgeroorlog was geëindigd en mechanisering was ingevoerd.
De graancrisis wordt gevolgd door een suikercrisis, veroorzaakt door overproductie en afnemende vraag.
De invoering van kunstmest versterkt de landbouwcrisis. Nog meer boeren en boerenknechts worden overbodig en trekken naar de grote steden, waar ze terechtkomen in het leger van fabrieksarbeiders of werklozen.

Onder de katholieke regering van August Beernaert komt de eerste sociale wetgeving tot stand. In 1885 wordt de Belgische Werkliedenpartij opgericht. een jaar later ontstaat de 'Antisocialistische Katoenwerkersbond'. DE arbeiders raken verdeeld.
Ook Nederland wordt zwaar getroffen door de Landbouwcrisis. Door import uit Denemarken zakt de boterprijs in een paar jaar van 70 gulden per vat naar 40 gulden per vat. Rundvlees wordt met koelschepen geïmporteerd uit Argentinië. Met steun van de regering wordt een nationale landbouwtentoonstelling georganiseerd om de boeren vertrouwd te maken met nieuwe technieken.
Een grote groep Protestanten scheidt zich onder leiding van Abraham Kuyper af van de Nederlandse Hervormde Kerk: Doleantie. Het Leger des Heils start zijn evangelisatiewerk in Nederland met de eerste openbare bijeenkomst in Amsterdam.
Pim Mulier introduceert in Nederland de sporten tennis, atletiek en hockey.

1882 - 13 september - Britse mariniers bezetten het Suezkanaal en maken een einde aan de revolte van Urabi. Begin van het protectoraat over Egypte, dat formeel tot 1922 maar feitelijk tot 1952 zal duren.
De Joodse trek naar Palestina komt op gang.

1882 - De Britse ministers Cavendish en Burke worden in Dublin vermoord. Ieren vinden dat ze worden tegengewerkt in het Britse parlement.
De Liberale regering-Gladstone komt met een Home Rule Bill, een wet waarin binnenlands zelfbestuur voor de Ieren wordt geregeld. De wet wordt verworpen en de tegenstanders onder wie Joseph Chamberlain verlaten de partij. Gladstone verliest de in 1886 vervroegde verkiezingen en onder de Tory-regering van Lord Salisbury is zelfbestuur onbespreekbaar.
1887 - 13 november - Bloody Sunday: Een demonstratie in Londen tegen het Britse beleid in Ierland loopt uit op een bloedige confrontatie met de politie.

31 augustus 1880 - Uit het tweede huwelijk van Koning Willem III wordt een dochter geboren: Wilhelmina.
1884 - In Nederland sterft de laatste zoon van de koning, kroonprins Alexander. Koningin Emma wordt benoemd tot regentes voor prinses Wilhelmina in geval koning Willem III zou komen te overlijden.
In 1885 wordt het Nassau familieverdrag bevestigd volgens hetwelk de groothertogelijke waardigheid in Luxemburg na het overlijden van Willem III zal overgaan naar het hoofd van de Walramse Linie van het Huis Nassau.

Het Vrijheidsbeeld

1880 - Begin van het uitgraven van het Panamakanaal.
Van 1879 tot 1884 woedt de Salpeteroorlog in Zuid-Amerika. Bolivia staat de provincie Cobija af aan Chili, en verliest zijn verbinding met de zee.
1886 - 4 september. De leider der Apaches, Geronimo geeft zich over.
1886 - De frisdrank Coca Cola wordt gelanceerd.
1884 - Het Vrijheidsbeeld wordt gebouwd. Op 17 juni 1885 komt het aan in New York en op 28 oktober 1886 wordt het onthuld.
1888 - 4 juni - In de staat New York wordt het gebruik van de elektrische stoel voor executies goedgekeurd.

De Tweede Kamer stelt vast, dat het Kinderwetje van Van Houten niet goed werkt. Voor het eerst wordt een parlementaire enquête ingesteld naar de 'arbeidsomstandigheden'. De uitkomst leidt tot de eerste Arbeidswet, waarin gevaarlijk werk en nachtarbeid door vrouwen wordt verboden. De kinderarbeid wordt verder beperkt, op papier. Voor de handhaving wordt de Arbeidsinspectie ingesteld. Deze krijgt in het gehele land twee inspecteurs.
De Nederlandse arbeiders radicaliseren door de economische crisis en door het uitblijven van hervormingen. De veroordeling van de 'apostel der arbeiders' Ferdinand Domela Nieuwenhuis maakt hen woedend. Velen kopen een revolver op afbetaling, en oefenen zondags op schietbanen en in parken. In Amsterdam wordt de politiecommissaris Stork een gat in de hoed geschoten.

1882 - Franz von Stuck richt samen met Wilhelm Trübner de Münchener Sezession, deel uitmakende van de Jugendstil, op, wat in de daaropvolgende jaren internationale navolging zal ondervinden.
1884 - Oktober: De meridiaan van Greenwich wordt de internationale nulmeridiaan.
1884 - Oliver Heaviside en Josiah Willard Gibbs publiceren een verkorte versie van de wetten van Maxwell, gebaseerd op vectoranalyse.
1884 - Giacomo Puccini schrijft zijn eerste opera, Le Villi.
1884 - Edwin Abbott Abbott schrijft Flatland.
1885 - Uitvinding van het machinegeweer door Hiram Maxim.
1886 - Carl Benz introduceert de eerste automobiel met interne verbrandingsmotor gebaseerd op benzine.
1887 - 26 juli - L. L. Zamenhof publiceert de taal Esperanto.
Een groep van jonge schrijvers ontstaat in Nederland rond Willem Kloos en het tijdschrift De Nieuwe Gids. Ze worden later de Tachtigers genoemd.