1900-1909

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Eeuwen: 19e eeuw – 20e eeuw – 21e eeuw Decennia: 1880-1889 - 1890-1899 - 1900-1909 - 1910-1919 - 1920-1929 Jaaroverzichten: <<< - 1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904 - 1905 - 1906 - 1907 - 1908 - 1909 - >>>

[bewerken] Belangrijke gebeurtenissen

internationaal

• 1899-1902: de Tweede Boerenoorlog. In de eerste concentratiekampen houden de Britten de vrouwen en kinderen van de Boeren in gijzeling.
• 1904/5: de Russisch-Japanse Oorlog, die verrassend door Rusland wordt verloren.
• Vanaf 1905 trekken grote groepen Zionisten naar Palestina. In 1907 wordt in Jaffa een Zionistisch Palestinabureau gesticht door het Joods Wereldcongres.
• In China wordt de Boxeropstand neergeslagen met behulp van de Duitse officier Alexander von Falkenhausen. Keizerin-weduwe Cixi komt met beperkte hervormingen. In 1905 worden de ambtenarenexamens afgeschaft en in 1906 worden strenge wetten afgekondigd tegen de opiumhandel. Wanneer Cixi in 1908 sterft, wordt een tweejarig kind keizer en strompelt de Mantsjoedynastie onder een zwakke regent naar haar einde.

Europa

• In de Franse Republiek wordt het klimaat steeds anti-klerikaler. De meeste kloosterorden verlaten het land. In 1905 wordt de scheiding van kerk en staat afgekondigd.
• Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk sluiten in 1904 de Entente cordiale. Frankrijk had al een alliantie met Rusland en in 1907 wordt de driehoek gesloten met een defensief verbond tussen Rusland en Groot-Brittannië. De Duitse keizer voelt zich "eingekreist".

België en Nederland

• Sinds de hoge middeleeuwen, toen vrijwel alle bossen gekapt waren voor brandstof en gebruikshout, wordt de natuur in Nederland gedomineerd door heidevelden waar schaapskuddes gehouden worden. Door de intensieve begrazing van deze heide kon er geen herstel van de bossen plaatsvinden. Rond 1900 vind grootschalige herbebossing plaats in Nederland. Voornamelijk om hout te produceren voor de mijnbouw in Zuid-Limburg.
• In 1900 en 1901 komen de vruchten van het kabinet-Pierson-Goeman Borghesius in het Staatsblad. De meest ingrijpende zijn de woningwet, de Militiewet (dienstplicht), de leerplichtwet en de Kinderwetten.
• Door het toenemende verkeer wordt het tijdverschil binnen Nederland steeds hinderlijker. Elke plaats zet zijn torenklok regelmatig gelijk met de zonnetijd, waardoor het in Utrecht een kwartier later is dan in Amsterdam. De uurwerkmakers richten een petitie tot het kabinet-Kuyper om tot eenheid van tijd te komen, liefst de Midden-Europese Tijd. De Nederlandse Spoorwegen hanteren eerst de Amsterdamse Tijd, maar gaan later over op Greenwich Mean Time. Uiteindelijk kiest het kabinet-Heemskerk voor de Amsterdamse Tijd, die vanaf 1 mei 1909 in het hele land de enig juiste is.
• De SDAP groeit snel, gaat in 1901 van 2 naar 6 zetels en in 1905 naar 9. Maar de interne spanningen nemen toe en treden in het licht op het 13e partijcongres van 31 maart - 2 april 1907. Partijvoorzitter Vliegen en plv. fractieleider Schaper leiden de gematigde vleugel, Herman Gorter en Frank van der Goes de radicalen. De laatsten verlaten in 1909 de partij.
• De Belgische staat neemt de Vrijstaat Congo over van koning Leopold II en wordt zo een koloniale mogendheid. Leopold wordt na zijn overlijden opgevolgd door zijn neef Albert I.

Verkeer

• 1903: de gebroeders Wright maken hun eerste vlucht in een gemotoriseerd vliegtuig. Vervolgens ontwikkelt zich de luchtvaart snel, ook in Europa waar Louis Blériot in juli 1909 over Het Kanaal vliegt.

gezondheidszorg

• De bestrijding van tuberculose komt op gang. In Amsterdam wordt in 1901 een Gemeentelijke Geneeskundige Dienst opgericht. Koningin-moeder Emma besteedt het nationaal geschenk ter gelegenheid van haar afscheid aan de bouw van het Volkssanatorium voor Borstlijders Oranje Nassau’s Oord bij Renkum. De leider van de Amsterdamse diamantbewerkers Jan van Zutphen sticht in 1905 het 'koperen stelenfonds', welk initiatief navolging vindt in Antwerpen (actie Zonnestraal) en de USA.
• De Duitse arts Robert Koch, ontdekker van de tuberkelbacil, presenteert in 1903 richtlijnen voor het voorkomen en het behandelen van de ziekte. In 1905 wordt hij geëerd met de Nobelprijs voor geneeskunde.

Wetenschap en techniek

• in 1900 publiceert Max Planck zijn kwantum theorie wat later een eerste aanzet blijkt te zijn tot de revolutionaire kwantummechanica.

• 1905: Albert Einstein publiceert zijn relativiteitstheorie.
• In Duitsland ontwikkelt de chemie zich snel. In 1906 wordt het Ostwaldproces ontwikkeld, waardoor salpeterzuur kan worden geproduceerd ter vervanging van chilisalpeter. En het Haber-Boschproces legt de grondslag voor de productie van Kunstmest uit amoniak.

Cultuur

• Hoogtijjaren van de ragtime en met name van pianist en componist Scott Joplin.