Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
 Kalenders |
|
|
 Dit jaar naar onderwerp  |
|
|
[bewerken] Gebeurtenissen
Hier staan alleen een aantal markante of belangrijke gebeurtenissen en langer durende ontwikkelingen vermeld. Voor een veel groter overzicht van de gebeurtenissen in 1934 kunt u de maandpagina's raadplegen:
[bewerken] Internationaal
[bewerken] Nederland en België
- In Duitsland wordt op 31 januari de Rijkseenheidswet afgekondigd. Hierbij wordt het bestuur gecentraliseerd: De landsregeringen zijn strikt ondergeschikt aan de rijksregering en verliezen hun laatste restje soevereiniteit.
- De Duitse vicekanselier Franz von Papen spreekt zich in een toespraak uit voor een terugkeer naar de meerpartijenstaat en een beëindiging van de samenwerking tussen nationaal-socialisten en conservatieven. De Nacht van de Lange Messen overleeft hij, maar zijn politieke rol is uitgespeeld. Uiteindelijk wordt hij na de mislukte Juliputsch vertegenwoordiger van Duitsland in Oostenrijk.
- In de Nacht van de Lange Messen (30 juni) worden Ernst Röhm, andere leiders van de SA en een aantal politieke tegenstanders van Hitler vermoord. De officiële lezing is dat zij een staatsgreep zouden voorbereiden, maar in werkelijkheid gaat het om een machtsstrijd binnen de NSDAP en een afrekening met politieke tegenstanders.
- Rijkspresident Paul von Hindenburg overlijdt op 2 augustus. Rijkskanselier Adolf Hitler neemt het rijkspresidentschap over, en krijgt de titel Führer voor het leven.
- Er is een kerkstrijd gaande binnen de Duitse Evangelisch-Lutherse Kerk. Inzet is de bevoegdheid van de door de regering aangestelde rijksbisschop. Diverse landsbisschoppen weigeren zijn gezag om kerkpolitieke besluiten te nemen te erkennen. Op de achtergrond speelt natuurlijk de vraag of de kerk op nationaal-socialistische wijze gelijkgeschakeld wordt, of dat zij zich ook politiek-neutraal of oppositioneel mag opstellen.
- In Oostenrijk komen vele terreuraanslagen voor, gepleegd door nationaalsocialisten die aansluiting bij Nazi-Duitsland wensen.
- Ook met de sociaaldemocraten heeft de regering-Dollfuss problemen, en in februari wordt de partij verboden. Dit leidt tot gewelddadige protesten, die bekend staan als de Oostenrijkse Burgeroorlog, welke na iets minder dan een week door de regering wordt gewonnen.
- Internationaal haalt Oostenrijk de banden met Hongarije en Italië aan. De Italiaanse leider Benito Mussolini krijgt van Adolf Hitler de toezegging dat deze de Oostenrijkse onafhankelijkheid zal eerbiedigen. Oostenrijk krijgt een nieuwe grondwet, waarin het tot een bondsstaat wordt omgevormd. De burgerlijke vrijheden worden verder ingeperkt.
- Op 25 juli proberen de nationaal-socialisten een staatsgreep, zie Juliputsch. Bondskanselier Engelbert Dollfuss wordt beschoten en overlijdt aan zijn verwondingen, maar de staatsgreep wordt de kop in gedrukt. Hierna eindigen de terroristische acties van de nationaal-socialisten, en normaliseren de Duits-Oostenrijkse betrekkingen. Kurt von Schuschnigg wordt de nieuwe bondskanselier.
- Op 7 december wordt een wet van kracht die het uitgeven van kranten bindt aan een door de politie af te geven vergunning. Aan ca 100 van de ca 1500 Oostenrijkse kranten wordt een dergelijke vergunning geweigerd.
- De datum voor de volksstemming in het Saargebied, waarbij bepaald wordt of het gebied bij Duitsland of Frankrijk gevoegd gaat worden of onder beheer van de Volkenbond blijft, wordt vastgelegd op 13 januari 1935. Om het referendum in goede banen te leiden, worden er uit diverse landen militairen en politiemensen gestuurd.
- In oktober komt het in geheel Spanje tot linkse rellen. Bij gevechten vallen honderden doden. Catalonië verklaart de onafhankelijkheid, maar de zwaarste opstanden zijn in Asturië. De opstanden worden onderdrukt.
- Bij een bezoek aan koning Alexander van Joegoslavië aan Frankrijk wordt op hem een aanslag gepleegd. Alexander en de Franse minister van buitenlandse zaken Louis Barthou komen om, evenals de dader, de Macedoniër Vlado Tsjernozemski. Het komt tot een ernstige diplomatieke rel tussen Joegoslavië en Hongarije, dat door Joegoslavië verantwoordelijk wordt gehouden voor het onderdak en steun bieden aan de terroristen.
- De van geboorte Russische componist Stravinsky verwerft de Franse nationaliteit.
- Mantsjoekwo wordt een keizerrijk, met de voormalige Chinese keizer Pu Yi als keizer.
- Japan beëindigt zijn vijandelijke acties tegen China. Mantsjoekwo is gevestigd als Japanse vazalstaat, en heeft Jehol er bijgekregen, en Japan probeert nog steeds Binnen-Mongolië binnen zijn invloedssfeer te krijgen, maar het gebied ten zuiden van de Chinese muur is geheel aan China teruggegeven.
- De Japanse minister van buitenlandse zaken kondigt in een toespraak de 'Japanse Monroedoctrine' af. Deze houdt in dat Japan zich verzet tegen politieke en militaire bemoeienis van andere landen in Oost-Azië, in het bijzonder in China. In onder meer China en de Verenigde Staten wordt hierop met bezorgdheid gereageerd.
- Spanningen lopen op tussen Japan en Mantsjoekwo aan de ene, en de Sovjet-Unie aan de andere kant.
- De communisten worden in China verslagen, maar weten in de zogenaamde Lange Mars naar het westen en noorden te ontkomen.
- 7 mei - Instelling van de Joodse Autonome Oblast in het Siberische deel van de Sovjet-Unie.
- Jemenitische troepen vallen Saoedi-Arabië binnen. Na enkele maanden van gevechten wordt de vrede gesloten, grotendeels op Saoedische voorwaarden.
- De Verenigde Staten en de Filipijnen komen tot overeenstemming over een voorstel om de Filipijnen op termijn (8-10 jaar) onafhankelijk te maken.
- Voor Brits-Indië worden voorstellen voor een nieuwe grondwet ontworpen. De pro-onafhankelijkheidsgroepen in Indië verwerpen de voorstellen, omdat deze niet ver genoeg zouden gaan, zo krijgt Brits-Indië geen dominion-status, maar regering en parlement van het Verenigd Koninkrijk aanvaarden de grondwet.
- maandoverzichten: januari, februari, maart, april, mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november, december
- wetenschap in 1934
- januari
- 1 - Serge Moureaux, Brussels politicus
- 4 - Rudolf Schuster, Slowaaks president
- 5 - Eddy Pieters Graafland, Nederlands voetbaldoelman
- 7 - George Bode, Nederlands astroloog
- 7 - Alfredo Montelibano jr., Filipijns politicus (overleden 2008)
- 7 - Tassos Papadopoulos, voormalig president van Cyprus (overleden 2008)
- 8 - Jacques Anquetil, Frans wielrenner (overleden 1987)
- 8 - Piet Dankert, Nederlands politicus (overleden 2003)
- 11 - Sylvain Tack, Radio Mi Amigo-financier, fabrikant van Suzy Wafels, Belgisch ondernemer, radiomaker, muziekuitgever (overleden 2006)
- 17 - Franz Bernhard, Duits beeldhouwer
- 18 - Henk Chin A Sen, Surinaams politicus (overleden 1999)
- 24 - Jaak Dreesen, Vlaams journalist en schrijver van jeugdboeken
- februari
- maart
- 1 - Jean-Michel Folon, Belgisch kunstenaar (overleden 2005)
- 3 - Paul van Gorcum, Nederlands acteur en regisseur (De Baron in Bassie en Adriaan)
- 8 - Bobby Haarms, Nederlands voetballer en -coach (overleden 2009)
- 9 - Joeri Gagarin, Russisch kosmonaut en eerste man in de ruimte (overleden 1968)
- 4 - Barbara McNair, Amerikaans zangeres en actrice (overleden 2007)
- 5 - Daniel Kahneman, Israëlisch psycholoog
- 11 - Dilys Laye, Engels actrice (overleden 2009)
- 11 - Jean Leering, Nederlands museumdirecteur (overleden 2005)
- 12 - Tony Bass, Nederlands zanger en liedjesschrijver (overleden 2005)
- 17 - Eef Kamerbeek, Nederlands atleet (overleden 2008)
- 18 - Adolf Merckle, Duits miljardair en ondernemer (overleden 2009)
- 21 - Yves Duval, Belgisch stripscenarioschrijver en journalist (overleden 2009)
- 31 - Richard Chamberlain, Amerikaans acteur (o.a. Dr. Kildare)
- 31 - Kamala Das, Indiaas schrijfster (overleden 2009)
- april
- 2 - Paul Cohen, Amerikaans wiskundige (overleden 2007)
- 2 - Els Pelgrom, Nederlands kinderboekenschrijfster
- 4 - Han Reiziger, Nederlands musicus en presentator (overleden 2006)
- 5 - Roman Herzog, Duits politicus en president
- 6 - Anton Geesink, Nederlands IOC-lid en judokampioen
- 6 - Guy Peellaert, Belgisch schilder, tekenaar en fotograaf (overleden 2008)
- 7 - Ian Richardson, Schots acteur (overleden 2007)
- 8 - Kurokawa Kisho, Japans architect (overleden 2007)
- 10 - Carel Godin de Beaufort, Nederlands autocoureur (overleden 1964)
- 10 - David Halberstam, Amerikaans journalist (overleden 2007)
- 24 - Shirley MacLaine, Amerikaans actrice
- 24 - Mike Taylor, Brits autocoureur
- mei
- 3 - Frankie Valli, Amerikaans zanger en acteur
- 5 - Jef Planckaert, Belgisch wielrenner (overleden 2007)
- 8 - Frits Vanden Boer, Belgisch voetballer
- 23 - Robert Moog, Amerikaans muziekinstrumentmaker (de Moog-synthesizer) (overleden 2005)
- 25 - Rudy van Houten, Nederlands pianist en componist (overleden 2004)
- 27 - Enzo Siciliano, Italiaans schrijver, scriptschrijver, literair criticus (overleden 2006)
- 28 - Bram van der Vlugt, Nederlands acteur
- 30 - Aleksei Leonov, Russisch ruimtevaarder
- juni
- 1 - Pat Boone, Amerikaans zanger
- 6 - Koning Albert II van België
- 9 - Willy Roggeman, Belgisch auteur
- 11 - Prins Henrik van Denemarken
- 13 - Manuel Clouthier, Mexicaans politicus en zakenman (overleden 1989)
- 14 - Mieke Telkamp, Nederlands zangeres
- 15 - Mikel Laboa, Baskisch zanger (overleden 2008)
- 18 - Stafke Fabri, Belgisch volkszanger (overleden 2006)
- 19 - Gérard Latortue, Haïtiaans politicus
- 19 - Jackie Wilson, Amerikaans zanger (overleden 1984)
- 22 - Henk Binnendijk, Nederlands evangelist, predikant, christelijk schrijver, tv-programmamaker en tv-presentator (Evangelische Omroep)
- juli
- 1 - Claude Berri, Frans regisseur (overleden 2009)
- 1 - Sydney Pollack, Amerikaans filmregisseur, -producent en acteur (overleden 2008)
- 11 - Giorgio Armani, Italiaans kledingontwerper
- 13 - Walter De Buck, Vlaams kunstenaar en zanger ("Het Vliegerke")
- 14 - Lee Friedlander, Amerikaans fotograaf en kunstenaar
- 18 - Paul Nouwen, Nederlands topfunctionaris en bestuurder (oud-hoofddirecteur van de ANWB) (overleden 2009)
- 19 - Tessa Birnie, Nieuw-Zeelands pianist (overleden 2008)
- 19 - Willem Nijholt, Nederlands acteur
- 22 - Louise Fletcher, Amerikaans actrice (o.a. One Flew Over the Cuckoo's Nest)
- 24 - Geertje Wielema, Nederlands zwemster
- augustus
- september
- 2 - Allen Carr, Brits publicist (anti-roken) (overleden 2006)
- 3 - Freddie King, Amerikaans bluesgitarist en zanger (overleden 1976)
- 3 - Rolando Olalia, Filipijns vakbondsleider (overleden 1986)
- 4 - Clive Granger, Britse econoom en Nobelprijswinnaar (overleden 2009)
- 4 - Helga Ruebsamen, Nederlands schrijfster
- 6 - Jody McCrea, Amerikaans acteur (overleden 2009)
- 16 - George Chakiris, Amerikaans acteur
- 16 - Ronnie Drew, Iers zanger (overleden 2008)
- 20 - Sophia Loren, Italiaans actrice
- 21 - Leonard Cohen, Amerikaans zanger en tekstschrijver ("Suzanne")
- 24 - Maria Pia, Italiaans prinses
- 26 - Geoffrey Grey, Brits componist en violist
- 28 - Brigitte Bardot, Frans actrice en dierenactiviste
- 30 - Udo Jürgens, Duits zanger
- oktober
- november
- 1 - Leslie Mills, Nieuw-Zeelands sportman en uitvinder van Les Mills-sportprogramma
- 3 - Hans Janmaat, Nederlands extreemrechts politicus (overleden 2002)
- 4 - Judith Herzberg, Nederlands schrijfster
- 9 - Carl Sagan, Amerikaans geleerde (overleden 1996)
- 12 - Charles Manson, Amerikaans sekteleider en moordenaar
- 16 - Warren Zimmermann, Amerikaans diplomaat (overleden 2004)
- 20 - José Cutileiro, Portugees diplomaat
- 21 - Bouke Beumer, Nederlands politicus en econoom
- 22 - Jackie Pretorius, Zuid-Afrikaans autocoureur (overleden 2009)
- 30 - Vjatsjeslav Nevinny, Russisch acteur (overleden 2009)
- december
- exacte datum onbekend
- januari
- februari
- maart
- april
- mei
- juni
- juli
- 3 - Prins Hendrik (58), echtgenoot van Koningin Wilhelmina der Nederlanden
- 4 - Marie Curie (66), Pools-Frans natuurkundige
- 5 - Chaim Nachman Bialik, Joods dichter
- 6 - Edward Vermeulen (73), Belgisch schrijver
- 11 - Jan Stuyt (65), Nederlands architect
- 12 - Erich Mühsam (56), Duits schrijver
- 15 - Jules Renkin (71), Belgisch politicus (premier 1931-1932)
- 22 - John Dillinger (31), Amerikaans crimineel
- 27 - Hubert Lyautey (79), Frans militair
- 28 - Marie Dressler (65), Canadees actrice
- augustus
- oktober
- november
- december
- exacte datum onbekend
[bewerken] Externe link (video)
Polygoon jaaroverzicht 1934 (Nederland) (.wmv)
Kalenders
Dit jaar naar onderwerp 
