19 oktober

19 oktober is de 292ste dag van het jaar (293ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 73 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1987 - Beurscrisis, bekend onder de naam zwarte maandag.
  • 1989 - Vier vermeende IRA-terroristen, bijgenaamd de Guildford Four, worden vrijgelaten na vijftien jaar onschuldig in de gevangenis te hebben gezeten.
  • 1990 - De Britse rederij P&O European Ferries Ltd wordt door een Londense rechtbank vrijgesproken van doodslag in het proces dat tegen de maatschappij was aangespannen na de ramp met de Herald of Free Enterprise in 1987.
  • 1994 - Een zelfmoordactie door een Hamas-lid op een bus in Tel Aviv eist 22 doden.
  • 2005 - Saddam Hoessein staat terecht in Bagdad voor misdaden tegen de menselijkheid.
  • 2009 - De DSB Bank wordt failliet verklaard.

•  Media
  • 1907 - Het eerste nummer van het links-radicale dagblad De Tribune verschijnt.
  • 1951 - Op 19 oktober 1951 had de AVRO het eerste informatieve televisieprogramma, Televizier.
  • 2012 - Na 12 jaar genomineerd bij het Gouden Televizier-Ring Gala wint Het Klokhuis in 2012 een Gouden Stuiver.

•  Muziek
  • 1845 - Wereldpremière van de opera Tannhäuser van Richard Wagner in het Hoftheater in Dresden.

•  Oorlog
  • 202 v.Chr. - Slag bij Zama Regia: Een Romeins expeditieleger onder Scipio Africanus maior verslaat de Carthaagse strijdkrachten onder leiding van Hannibal.
  • 439 - Koning Geiserik verbreekt het vredesverdrag met Rome en belegert Carthago. Hij weet door een list de havenstad te veroveren en sticht het Vandaalse Rijk.
  • 1449 - De burgers van Rouen hebben geen zin in weer een beleg zoals in 1418. Zij komen tegen de Engelsen in opstand en openen de stadspoort.
  • 1813 - Napoleon lijdt één van zijn zwaarste nederlagen in de Slag bij Leipzig.
  • 1914 - De Eerste Slag om Ieper breekt uit.

•  Recreatie
  • 1989 - In Epcot worden de attracties Body Wars en Cranium Command geopend.

•  Religie
  • 1605 - Zaligverklaring van Stanislaus Kostka (1550-1568), Pools jezuïet, en Aloysius Gonzaga (1568-1591), Italiaans jezuïet, door Paus Paulus V.
  • 1975 - Zaligverklaring van Arnold Janssen (1837-1909), Duits priester, stichter van het Gezelschap van het Goddelijk Woord en twee zustercongregaties, door Paus Paulus VI.
  • 1983 - Benoeming van Henricus Bomers tot bisschop-coadjutor met recht van opvolging en van Joseph Lescrauwaet tot hulpbisschop van Haarlem.
  • 1997 - Paus Johannes Paulus II roept de Heilige Theresia van Lisieux (1873-1897) uit tot derde vrouwelijke kerkleraar.
  • 2003 - Zaligverklaring van Moeder Teresa van Calcutta (1910-1997), Albanees stichteres van de Missionarissen van Naastenliefde, in Rome door Paus Johannes Paulus II.

•  Sport
  • 1919 - Oprichting van de Franse voetbalclub Angers SCO.
  • 1960 - Het Luxemburgs voetbalelftal lijdt de grootste nederlaag uit zijn geschiedenis. Engeland wint in het groothertogdom met maar liefst 9-0.
  • 1988 - Het Nederlands voetbalelftal speelt in de kwalificatiereeks voor het WK voetbal 1990 in Italië met 0-0 gelijk tegen aartsrivaal West-Duitsland.
  • 2008 - De Amsterdam Marathon wordt voor de 33ste keer gehouden. Paul Kiprop Kirui (Kenia) wint in een tijd van 2:07.52.

Geboren

• 1605 - Thomas Browne, Engels arts en schrijver (overleden 1682)
• 1862 - Auguste Lumière, Frans fotografie- en filmpionier (overleden 1954)
• 1872 - Jacques Edwin Brandenberger, Zwitsers textielingenieur en uitvinder van het cellofaan (overleden 1954)
• 1873 - Jaap Eden, Nederlands eerste schaats- en wielerkampioen (overleden 1925)
• 1893 - Herman Meulemans, Belgisch componist, organist en muziekpedagoog (overleden 1965)
• 1895 - Lewis Mumford, Amerikaans historicus, wetenschappelijk filosoof en schrijver (overleden 1990)
• 1899 - Miguel Ángel Asturias, Guatemalteeks schrijver (overleden 1974)
• 1913 - Vinicius de Moraes, Braziliaans dichter, componist, diplomaat en journalist (overleden 1980)
• 1916 - Jean Dausset, Frans immunoloog en Nobelprijswinnaar (overleden 2009)
• 1918 - Robert Schwarz Strauss, Amerikaans advocaat en diplomaat
• 1922 - Elsa Joubert, Zuid-Afrikaans schrijfster
• 1925 - Raymond Impanis, Belgisch wielrenner (overleden 2010)
• 1926 - Arne Bendiksen, Noors zanger en producer (overleden 2009)
• 1927 - Pierre Alechinsky, Belgisch kunstenaar
• 1931 - John le Carré, Engelse schrijver van spionage-thrillers
• 1932 - Diosdado Talamayan, Filipijns aartsbisschop
• 1936 - James Bevel, Amerikaans burgerrechtenactivist (overleden 2008)
• 1938 - André Kouprianoff, Frans langebaanschaatser
• 1938 - Ton Regtien, Nederlands studentenleider (overleden 1989)
• 1941 - Joseph Azran, Israëlisch opperrabbijn en politicus (overleden 2010)
• 1941 - Pepetela, Braziliaans schrijver, politicus, hoogleraar en guerrillastrijder
• 1942 - Jim Rogers, Amerikaans econoom en schrijver
• 1944 - George McCrae, Amerikaans zanger
• 1944 - Peter Tosh, Jamaicaans zanger (overleden 1987)
• 1945 - Divine, geb. als Harris Glenn Milstead, Amerikaans zanger/travestiet (overleden 1988)
• 1945 - John Lithgow, Amerikaans acteur
• 1946 - Nardo Aluman, Surinaams-Caraïbisch schrijver
• 1946 - Jürgen Croy, Oost-Duits voetballer
• 1946 - Philip Pullman, Engels kinderboekenschrijver
• 1950 - Theo Engelen, Nederlands kinderboekenschrijver
• 1950 - Frans Van Den Wijngaert, Belgisch voetbalscheidsrechter
• 1951 - Dirk Martens, Belgisch journalist en auteur
• 1953 - Hetty Heyting, Nederlands cabaretière, actrice en schrijfster
• 1954 - Sam Allardyce, Engels voetballer en voetbalcoach
• 1954 - Roberto Batelli, Sloveens politicus
• 1954 - Guy Dardenne, Belgisch voetballer en voetbalcoach
• 1958 - Fientje Moerman, Belgisch politicus
• 1962 - Ruud Brood, Nederlands voetbaltrainer
• 1962 - Evander Holyfield, Amerikaans bokser
• 1963 - Prins Laurent van België
• 1969 - Trey Parker, Amerikaans regisseur, acteur en componist
• 1970 - Rinus Dijkstra, Nederlands zanger
• 1970 - Pascalle van Egeraat, Nederlands televisiepresentatrice en fotomodel
• 1970 - Nouria Mérah-Benida, Algerijns atlete
• 1972 - Pras Michel, Amerikaans muzikant
• 1973 - Hicham Arazi, Marokkaans tennisser
• 1973 - Marc Lotz, Nederlands wielrenner
• 1973 - Helena Sampaio, Portugees atlete
• 1973 - Hanneke Smabers, Nederlands hockeyster
• 1974 - Paulo Sergio de Oliveira Silva, Braziliaans voetballer
• 1974 - Tesfaye Tola, Ethiopisch atleet
• 1974 - João Varela, Kaapverdisch-Nederlands politicus
• 1976 - Leopold van Asten, Nederlands springruiter
• 1976 - Breaux Greer, Amerikaans atleet
• 1976 - Desmond Harrington, Amerikaans acteur
• 1980 - Katja Herbers, Nederlands actrice
• 1980 - Anna-Karin Kammerling, Zweeds zwemster
• 1981 - Kate Hornsey, Australisch roeister
• 1981 - Heikki Kovalainen, Finse autocoureur
• 1982 - Chantal Groot, Nederlands zwemster
• 1982 - Andreas Matt, Oostenrijks freestyleskiër
• 1983 - Jorge Valdivia, Chileens voetballer
• 1985 - Gerben Last, Nederlands paralympisch sporter
• 1988 - Sascha Visser, Nederlands acteur en zanger
• 1990 - Timothy Herman, Belgisch speerwerper
• 1991 - Travis Gerrits, Canadees freestyleskiër

Overleden

• 1609 - Jacobus Arminius (50), Nederlands predikant en godgeleerde
• 1682 - Thomas Browne (77), Engels arts en schrijver
• 1745 - Jonathan Swift (77), Engels-Iers prozaschrijver, dichter, pamflettist en satiricus
• 1889 - Lodewijk I van Portugal (51), Portugees koning
• 1903 - John Callcott Horsley (86), Engels kunstschilder
• 1912 - Julius Maggi (66), Zwitsers voedselfabrikant
• 1937 - Ernest Rutherford (66), Nieuw-Zeelands natuurkundige
• 1939 - Teodoro Sandiko (79), Filipijns politicus
• 1940 - Emilio Comici (39), Italiaans bergbeklimmer
• 1940 - Suze Groeneweg (65), Nederlands politica
• 1955 - Benjamin Boers (81), Nederlands predikant
• 1955 - Eugène Delporte (73), Belgisch astronoom
• 1960 - Günter Raphael (57), Duits componist
• 1961 - Franciscus van Ostaden (64), Nederlands auteur
• 1966 - Elizabeth Arden (87), Amerikaans cosmeticaondernemer
• 1978 - Gig Young (64), Amerikaans acteur
• 1981 - René Lambrechts (58), Belgisch schrijver
• 1981 - Paul Snoek (47), Vlaams dichter en schrijver
• 1983 - Carel Willink (83), Nederlands schilder
• 1986 - Samora Machel (53), Mozambikaans president
• 1987 - Hermann Lang (78), Duits autocoureur
• 1987 - Jacqueline du Pré (42), Brits celliste
• 1988 - Friedrich Weinreb (77), Joods-Zwitsers econoom
• 1996 - Koos Landwehr (85), Nederlands hovenier en botanisch tekenaar
• 1999 - Harry Bannink (70), Nederlands componist, arrangeur en pianist
• 1999 - Georges Danloy (88), Belgisch generaal-majoor
• 1999 - Nathalie Sarraute (99), Russisch-Frans schrijfster
• 2000 - Antonio Maspes (68), Italiaans wielrenner
• 2001 - Jagernath Lachmon (85), Surinaams politicus
• 2003 - Alija Izetbegović (78), Bosnisch moslimactivist en politicus
• 2003 - Nello Pagani (82), Italiaans autocoureur
• 2007 - Jan Wolkers (81), Nederlands schrijver, columnist, kunstenaar, beeldhouwer en kunstschilder
• 2008 - Jan van den Ende (86?), Nederlands cineast
• 2009 - Howard Unruh (88), Amerikaans spreekiller
• 2009 - Joseph Wiseman (91), Canadees acteur
• 2010 - Bino (57), Italiaans zanger
• 2010 - Tom Bosley (83), Amerikaans acteur
• 2012 - Fiorenzo Magni (91), Italiaans wielrenner
• 2012 - Käthe Reichel (86), Duits actrice

Viering/herdenking

• Rooms-Katholieke kalender:
  • Heilige Paul(us) van het Kruis († 1775) - Vrije Gedachtenis
  • Heilige Martelaren van Canada († 1649): o.a. Jean de Brébeuf en Isaac Jogues - Vrije Gedachtenis
  • Heilige Laura (van Cordova) († 864)
  • Heilige Frieda (van Oxford) († c. 735)
  • Heilige Cleopatra (van Syrië) († c. 327)
  • Heilige Philip Howard († 1595)
  • Heilige Peter van Alcántara († 1562)
  • Heilige Joël († 5e eeuw v.Chr.)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1905 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 2,7 °C
• 2001 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 15,7 °C
• 1972 - Laagste minimumtemperatuur -3,8 °C
• 1921 - Hoogste maximumtemperatuur 23,6 °C
• 1935 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 15,4 m/s
• 1993 - Langste zonneschijnduur 9,5 uur
• 1973 - Langste neerslagduur 10,3 uur
• 1986 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 28,2 mm
• 1905 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 20 %

België

Dagrecords

• 1881 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 3,3 °C
• 1921 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 18,1 °C
• 1881 - Laagste minimumtemperatuur -1,2 °C
• 1921 - Hoogste maximumtemperatuur 24,1 °C
• 1984 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 28 mm

Bronnen, noten en/of referenties