2,3-bis(difenylfosfano)butaan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
2,3-bis(difenylfosfano)butaan
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van Chirafos
Structuurformule van Chirafos
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C28H28P2
IUPAC-naam 2,3-Bis(difenylfosfano)butaan
Andere namen Chirafos,
  • (2S,3S)-(–)-Bis(difenylfosfano)butaan
  • (2R,3R)-(+)-Bis(difenylfosfano)butaan
Molmassa 426,47 g/mol
SMILES
P(c1ccccc1)(c2ccccc2)[C@H]([C@@H](P(c3ccccc3)c4ccccc4)C)C
CAS-nummer .
  • 74839-84-2 (R,R-Enantiomeer)
  • 64896-28-2 (S,S-Enantiomeer)
PubChem 10113249
Beschrijving Wit poeder
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Schadelijk
Waarschuwing[1]
H-zinnen H315 - H319 - H335[1]
EUH-zinnen geen
P-zinnen P261 - P305+P351+P338[1]
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur wit
Smeltpunt 104–9 °C
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

2,3-bis(Difenylfosfano)butaan, of zoals het vaak genoemd wordt: Chirafos, is een veel gebruikt ligand vanwege het feit dat de stof chiraliteit vertoont en makkelijk zowel in de R,R- als in de S,S-vorm verkrijgbaar is. Via de complexen die deze verbinding met vele metalen vormt, en de katalytische eigenschappen daarvan, laat de enantiomere zuiverheid zich ook in asymmetrische syntheses overdragen op andere verbindingen waarbij asymmetrische inductie een rol speelt.

Dit bidentaatligand koppelt aan metalen via de twee fosforatomen. De triviale naam van de verbinding is afgeleid van het feit dat de verbinding zowel chiraal is als een fosfine. Chirafos is in beide enantiomere vormen commercieel beschikbaar: S,S en R,R, beiden met C2 symmetrie. De R,S-vorm, de meso-vorm is geen chirofos, hij is niet chiraal.

Synthese[bewerken]

Voor de synthese van chirafos wordt voor beide vormen uitgegaan van enantiomeer zuiver R,R- of S,S-2,3-butaandiol, dat op zijn beurt uit het commercieel verkrijgbare S,S- of R,R-Wijnsteenzuur bereid wordt. De verwisseling van de R,R- en S,S-aanduiding is correct, omdat tijdens de reductie van wijnsteenzuur naar het diol de prioriteit van het eindstandige koolstofatoom lager wordt.

De benadering van een chirale synthese via makkelijk en goedkoop beschikbare enantiomeer pure uitgangsstoffen wordt aangeduid als chirale poolsynthese. Het diol wordt getosyleerd waarna het ditosylaat met lithiumdifenylfosfide tot chirafos wordt omgezet.[2] De ontwikkeling van chirafos is een belangrijke stap geweest in de ontwikkeling van metaal gekatalyseerde reacties, waarbij de conformatie van de chelaatring leidt tot asymmetrische inductie. Hoewel dit type katalysatoren eerder was (en nog steeds wordt) toegepast, was in die gevallen de chiraliteit aan de conformatie rond fosfor gekoppeld (bijvoorbeeld in DIPAMP)

ChiraphosSyn.png

De reactie van het difenylfosfide met het ditosylaat is een SN2-reactie, die op beide chirale centra met inversie van configuratie verloopt.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c Online catalogus van Sigma Aldrich, geraadpleegd op 24 februari 2012.
  2. = M.D. Fryzuk, B. Bosnich:  Asymmetric synthesis. Production of optically active amino acids by catalytic hydrogenation  J.Amer.Chem.Soc.  99  (19)  pag. 6262 – 6267 (1977) DOI:10.1021/ja00461a014