4'33"

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

4'33" (uitspraak: vier minuten en drieëndertig seconden of vier drieëndertig) is een compositie die in 1952 geschreven werd door John Cage (1912–1992). Cage noemde het zelf een silent piece en gaat door als een verklanking van de White Paintings van Robert Rauschenberg.

Situering[bewerken]

John Cage (rechts) met David Tudor bij het Shiraz Arts Festival in 1971.

Cage gaf zelf commentaar als volgt:

"I have nothing to say / and I am saying it / and that is poetry / as I needed it"
("Ik heb niets te zeggen / en ik zeg het / en dat is poëzie / zoals ik het nodig had").

Het stuk gaat als volgt: De pianist loopt naar de piano en raakt geen toets aan in 4 minuten en 33 seconden. Hij gebruikt een stopwatch, om precies te klokken. In andere woorden: totale stilte in een stuk voor de piano waarbij slechts het toevallig aanwezige en niet geënsceneerde omgevingsgeluid zoals gekuch van het publiek, schuifelende voeten, voorbijrijdende auto's of dergelijk hoorbaar is. In die zin is het aleatorische muziek. Dit experiment versterkte bij Cage de opvatting dat absolute stilte niet bestaat zonder zijn complement, geluid. Je hoort nog altijd je eigen ademhaling en voelt de hartslag.
Het stuk bestaat uit drie delen, elk met de instructie "tacet", dat wil zeggen: stilte. De partituur zelf schrijft geen bepaalde lengte voor, maar Cage bepaalde deze lengte voor de eerste uitvoering, door David Tudor op 29 augustus 1952. Gedurende deze 4 minuten en 33 seconden nam de pianist plaats achter de piano zonder maar een klank voort te brengen. Hij strekte slechts driemaal zijn armen uit om aan te geven dat het stuk uit drie delen bestaat.
Deze performance komt over als een grap, maar is als zodanig allerminst bedoeld door de componist. Cage plaatst zich hier in de traditie van de Oosterse filosofie: de intentie van de componist is van geen belang en muziek als puur klank is gelijkgeschakeld aan het leven.

Door deze "compositie" herdefineerde de "componist" stilte als een afwezigheid van intentioneel geluid of het opheffen van bewustzijn.

Uitvoeringen[bewerken]

4'33" is diverse malen opgenomen, onder meer door Frank Zappa als onderdeel van diens A Chance Operation: The John Cage Tribute, (Koch, 1993). Het stuk werd in januari 2004 voor het eerst uitgezonden in een "orkestversie", uitgevoerd door het BBC Symphony Orchestra op BBC Radio 3. Reinbert de Leeuw voerde het in december 2010 in Nederland uit in De Wereld Draait Door.[1] Het werk staat eind 2010 wereldwijd in de belangstelling dankzij een poging om het stuk met Kerst de nummer 1-positie in de Britse hitparade te bezorgen. De actie Cage against the machine, een zinspeling op Rage Against the Machine, leidde niet tot de eerste plaats.

Audio[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties