4e millennium v.Chr.

Het vierde millennium v.Chr. loopt vanaf 4000 tot 3001 v.Chr.

Azië

• 4000-3000 - Bepaalde geleerden menen dat de Sarasvati (rivier) uit de Rigveda in Zuid-Azië een hoofdrivier was gedurende het vierde en derde millennium v.Chr. De ontwikkeling van landbouwgemeenschappen leidde tot samengroei van grotere nederzettingen vanaf het 4e millennium.
• 4000 Aan de Indusvallei verschijnt een oorspronkelijke regionale cultuur, Pre-Harappan genoemd, waarvan de sites zijn teruggevonden in de eerste lagen van de steden van de Indusbeschaving. Handelsnetwerken verbinden deze cultuur met de verwante aangrenzende regionale culturen en met de bronnen van grondstoffen zoals lapis lazuli en andere fijne stenen die gebruikt werden voor het maken van kralen voor halssnoeren. In deze periode werden door de dorpelingen talloze soorten groenten gedomesticeerd, zoals erwten, sesamzaad, dadels en katoen, evenals dieren zoals de waterbuffel, die essentieel blijft bij de landbouwproductie in heel Azië tot op vandaag.
• 3500 - In Sumer, Egypte, China en de Indusvallei wordt al gebruikgemaakt van een tournette, een draaitafeltje, dat het eenvoudiger maakt een voorwerp van klei symmetrisch te maken.
• 3500 - In Sumer ontstaat de oudste vorm van het schrift, het pictografische schrift, waaruit later het spijkerschrift ontwikkeld wordt.
• In Anatolië wordt voor het eerst brons, een legering van koper en tin, toegepast. Het maakt het metaal veel harder en geschikter voor het gebruik als werktuig of wapen.
• rond 3500 v.Chr. trekken de Sumeriërs Neder-Mesopotamië binnen. Hun herkomst staat niet vast; men vermoedt Anatolië, maar India is ook goed mogelijk. Het Sumerisch is noch Indo-Europees, noch Afro-Aziatisch (Semitisch).
• 3400 - Er is een handelspost van de Sumeriërs in Habuba Kabira in Syrië als onderdeel van een wijdvertakt handelsnetwerk.
• 3400 - In de vlakte van de Ararat ontwikkelt zich de Kura-Araxescultuur.
• 3300-2800 - De Indusbeschaving is in haar eerste fase (Vroeg Harappan). De vroegste voorbeelden van Indusschrift dateren uit deze periode. Handelsnetwerken verbinden deze cultuur met de verwante aangrenzende regionale culturen en met de bronnen van grondstoffen zoals lapis lazuli.
• Het besef van politieke eenheid neemt toe in Mesopotamië en de Koning van Sumer en Akkad bestuurt het hele land. Irrigatiewerken, tempeltorens en steden zijn kenmerken van een bloeiende landbouwbeschaving in de Jemdet Nasr-periode (van 3100-2700).
• Afgeleid uit astronomische gegevens is de Bhagavād Gītā gedateerd op 3138 v.Chr. of 3102 v.Chr.,
• 3000 - De Kura-Araxescultuur verspreidt zich naar Georgië.

Afrika (Egypte)

Beeldje uit de Naqada I-periode

• 4000-3500 - De Naqada I-periode in Egypte
• 4000 - In Egypte wordt het zeil ingevoerd. Daarmee wordt de Nijl een belangrijke verkeersader, maar het land is nog niet verenigd.
• 3600 - De vroege Prehistorische Periode eindigde ongeveer rond 3600 v.Chr. Uit opgravingen van de laatste tijd blijkt dat de Egyptenaren toen volledig aan een landbouwersbestaan waren aangepast. Hun werktuigen en wapens waren van gepolijste steen; de pijlpunten waren van hoorn. Manden maken en linnen weven waren bekend.
• 3500-3300 - De Naqada II-periode in Egypte
• Na 3400 v.Chr. zijn er tekenen die wijzen op een toenemende politieke activiteit, die uitmondde in een machtsstrijd tussen Boven- en Beneden-Egypte. De twee gebieden vertoonden grote onderlinge verschillen. De nederzettingen en stadstaten van de Delta waren veel verder ontwikkeld, veel onafhankelijker en meer gesteld op hun eigen tradities dan de eenvoudige volksgemeenschappen van Boven-Egypte.
• 3300 - De Egyptische dorpen zijn verdeeld over de rijken Opper-Egypte en Neder-Egypte.
• 3300-3100 - De Naqada III-periode in Egypte. In dit stadium ontwikkelt zich het beeldschrift. Er zijn oorspronkelijk twee koninkrijken in de predynastische tijd.
• 3200 - 3000 - In deze latere Prehistorische Periode - werd deze primitieve Egyptische samenleving beïnvloed door krachtige invloeden uit Azië. Koperen werktuigen en wapens werden steeds algemener, terwijl ook andere nieuwigheden doordrongen. De invoering van de koperbewerking heeft de Egyptenaren er wellicht toe aangezet om zeggenschap te krijgen over de Sinaï en de Arabische woestijn.
• 3150 - Seker I koning van Opper-Egypte.
• 3100 - Rond dit jaar ontstaat het Hiërogliefenschrift.
• 3100 - Volgens de traditie verenigt Menes de beide rijken van Egypte. Mogelijk was deze koning van Egypte dezelfde persoon als veldheer-koning Narmer, die met de Beneden-Egyptische koningin Neith-hotep huwde. Begin van de eerste dynastie van Egypte.

Europa

Europa rond 3500 v.Chr. met de trechterbekercultuur (TRB)

Omstreeks 4000 begint ook in de noordelijker delen van Europa het neolithicum.

• 4000 - De neolithische trechterbekercultuur in het zuiden van Scandinavië volgt de Ertebøllecultuur op.
• 3950 - In het Savelsbos ten zuiden van Maastricht begint men vuursteen te delven.
• 3600-2300 - De jamnacultuur, die de overgang gaat maken van kopertijd naar bronstijd, in het gebied tussen de Bug, de Dnjiestr en de Oeral.
• 3500-2900 - Landbouw (incl. veeteelt) wordt op hoger gelegen gronden in de Lage Landen een hoofdbron van bestaan.
• Bewoners worden op het Drents plateau in hunebedden begraven, men leert wol te spinnen en te gebruiken als kleding.
• 3350-3210 - Ötzi de ijsman vindt de dood in wat nu het grensgebied tussen Oostenrijk en Italië is.
• 3400 - Begin van de megalithische cultuur op Malta.
• 3200 - In Hongarije wordt het wiel gebruikt.
• Begin van de megalithische cultuur op de Britse eilanden en in Noordwest-Frankrijk. In het oosten van Ierland bouwt men Newgrange.
• 3200-2300 - De neolithische Pitted-warecultuur in het zuiden van Scandinavië.

Amerika

• 4000 - Op de kust van Guyana wordt aardewerk vervaardigd.
• 3200 - In Zuid-Amerika wordt maïs gekweekt.
• 13 augustus 3114 - Volgens de lange telling van de Maya is dit 13.0.0.0.0 4 Ahau 8 Cumku, het nulpunt van hun kalender en de datum van de meest recente schepping.

Overig

• 4000 Rond deze tijd ligt de zeespiegel ongeveer 8 meter onder huidig NAP
• ca. 3761 - Jaar 1 van de Joodse jaartelling (ook wel 1 Anno Mundi) volgens rabbi Jose ben Halafta
• 18 maart 3952 v.Chr. - Jaar 1 van de christelijke jaartelling volgens Beda

Belangrijke personen

• Ötzi, ijsmummie van een man uit de kopertijd.
• Hor Iry, prehistorische koning die heerste tijdens Dynastie 0 van Egypte.
• Schorpioen, prehistorische koning die heerste tijdens Dynastie 0 van Egypte.
• Narmer, eerste farao van Egypte en stichter van de 1e Dynastie van Egypte.

Zie ook

• 4000-3500 v.Chr.
• 3500-3000 v.Chr.