5e eeuw

Overzicht van de jaren in en rond de 5e eeuw
Jaren 90	390	391	392	393	394	395	396	397	398	399
Jaren   0	400	401	402	403	404	405	406	407	408	409
Jaren 10	410	411	412	413	414	415	416	417	418	419
Jaren 20	420	421	422	423	424	425	426	427	428	429
Jaren 30	430	431	432	433	434	435	436	437	438	439
Jaren 40	440	441	442	443	444	445	446	447	448	449
Jaren 50	450	451	452	453	454	455	456	457	458	459
Jaren 60	460	461	462	463	464	465	466	467	468	469
Jaren 70	470	471	472	473	474	475	476	477	478	479
Jaren 80	480	481	482	483	484	485	486	487	488	489
Jaren 90	490	491	492	493	494	495	496	497	498	499
Jaren   0	500	501	502	503	504	505	506	507	508	509

De 5e eeuw (van de christelijke jaartelling) is de 5e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren 401 tot en met 500. De 5e eeuw behoort tot het 1e millennium.

Europa in 450

Brittannië aan het einde van de 5e eeuw

Overzicht

Het West-Romeinse Rijk werd geregeerd door een opeenvolging van zwakke keizers en de werkelijke macht was in handen van machtige generaals. Instabiliteit en militaire problemen zorgden ervoor dat de Visigoten Rome konden plunderen in 410. Rome weet zich enigszins te herstellen in de decennia erna maar het krijgt een zware klap te verduren wanneer de Vandalen Carthago, hoofdstad van de zeer belangrijke provincie Africa, innemen. Pogingen om de provincie te heroveren werden onderbroken door de invasie van de Hunnen onder leiding van Atilla, die vanuit Azië doordringen tot in West-Europa. Na Atilla's nederlaag en dood bundelden het Oost- en West-Romeinse Rijk de krachten in 468 om de Vandalen uit Africa te verdrijven, maar het werd een grote mislukking. In 476 werd de laatste West-Romeinse Keizer, Romulus Augustus, afgezet door de Ostrogoten.

Belangrijke gebeurtenissen van de 5e eeuw

Hunnen

• Attila trekt met de Hunnen vanuit Centraal-Azië westwaarts. In Rusland voegen zich onder meer Slaven, Goten en Alanen onder de Hunse troepen zodat zijn aanvalskracht zich nog versterkt. Attila's rijk, met het centrum in Pannonië (nu Hongarije), strekt zich tenslotte uit van de Kaukasus tot aan de Rijn. Ze maken vele strooptochten door Europa, meestal in het West-Romeinse Rijk en ze bedreigen zelfs Rome.
• 451: De Hunnen, onder leiding van Atilla, worden door de Romeinen en Visigoten verslagen bij de Slag op de Catalaunische velden.

Romeinse Rijk

• 406: De Suevi, Alanen en Vandalen steken de bevroren Rijn over nabij Mainz en vallen Gallië binnen. Dit is het begin van de val van de Romeinse westgrens.
• De regeringszetel van het West-Romeinse Rijk wordt verplaatst naar Ravenna.
• Rome wordt in 410 geplunderd door de Visigoten. Paus Leo I weet in 452 Atilla te overtuigen om Rome niet te plunderen, maar in 455 plunderen de Vandalen Rome
• 480: Dood van Julius Nepos in Dalmatia, de laatste de jure West-Romeinse Keizer.

• 407: Constantijn III verplaatst zijn legioenen van Brittannië naar Gallië en bezet Arles. Dit wordt gezien als Romes terugtrekking uit Brittannië.
• De Romeinse macht op het Iberisch Schiereiland gaat verloren, maar het Visigotische rijk is een bondgenoot tot de val van Rome.

Europa

• Vanaf 440 steekt een deel van de Saksen de Noordzee over en valt Brittannië binnen, samen met de Angelen, Friezen en de Juten.
• Angelsaksische Futhorc alfabet wordt in Engeland gebruikt
• 494: Noord-Gallië wordt verenigd onder de Frankische koning Clovis I, stichter van de Merovingische dynastie.

Godsdienst

• Het Christendom is verdeeld in twee stromingen: die van de Afrikaanse Kerk met Augustinus, die de nadruk legt op erfzonde en predestinatie, en die van de Engelse monnik Pelagius, die vrijheid en verantwoordelijkheid vooropstelt. Augustinus wint de strijd.
• Volgelingen van de heilige Maron verbreiden het Christendom over het Midden-Oosten.
• Sint-Patrick bekeert duizenden Ieren.
• Na de concilies van Efeze en Chalcedon ontstaan de Oriëntaals-orthodoxe Kerken, los van Rome.

Azië en Afrika

• 399–412: De Chinees boeddhistische monnik Fa Xian vaart over de Indische Oceaan en reist door Sri Lanka en India om boeddhistische schriften te verzamelen.
• Boeddhisme bereikt Myanmar en Indonesië.
• Armeens alfabet ontworpen door Sint Mesrob (405)
• de Vandalen trekken vanuit Gallië via Spanje naar Africa en veroveren in 439 Carthago. Het Vandaalse Rijk vormt de volgende vijftig jaar een bedreiging van Rome.
• Afrikaanse en Indonesische kolonisten bereiken Madagaskar.
• Hopewell cultuur eindigt.

Amerika

• 455: Chichen Itza, Mexico gesticht.

Uitvindingen en ontdekkingen

• Stijgbeugel uitgevonden in China
• Zware ploeg wordt gebruikt in de Slavische landen
• Metalen hoefijzers gebruikelijk in Gallië

Belangrijke personen van de 5e eeuw

• Agatharcos, Griekse kunstenaar
• Flavius Aëtius, laatste grote Romeinse generaal
• Alaric I, koning der Visigoten
• Aspar, Oost-Romeinse generaal en politicus
• Attila
• Augustinus van Hippo, bisschop, godsdienstgeleerde
• Bodhidharma, stichter van het zenboeddhisme
• Johannes Chrysostomus, Patriarch van Constantinopel
• Clovis, eerste Frankische koning
• Cyrillus van Alexandrië, Patriarch van Alexandrië
• Fa Xian, Chinese boeddhistische monnik
• Geiseric, Vandaalse koning en stichter van het Vandaalse koninkrijk in Noord-Afrika
• Hawaiiloa, ontdekker van Hawaï
• Hiëronymus, kerkvader
• Huiyuan, Chinese boeddhist
• Hypatia, filosofe
• Niall Noigiallach, stichter van Ierlands grootste dynastie.
• Odoaker, eerste barbaarse koning van Italië
• Paus Leo I
• Ricimer, West-Romeinse generaal, politicus en leider
• Romulus Augustulus, laatste keizer van het West-Romeinse Rijk
• Sint Mesrob, Armeense monnik
• St. Patrick, maakte de bekering van Ierland tot het christendom compleet.
• Socrates Scholasticus,kerkhistoricus
• Sozomenus, kerkhistoricus
• Theodorik de Grote, koning van de Ostrogoten
• Zu Chongzhi, Chinese astronoom en wiskundige

Voetnoten

Mediabestanden

Zie de categorie 5th century van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.