Aalsmeer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Aalsmeer
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Aalsmeer Wapen van de gemeente Aalsmeer
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Aalsmeer
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Coördinaten 52° 14′ NB, 4° 45′ OL
Algemeen
Oppervlakte 32,29 km²
- land 20,44 km²
- water 11,85 km²
Inwoners (1 mei 2014) 30.878? (1511 inw/km²)
Hoofdplaats Aalsmeer
Belangrijke verkeersaders N196 N201 N231
Politiek
Burgemeester (lijst) Jobke Vonk-Vedder (CDA) [1]
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 14.700 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 301.000
WW-uitkeringen (2007) 12 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 1430-1433
Netnummer(s) 0297
CBS-code 0358
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.aalsmeer.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Aalsmeer
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Aalsmeer, dec. 2013
Gevelsteen met het Wapen van Aalsmeer, Dorpsstraat 9 (oude Raadhuis)
Raadhuis Aalsmeer in het centrum
Godin Flora
Hoofdingang Bloemenveiling
Bloemenveiling Aalsmeer
Watertoren Aalsmeer, aan de rand van de Westeinderplas

Aalsmeer (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt 30.878 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 34,40 km² (waarvan 11,71 km² water). De gemeente Aalsmeer omvat het dorp Aalsmeer dat aan de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder ligt, en de gehuchten/dorpen Calslagen, Kudelstaart, Oosteinde en Vrouwentroost. De gemeente maakt deel uit van de plusregio Stadsregio Amsterdam. Een inwoner van Aalsmeer wordt een Aalsmeerder genoemd.[2]

De naam[bewerken]

De naam Aalsmeer is waarschijnlijk afgeleid van Alsmar, dat 'palingmeer' betekent. Maar ook Aelsmer dat 'allesmeer' zou betekenen en els-er dat ‘drassig land met elzen’ betekent, behoren tot de mogelijkheden. De meeste Aalsmeerders gaan uit van 'palingmeer'. Ook nu nog wordt in Aalsmeer (in de Westeinderplassen) op paling gevist (peuren); de vangst is wel minder dan enkele decennia terug.

In 1816 werd het wapen van Aalsmeer vastgesteld. Het is de afbeelding van een (Hollandse) leeuw met een paling in zijn voorpoten. Soms werd/wordt bij het wapen ook de spreuk: Retine quod habes (behoudt wat u heeft) gevoerd. De naam van de korenmolen De Leeuw (1863) in Aalsmeer is vermoedelijk van de leeuw in het wapen afgeleid.

Geschiedenis[bewerken]

Aalsmeer wordt voor het eerst genoemd in 1133 als 'Alsmar'. Deze naam komt voor in een oorkonde waarbij land geschonken wordt aan de abdij van Rijnsburg, een adellijk nonnenklooster. In een akte van Diederik VII van Kleef[bron?] wordt deze schenking in 1199 nog eens bevestigd. Het gebied Alsmar was toen een wildernis van lage elzen- en wilgenbossen. In de omgeving werd veel turf gestoken, waardoor er grote meren en plassen ontstonden. Aalsmeer was in die tijd georiënteerd op Haarlem, het behoorde tot Kennemerland. De grens met Amstelland werd gevormd door de Legmeerdijk (thans grens met Amstelveen).

Vervening[bewerken]

De bewoners van Aalsmeer zagen de hele omgeving verdwijnen door de vervening, het afgraven en wegbaggeren van veengrond om turf te winnen. Zo ontstonden de Oosteinderpoel, Schinkelpoel, Stommeer, Hornmeer, Legmeer en de Westeinderplassen. Ook de Haarlemmermeer werd mede als gevolg van vervening steeds groter.

Er bleef weinig landbouwgrond over, zodat veel inwoners in de 15e eeuw op visserij overschakelden. Het beetje grond dat over was, werd steeds intensiever bewerkt. De schaarse grond werd vooral gebruikt voor boomteelt. De tuinders konden ook goed verdienen aan het vormknippen van bomen en struiken op de buitens van rijke kooplui. Deze tijd was ook het begin van de aardbeienteelt.

Drooglegging[bewerken]

Het grondgebrek dat door vervening was ontstaan werd bestreden door de veenplassen droog te pompen. Hiermee werd in de 17e eeuw begonnen. Eerst werd de Stommeer drooggemaakt (1650) en daarna de Hornmeer (1674). Straatnamen herinneren ook vandaag de dag nog naar deze meren; zo kent Aalsmeer de Stommeerweg en Stommeerkade. De Hornmeer is een wijk in Aalsmeer.

Twee van de windmolens waarmee de plassen werden drooggemalen bestaan nog steeds. Dit zijn de Stommeermolen (1742) en De Zwarte Ruiter (1778) bij de Schinkelpolder.

Van vis naar aardbei[bewerken]

In 1852 werd de aan Aalsmeer grenzende Haarlemmermeer drooggemaakt. Daarna volgden de droogleggingen van de Schinkelpoel, de Oosteinderpoel en de Legmeer. De visserij werd minder (alleen nog mogelijk op de Westeinder) en het vervenen hield op, de inwoners gingen meer bomen, planten en fruit verbouwen. Tussen 1850 en 1885 beleefde de aardbeienteelt zijn hoogtepunt. De aardbei werd het symbool voor de vlag van Aalsmeer: rood, groen, zwart (vrucht, blad, aarde). Aalsmeer kent ook een 'Aardbeienbrug', te vinden aan de Uiterweg.

Ontstaan van de bloemenveiling[bewerken]

De kwekers verkochten de aardbeien aan tussenhandelaren, die met een aardbeienschip naar Amsterdam voeren om de waar aan de man te brengen. In deze tijd ontstond het veilingwezen in Nederland, waarbij Aalsmeer een heel grote rol ging spelen. De bloementeelt begon rond 1880 met het kweken van rozen (toen al in kassen). De veengrond bleek heel goed te zijn voor de bloementeelt. De bloemen werden eerst nog met schuiten naar de markt in de stad gebracht, maar al snel werd de handel naar Aalsmeer verlegd. De veilingen begonnen in het café Welkom en café de Drie Kolommen, in het centrum van het dorp. In 1912 werden er twee echte veilingen gesticht: de Centrale Aalsmeerse Veiling aan de Van Cleeffkade in het centrum en Bloemenlust aan de Oosteinderweg in Aalsmeer-Oost. In 1968 zijn beide veilingen samengegaan; de nieuwe combinatie heette Verenigde Bloemenveilingen Aalsmeer (VBA). In 1972 werd een nieuw pand betrokken aan de Legmeerdijk in Aalsmeer-Zuid.

Vanuit de nieuwe veiling was het maar een klein stukje rijden naar het vliegveld. Het nieuwe Schiphol was juist in gebruik genomen. Hierdoor kregen de Hollandse tuinders rechtstreeks toegang tot de Amerikaanse en Japanse markt. In 1999 is de veiling uitgebreid. Met een vloeroppervlak van 999.000 m² is het veilinggebouw volgens het Guinness Book of Records het grootste handelsgebouw ter wereld. De veiling is te bezoeken door het publiek van 7.00 uur tot 11.00 uur.

In 2008 is de VBA gefuserd met FloraHolland. De combinatie gaat verder onder de naam FloraHolland, met het tulp-logo van de VBA.

Spoorwegen[bewerken]

In 1912 werd Aalsmeer op het spoorwegnet van de Haarlemmermeerspoorlijnen aangesloten en kreeg een station. Er waren spoorlijnen in drie richtingen: Hoofddorp, Amsterdam en Uithoorn. Het stationsgebouw uit 1912 is nog aanwezig en in gebruik als kantoor. Het personenverkeer werd hier gestaakt in 1950. De laatste goederentreinen van en naar Aalsmeer reden in 1973. De spoorlijn is daarna opgebroken, gedeelten van het tracé zijn gebruikt voor een busbaan.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

In de Tweede Wereldoorlog verwierf Aalsmeer een reputatie als nazi-bolwerk. Dat was vooral te wijten aan de fanatieke NSB-burgemeester Kolb en een handjevol fascisten. Door de ligging bij Schiphol, de Westeinderplas en Amsterdam was het dorp een belangrijk strategisch punt. Het was bovendien een rijk dorp, door de teelt van bloemen en planten, de visserij en de veilingen. Vaste gast in het dorp was de opperbevelhebber van de Wehrmacht in Nederland, Friedrich Christiansen, die er boten liet bouwen.

Vanaf 1942 zette een aantal kleine verzetsgroepen zich in voor de vele uit Amsterdam gevluchte Joden die in Aalsmeer onderdoken. Het toenmalige hoofd burgerzaken Cor Braber was een groot vervalser van persoonsbewijzen. Na de oorlog vonden er meer dan honderd rechtszaken plaats tegen NSB’ers uit Aalsmeer. Journalist Theodore van Houten schreef een standaardwerk over die periode: Een vrij ernstig geval. Eerder verscheen al het boek Onbekende Strijders van Constantijn Hoffscholte, over het verzet in Aalsmeer tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Aalsmeer heeft drie oorlogsmonumenten: De propeller is van een bommenwerper die op 17 december 1942 een noodlanding maakte op de Westeinderplas, en is sinds 1987 te vinden aan de Schweitzerstraat in Kudelstaart. Op een gedenksteen bij het gemeentehuis staan de namen van inwoners van Aalsmeer die tijdens de oorlog omkwamen. In Aalsmeer Nieuw Oost staat het meest recente, glazen monument 'Hell's Fury' van Joop Kok, op de plek waar op 13 december 1943 een Amerikaans vliegtuig crashte, na door het Duitse luchtafweergeschut (FLAK) te zijn neergehaald. Van de zevenkoppige bemanning overleefde alleen gezagvoerder Captain Sanford de crash. Het ontwerp van het glazen monument is gebaseerd op vier foto's van de crash, gemaakt in een ander vliegtuig uit hetzelfde eskadron.

Na de Tweede Wereldoorlog[bewerken]

In 1950 telde het dorp Aalsmeer 12.500 inwoners. Lang daarvoor was de tuinbouw al van groot belang. Er waren bloementelers, boomkwekers en er was veel glastuinbouw. Sindsdien is de gemeente uitgebreid met verscheidene nieuwbouwwijken. In de economie bleef het zwaartepunt liggen op de bloementeelt, na de oliecrisis van 1973 (in het bijzonder sinds circa 2000) op de handel via de VBA (tegenwoordig FloraHolland). Sinds jaren komt de teelt niet meer uitsluitend uit Aalsmeer en omgeving, maar worden producten uit onder andere Kenia en Israël ingevlogen en in Aalsmeer geveild.

Economie[bewerken]

Bloementeelt[bewerken]

Aalsmeer is wereldbekend door de bloementeelt en vooral de bloemenveiling. De handel is geconcentreerd in de veiling aan de Legmeerdijk. De veiling - de grootste bloemenveiling ter wereld - is de belangrijkste toeristische trekpleister van Aalsmeer. Ook zijn er diverse bloemenexportbedrijven. Er zijn nog kwekers die zich op de bovenlanden van Aalsmeer (eilandjes in de Westeinderplassen) bezighouden met de teelt van seringen en snijbloemen.

Toerisme en recreatie[bewerken]

Aalsmeer grenst aan de Westeinderplassen (een derde van het Aalsmeerse gebied is water). Op de Westeinder is veel watersport en de gemeente telt vele jachthavens. Los van de watersport, vormen de plassen een waardevol natuurgebied, met opvallende rietzudden en moerasbomen. In de Westeinderplassen zijn veel eilanden en eilandjes te vinden, waar plaats is voor recreatie en tuinbouw (planten, bloemen en vruchten). Veel eilanden zijn privébezit. De Westeinderplassen zijn te bezoeken met een rondvaart die vertrekt vanaf het Praamplein in het centrum van het dorp.

Aan de rand van de Westeinder staat de opvallende watertoren van Aalsmeer. Deze met Art Deco ornamenten gedecoreerde toren is een Rijksmonument.

's Zomers kan men de Historische Tuin Aalsmeer bezichtigen die een beeld geeft van de tuinbouw sinds de 17e eeuw: fruitteelt, boomkwekerij, aardbeienteelt, vormcultuur, seringen, buitenbloemen, perkgoed, snijbloemen en potcultuur.

Industrie en diensten[bewerken]

Naast de bloementeelt en recreatie is er enige industrie. Er staat een fabriek van verpakkingsmaterialen en op verschillende jachtwerven worden luxe plezierjachten gebouwd.

Aalsmeer is ook bekend van diverse grote televisieshows die Joop van den Ende uit de televisiestudio's liet uitzenden. Endemol was vanaf de jaren negentig tot september 2010 gevestigd in de oude Centrale Aalsmeerse Veiling. Een deel van het gebouw werd gebruikt als eventcentre met de naam ShowBizzCity. In 2010 is Endemol verhuisd naar Amsterdam-Zuidoost. In 2011 is de vliegtuig-onderhoudsopleiding van Fokker in een van de hallen gevestigd. De rest wordt tegenwoordig gebruikt als uitgaansgelegenheid.

In het oude veilinggebouw Bloemenlust aan de Oosteinderweg is vandaag de dag sport- en evenementencentrum The Beach te vinden. In het achterste deel zitten de magazijnen van een paar bedrijven.

Cultuur[bewerken]

Monumenten[bewerken]

Het gemeentehuis, rond 1960 ontworpen door architect J.F. Berghoef, staat aan de Van Cleeffkade in het centrum van Aalsmeer. Op het plein voor het gemeentehuis staat - op een tien meter hoge sokkel - een standbeeld van de godin Flora, godin van de lente en de bloemen. Bij de plaatsing in 1962 zorgde het beeld voor nogal wat ophef omdat het 'te naakt' zou zijn.

Aalsmeer telt zestig monumenten, waaronder 29 rijksmonumenten. Daaronder zijn het Oude Raadhuis aan de Dorpsstraat 9 en de watertoren. Een achttal monumenten is gelegen aan de Uiterweg. Voor een overzicht van monumenten zie:

Kunst in de openbare ruimte[bewerken]

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Evenementen[bewerken]

Zestig jaar lang vond elke eerste zaterdag van september het bloemencorso plaats. De eerste keer was in 1948, ter gelegenheid van de inhuldiging van Koningin Juliana, de laatste keer op 1 september 2007. Omdat de belangrijkste sponsor, de bloemenveiling, zijn bijdrage stopte besloot men deze traditie te beëindigen. Na vier jaar afwezigheid hield de nieuwe Stichting Aalsmeers Bloemencorso in september 2011 en 2012 weer een (kleinschaliger) bloemencorso.

Op elke tweede zaterdag in september vindt de Aalsmeerse Pramenrace plaats. In juni is er jaarlijks een bandjesavond in het dorpscentrum.

Dialect[bewerken]

Vanouds heeft Aalsmeer een eigen dialect, dat veel sterker van de standaardtaal afwijkt dan de omringende dialecten. Het Aalsmeerse dialect werd 'het Buurts' of 'het Uiterwegs' genoemd. Het is een typisch Hollands relictdialect, dat de aandacht trekt doordat het veel gemeen heeft met het West-Fries. De Fryske Akademy onderzoekt het Aalsmeers dialect.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Haarlemmermeer       
   Brosen windrose nl.svg  Amstelveen 
 Kaag en Braassem      Uithoorn 

Wijkindeling[bewerken]

De gemeente wordt ingedeeld in de volgende wijken en buurten in Aalsmeer:

  • Aalsmeer
    • Centrum
    • Zuid I, Zuid II en Zuid III
    • Hornmeer
    • Uiterweg
    • Zuidwestboezem
    • Zuidwestpolder
    • Kompolder
    • Oranjewijk
    • Noordoostboezem
    • Noordoostpolder
    • Schinkelpolder
    • Bij de Poel
    • Nieuw Oosteinde


Politiek[bewerken]

Burgemeester[bewerken]

Op 4 juni 2013 werd Jobke Vonk-Vedder (CDA) geïnstalleerd als burgemeester van Aalsmeer. Daarvoor was ze eerst wethouder in Abcoude, later raadslid in De Ronde Venen.

Gemeenteraad[bewerken]

Samenstelling van de Aalsmeerse gemeenteraad sinds 2006

Gemeenteraadszetels
Partij 2006 2010[3][4] 2014
Christen-Democratisch Appèl 6 6 6
PACT Aalsmeer * 5 4 4
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie 4 5 6
Aalsmeerse Belangen 4 6 6
Het Aalsmeers Collectief - - 1
Lijst 6, Dhr. Tas - - 0
Totaal 19 21 23
Opkomst 55,3% 50,5% 52,8%
* PACT Aalsmeer is een lokale samenwerking van PvdA, D66 en GroenLinks

Bekende Aalsmeerders[bewerken]

Geboren in Aalsmeer[bewerken]

Wonend in Aalsmeer[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Beluister

(info)