Aalst (Oost-Vlaanderen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Aalst
Stad in België Vlag van België
Vlag van Aalst Wapen van Aalst
Aalst (Oost-Vlaanderen)
Aalst (Oost-Vlaanderen)
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Oost-Vlaanderen.svg Oost-Vlaanderen
Arrondissement Aalst
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
78,12 km² (2011)
61,48%
19,92%
18,6%
Coördinaten 50° 56' NB, 4° 2' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
83.347 (01/01/2014)
49,04%
50,96%
1066,97 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
17,99%
63,06%
18,95%
Buitenlanders 4,37% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Christoph D'Haese (N-VA)
Bestuur N-VA, CD&V en SD&P[1]
Zetels
N-VA
CD&V
Open Vld
SD&P
Vlaams Belang
sp.a
Groen
43
15
8
7
5
4
2
2
Economie
Gemiddeld inkomen 17.592 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 7,92% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
9300
9308
9308
9310
9310
9310
9310
9320
9320
Deelgemeente
Aalst
Gijzegem
Hofstade
Baardegem
Herdersem
Meldert
Moorsel
Erembodegem
Nieuwerkerken
Zonenummer 053
NIS-code 41002
Politiezone Aalst
Website www.aalst.be
Detailkaart
Aalst
ligging binnen het arrondissement Aalst
in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België

Aalst (Frans: Alost) is een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De stad telt iets meer dan 82.000 inwoners (2013), die Aalstenaars[2] worden genoemd. Aalst is vooral bekend voor zijn carnaval. Sint-Maarten is de patroonheilige van de stad. Aalst is gelegen aan de rivier de Dender, waarin in de deelgemeente Hofstade de Molenbeek-Ter Erpenbeek uitmondt.

Kenmerken[bewerken]

Aalst is het meest bekend om zijn jaarlijks carnaval en zijn carnavaleske vete met de stad Dendermonde over de rechten op het Ros Beiaard en ook wel om zijn 'Zwarte Man', het standbeeld van Dirk Martens in het midden van de Grote Markt. Dirk Martens drukte het eerste boek met losse letters in de Nederlanden; hij was bevriend met Erasmus.

Een al even beroemde telg is de romanschrijver Louis Paul Boon. Aalst maakte in het begin van de 20e eeuw ook een stukje van de Belgische politieke geschiedenis met als centrale figuur priester Adolf Daens (broer van Pieter Daens), over wie Louis Paul Boon overigens zijn beroemdste boek "Pieter Daens of hoe in de 19e eeuw de arbeiders van Aalst vochten tegen armoede en onrecht" (1971) schreef. Het belichaamt de sociale geschiedenis van een stad, streek, volk en tijdperk.

Aalst dankte vroeger zijn welvaart onder andere aan de hopteelt. Typische Aalsterse hopsoorten zijn Groene Belle, Coigneau, Witte Rank en Loeren. De kathedraal van Amiens was het voorbeeld voor de Aalsterse Sint-Martinuskerk, die echter niet werd afgebouwd. Het oorspronkelijk belfort van Aalst stamt uit de 13e eeuw. Het huidige belfort is grotendeels uit de 15e eeuw.

Geschiedenis[bewerken]

Aalst in 1651 door J. Blaeu

De oudste kern van Aalst is waarschijnlijk op de plaats waar tegenwoordig nog het Oud-Hospitaal staat. Daar werd tussen 750 en 800 het Zelhof gesticht. Het Zelhof is een Karolingisch bedrijfstype. Wel is zeker dat Aalst ontstaan is op het eiland "Chipka", een eiland in de Dender. De ligging aan de Dender en de ligging aan de handelsweg Brugge-Keulen maar ook de bescherming van de Burcht, zorgden er later voor dat er een omwalde nederzetting gevormd kon worden.

Vanaf de Frankische tijd lag het graafschap Aalst in de Brabantgouw. Nadat het deel van deze gouw tussen Schelde en Dender in de 11e eeuw veroverd werd door de (Franse) graven van Vlaanderen kon het Land van Aalst toch nog een eeuw van een zekere zelfstandigheid binnen Rijks-Vlaanderen genieten. De hertogen van Brabant-Lotharingen probeerden nog twee eeuwen de fictie van hun opperleenrecht over Aalst te doen gelden. De graaf van Vlaanderen koos er voor Aalst tot hoofdplaats van zijn nieuwe gebied te maken door de nabijheid van de Schelde. Dendermonde lag op de rechteroever van de Dender. Vanuit Aalst liep noordwaarts de brede handelsweg door Hofstade en Wichelen naar de Aalsterse aanlegplaatsen aan de Schelde. Boudewijn van Gent (1030-1084) werd de eerste graaf van Aalst en peer van de graaf van Vlaanderen. Midden deze handelsweg lag het Hof ten Bos, kasteel en neerhof. De wapenkleuren van de stad Aalst bevatten nog altijd die van Lotharingen: wit en rood.

Kerkelijk ressorteerde de stad Aalst overigens eerst nog onder het aartsdiakonaat Brabant, en later onder het aartsdiakonaat Brussel van het bisdom Kamerijk. Na de herindeling van de bisdommen in de 16e eeuw hoorde het dan bij het (aarts)bisdom Mechelen.

Aalst lag strategisch op de handelsweg Brugge-Keulen, ter hoogte van de Brabants-Vlaamse grens. De Bourgondische eenmaking maakte een einde aan de militaire grenssituatie.

Baardegem en Meldert lagen tot 1795 in de Vrijheid van Asse, in het Hertogdom Brabant.

Het wapenschild van Aalst is een ontwerp van de zilversmid Nicolaas Colijn. Hij ontwierp het in 1394 als stadszegel voor poorterszaken voor de stad. Het wapenschild toont in het midden een zwaard; het symboliseert de autonome rechtsmacht en militaire weerstand van de stad. Als symbool voor de horigheid aan de Duitse keizer en de Graaf van Vlaanderen staan respectievelijk de Duitse adelaar en de Vlaamse Leeuw ook afgebeeld.

Oorsprong van de benaming 'Ajuin'[bewerken]

De spotnaam voor de Aalstenaars is over heel Vlaanderen bekend. Eigenlijk kan men zelfs amper nog van een spotnaam spreken, want het woord ajuin (in het Aalsters dialect: ajoin) is zowat uitgegroeid tot een alomtegenwoordige aanduiding voor een inwoner van Aalst. Dit bleek bijvoorbeeld reeds uit een optocht in 1890, waarin ze de stad als een ajuin afbeeldden. Nu nog steeds wordt op de Grote Markt de ajuinworp gehouden, waarin men tracht het gouden ajuintje te winnen.

De oorsprong van de spotnaam "ajuinen" ligt in de 19e eeuw, toen in Aalst en omstreken de uienteelt enorm floreerde. Naast de grote hopmarkt bestond er vroeger te Aalst ook een vermaarde uienmarkt.

Enkele varianten van de spotnaam die men vooral vroeger gebruikte zijn: ajuinpelders, ajuinboeren, ajuinfretters,…. In een volksliedje uit Dendermonde van 1843 duikt de naam ajuinpelders voor het eerst op. Hiervan luidt de zesde strofe:

Ik kwam lestmael langs de Lombaertstraat gegaen
En ik vond daer eenen Aelstenaer staen,
Pelt ajuinen, pelt ajuinen, zei de Aalstenaer.

De spotnaam ajuin zou volgens deze jongste interpretatie niet door de overvloedige uienteelt van vroeger ontstaan zijn, die allang is verdwenen, maar veeleer teruggaan op een eigenaardigheid van het Aalsters dialect. Ajuin zou afkomstig zijn van het bevestigend antwoord "ha, ja hij", wat hetzelfde klinkt als de dialectische uitspraak van het zelfstandig naamwoord ajuin [uitspraak: a’join].

Geografie[bewerken]

Aalst is gelegen in de Denderstreek. Het centrum van Aalst ligt grotendeels in het dal van de Dender, op een hoogte van ongeveer 10 meter boven zeeniveau. Van de Dender richting Grote Markt stijgt het niveau ongeveer 12 meter. Het hoogste punt van Aalst ligt halverwege tussen Aalst-centrum en de deelgemeente Herdersem, op 30 meter boven zeeniveau. Ten oosten, zuidoosten, zuiden en zuidwesten van de stad Aalst bevindt men zich al snel tussen de heuvels. Ten oosten van Aalst is dit het Pajottenland, met toppen die bijna 100 meter hoogte halen. Ten zuiden en ten zuidwesten zijn dit de 'voorheuvels' van de Vlaamse Ardennen, dit met toppen tussen 60 en 85 meter hoogte. Geografisch gezien ligt Aalst in het centrum van België, ongeveer halverwege tussen Gent en Brussel.

Kernen[bewerken]

Naast Aalst zelf bestaat de fusiegemeente nog uit de deelgemeenten Baardegem, Erembodegem, Gijzegem, Herdersem, Hofstade, Meldert, Moorsel en Nieuwerkerken. Het gehucht Edixvelde bevindt zich op de grens van Nieuwerkerken met Erpe en Mere, beide deelgemeenten van Erpe-Mere.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Inwoners
01/01/2010
Bevolkingsdichtheid
(inw./km²)
I Aalst 18,96 42.204 2.226
II Baardegem 6,20 1.889 305
III Erembodegem 10,81 10.900 1.008
IV Gijzegem 4,66 3.247 697
V Herdersem 5,33 2.577 483
VI Hofstade 6,59 5.787 878
VII Meldert 8,82 2.868 325
VIII Moorsel 9,43 4.709 499
IX Nieuwerkerken 7,28 5.854 804
Totaal Groot-Aalst 78,11 80.035 1.025
Bron:[3]

Natuur[bewerken]

  • het Stadspark dat in het zuiden overgaat in natuurgebied het Osbroek.
  • de gebieden langs de Dender (die te volgen is met een fietspad)
  • Op het grondgebied van de gemeenten Herdersem, Hofstade en Gijzegem bevindt zich het erkend natuurgebied Hogedonk. Dit gebied wordt beheerd door Natuurpunt Aalst. Het gebied wordt gekenmerkt door tal van kleine landschapselementen, grachten, sloten en oude dendermeanders. Het maakt deel uit van het natuurgebied Beneden-Dender waaronder ook de Wiestermeersch, Hannaerden en Denderbellebroek behoren, allen ook gelegen in de beneden Dendervallei.

Demografie[bewerken]

Politiek[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie de lijst van burgemeesters van Aalst

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Christoph D'Haese (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA, CD&V en sp.a. Samen vormen ze de meerderheid met 30 op 43 zetels. Na de breuk in de Aalsterse afdeling van de sp.a van januari 2014 werd dit een coalitie van N-VA, CD&V en SD&P met een meerderheid van 28 op 43 zetels.[4]

Schepenen zijn Ilse Uyttersprot (CD&V), Karim Van Overmeire (N-VA), Ann Van de Steen (SD&P), Mia De Brouwer (N-VA), Iwein De Koninck (CD&V), Dylan Casaer (SD&P), Caroline Verdoodt (N-VA), Paul Stockman (CD&V) en Sarah Smeyers (N-VA).

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[5] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[6] 14-10-2012[7]
Stemmen / Zetels  % 43 % 41 % 41 % 41 % 41 % 41 % 43
CVP1/CD&V2 34,561 16 30,31 14 23,711 11 23,171 10 20,981 9 - 17,302 8
CD&V+N-VA - - - - - 21,30 9 -
VU1/VU&ID2 16,771 7 17,61 7 11,511 4 6,51 2 6,882 2 - -
N-VA - - - - - - 31,14 15
PVV1/VLD2/VLD-VIVANT3/Open Vld4 24,141 11 20,41 9 23,851 11 31,242 14 30,682 14 18,543 8 17,304 7
SP1/sp.a2 21,041 9 24,261 11 23,931 11 24,271 11 20,921 9 - 16,392 7
sp.a-spirit - - - - - 19,25 8 -
AGALEV1/Groen!2/Groen3 - 3,461 0 5,381 1 5,011 1 6,671 2 4,702 1 5,883 2
KPB1/KP2 2,721 0 1,861 0 1,222 0 - - - -
PVDA1/PVDA+2 - 0,21 0 - 0,281 0 - 0,742 0 1,192 0
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - 1,351 0 1,711 0 8,31 3 13,871 5 22,812 10 10,802 4
VD - - 8,7 3 - - - -
W.O.W. - - - 1 0 - - -
BLAUW - - - - - 11,63 5 -
Anderen(*) 0,77 0,57 - 0,23 - 1,03 -
Totaal stemmen 58479 57147 57539 56596 57013 58265 56966
Opkomst % 94,96 93,27 92,87 94,23 89,87
Blanco en ongeldig % 2,65 4,14 4,11 4,43 4,12 3,85 2,41

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt
(*)1976: PMO-C 1982: PEEL 1994: SD 2006: PLUS

Aalsterse politici[bewerken]

Gezondheidszorg[bewerken]

Het Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis campus Aalst

In Aalst vindt men twee ziekenhuizen, namelijk het Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis (afgekort: OLV Ziekenhuis) en het Algemeen Stedelijk Ziekenhuis (afgekort: ASZ). Met name het OLV Ziekenhuis is bekend voor zijn diensten cardiologie en cardiochirurgie.

Cultuur[bewerken]

Erfgoed[bewerken]

De Begijnhofkerk
Het belfort

Aalst kent vele kerken: in het stadscentrum bevinden zich de Sint-Martinuskerk en de Sint-Jozefskerk. Buiten het centrum zijn er in Aalst zelf (deelgemeenten buiten beschouwing gelaten) onder andere nog de Heilig-Hartkerk (1928) en de Onze-Lieve-Vrouw-van-Bijstandkerk; kerk van Mijlbeek (1902).

Andere bezienswaardigheden zijn:

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de lijst van onroerend erfgoed in Aalst.

Hedendaagse cultuur[bewerken]

Sport en recreatie[bewerken]

Aalst heeft twee sportploegen die op het toneel van de eerste klasse acteren of acteerden: basketbalclub Okapi Aalstar (nu eerste klasse Ethias League) en voetbalclub Eendracht Aalst (momenteel in tweede klasse). Okapi Aalstar speelt in het Generali Forum, terwijl Eendracht Aalst zijn wedstrijden in het Pierre Cornelisstadion afwerkt. Verder spelen de clubs VJ Baardegem, FC Doggen Erembodegem, SK Erembodegem, KRC Gijzegem-Aalst, SK Herdersem, KSC Wilskracht Hofstade, TK Meldert, KSC De Schroevers Moorsel, KVC Eendracht Nieuwerkerken en SK Terjoden-Welle ook nog in groot-Aalst. Ooit kende groot-Aalst ook nog de voetbalclub FC Edixvelde; deze club werd echter in 1999 opgeslorpt door het nabijgelegen FC Mere.
Volleybalclub VK Aalst, ontstaan in de jaren 60, speelt in 2010 in de 1e Divisie. Verder heeft de stad ook nog een handbalploeg, HC Aalst. Aalst kende een rijk verleden in deze sport en probeert nu opnieuw roem te vergaren.

Doorheen de stad loopt onder meer de fietsroute Denderende Steden.

Evenementen[bewerken]

  • Carnavalsstoet: zondag voor Aswoensdag;
  • Carnaval: zondag tot dinsdag voor Aswoensdag;
  • Winterfoor: opening het weekend voor carnaval, startend op vrijdag en eindigend de zondag na carnaval;
  • Jaarmarkt: 11 november (gedenkdag van Sint-Maarten);
  • Parkconcerten: elke maandagavond in juli en augustus;
  • Criterium: op de maandag na het einde van de Tour de France;
  • Kerstmarkt: van begin december tot en met begin januari op de Grote Markt;
  • Cirk: derde weekend van augustus; gratis hedendaagse circusacts op verscheidene plaatsen.

Onderwijs[bewerken]

In Aalst bevinden zich verschillende scholen, waaronder kleuter, lager, secundair en hoger onderwijs.

  • Sint-Maarteninstituut
  • Sint-Jozefscollege
  • Stedelijke Freinetschool De Notelaar
  • Sint-Vincentius Gesubs Vrije Oefenschool
  • Vrije R. Steinerschool Aalst en Vestigingen
  • Gesubsidieerde Vrije Basisschool De Linde
  • De Speelplaneet
  • De Luchtballon
  • Don Bosco Blo
  • DvM
  • Koninklijk Technisch Atheneum "de ledebaan"
  • Koninklijk Technisch Atheneum 1
  • Koninklijk Lyceum
  • Koninklijk Atheneum
  • Vrij Technisch Instituut
  • St-Augustinusinstituut Verpleegkunde
  • KAHO
  • HOGent

Bekende personen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Lijst van Aalstenaars

Partnersteden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Voetnoten[bewerken]

  1. http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/politiek/2.31454?eid=1.1832526
  2. VRT-Taalnet
  3. Denderend Aalst 202010/2010226
  4. Afgescheurde SP.A-leden Aalst richten nieuwe partij SD&P op, Knack, 20 januari 2014
  5. Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  6. Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006
  7. Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012

Externe links[bewerken]