Abcde-methodiek
De ABCDE-methodiek is een werkwijze waarbij hulp wordt verleend met het principe "treat first what kills first". Met andere woorden: eerst de primaire (levensbedreigende) en vervolgens de secundaire c.q. tertiaire (niet-direct c.q. niet-levensbedreigende) letsels en stoornissen. Deze handelwijze heeft belangrijke voordelen daar er - naast een duidelijke houvast - door het volgen van deze methodiek (bijna) alle letsels en stoornissen kunnen worden onderkend en behandeld.
De ABCDE-methodiek is in 1976 ontwikkeld in Amerika in het kader van de Advanced Trauma Life Support cursus en wordt nu wereldwijd door zowel leken als professionele hulpverleners toegepast.
Inhoud |
[bewerken] A : Airway Maintenance with Cervical Spine Protection
Hieronder vallen de handelingen die er zorg voor dragen dat de wervelkolom geïmmobiliseerd wordt en dat luchtweg van een slachtoffer open blijft. Letsels/stoornissen die een open luchtweg kunnen bedreigen zijn verslikking of aangezichtsletsels, maar ook bijvoorbeeld zwelling door allergieën of inademing van (rook)gassen of (giftige) dampen.
[bewerken] B : Breathing (ademhaling)
Hieronder valt het beoordelen van de ademhaling en de handelingen die er voor zorgen dat een slachtoffer kan blijven ademen of wordt beademd. Letsels/stoornissen die ademhalingsstoornissen kunnen veroorzaken zijn traumaletsels, hoog-energetische letsels of vergiftigingen.
[bewerken] C : Circulation (circulatie)
Hieronder valt het beoordelen van de bloedsomloop en de handelingen die de bloedsomloop ondersteunen. Belangrijk daarbij is de bloeddruk en de pols, gelet op frequentie, volume en regelmaat. Oorzaken kunnen zijn: hartritmestoornissen, hartfalen, hartstilstand, shock, afknelling en ernstige bloedingen.
[bewerken] D : Disability (bewustzijn)
Hieronder valt het beoordelen van het bewustzijn. Dit wordt beoordeeld d.m.v. de AVPU- of EMV-score. Letsels/stoornissen die bewustzijnsstoornissen kunnen veroorzaken zijn traumaletsels waaronder hersenletsels, vergiftigingen (drugs), hartproblemen, suikerziekte, beroerte en shock.
[bewerken] E : Exposure / Environment (blootstelling / omgevingsfactoren)
Hierin valt het top-tot-teen onderzoek en de handelingen die betrekking hebben op (het voorkomen van) koude- en warmteletsels, alsmede het verzorgen van wonden, kneuzingen, breuken en andere letsels.
[bewerken] ABCDE gerelateerde protocollen
Geïntegreerd in de ABCDE-werkwijze wordt meestal gebruik gemaakt van de volgende protocollen; EMV, AVPU, PEARRL, AMPLE en MIST of varianten hierop.
| EMV | Eye, Motor, Verbal | Glasgow Coma Scale, het niveau van bewustzijn |
| AVPU | Alert, Verbal, Pain, Unresponsive | niveau bewustzijn |
| PEARRL | Pupils Equal And Round and Responsive to Light | tekenen van verhoogde hersendruk en hersenletsel |
| AMPLE | Allergy, Medication, Past, Last meal, Events | uitvragen slachtoffer/patiënt |
| MIST | Mechanism, Injuries, Signs and Symptoms, Treatment | overdracht |
Soms wordt ook wel SAMPLE gebezigd. Dit is een samengetrokken AMPLE en MIST waarbij de "S" staat voor Signs en Symptoms.
