Kaïn en Abel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Abel (bijbel))
Ga naar: navigatie, zoeken
Kaïn leidt Abel naar de dood

Kaïn (Hebreeuws voor 'speer') en Abel (soms Habel, van het Hebreeuws voor 'adem' of 'vergankelijkheid') zijn in de Tenach, de Bijbel en de Koran de twee oudste zonen van Adam en Eva. In de Koran worden ze niet met naam genoemd, maar binnen de islam worden de namen Habiel en Kabiel gebruikt.

Genesis[bewerken]

Kaïn vermoordt Abel
Kaïn heeft Abel gedood, een gravure van Gustave Doré

De Bijbel schrijft dat Eva zwanger werd en dat Kaïn werd geboren. Daarna werd Abel geboren, zonder dat er melding wordt gemaakt van zwangerschap. Hieruit wordt soms geconcludeerd dat Kaïn en Abel tweelingbroers waren.[1]

Kaïn, de oudste van de twee, was landbouwer; Abel was schaapherder. Kaïn doodde zijn broer, omdat God Abels dieroffer wel aannam, maar het offer van Kaïn, een deel van de oogst van het land, niet. In afbeeldingen wordt vaak getoond dat de rook van Abels offer opstijgt en de rook van Kaïn niet. Hoewel jaloezie voor de hand ligt, vermeldt het verhaal (in Genesis 4) geen reden voor de broedermoord, noch voor Gods voorkeur.

God vraagt Kaïn waar zijn broer is, waarop deze antwoordt met "Ben ik mijn broeders hoeder?" Om zijn daad wordt Kaïn door God vervloekt en verdoemd tot zwerven (Gen. 4:11). Desondanks brengt God op Kaïn een "teken" aan, zodat niemand hem kwaad zal doen. Zijn eventuele moord zal zevenvoudig worden gewroken, belooft God. Kaïn trekt naar "het land Nod, ten oosten van Eden" (Gen. 4:16); nod is echter Hebreeuws voor "zwervende", wat kennelijk impliceert dat met dit woord niet de naam van een land wordt bedoeld, maar de doelloosheid waarmee Kaïn in eerste instantie de wereld in trok. Later sticht Kaïn een stad, de eerste die in de Bijbel genoemd wordt, die hij naar zijn zoon Henoch noemt.

Na Abels dood krijgen Adam en Eva nog een zoon, die zij als 'vervanging' van Abel beschouwen. Zij noemen hem Seth. Omdat de genealogieën van Kaïn en Seth sterk overeenkomen qua namen, is het idee geopperd dat Seth misschien een latere toevoeging aan het verhaal is, om te voorkomen dat alle mensen volgens Genesis van de broedermoordenaar Kaïn zouden afstammen. Verder is er de mogelijkheid dat de naam Seth en Kaïn door elkaar gewisseld worden door de parallel met de Egyptische mythe van Seth. De Egyptische god Seth vermoordt hierin zijn broer Osiris.

Christendom[bewerken]

In de Bijbel wordt Kaïn getekend als een waarschuwing tegen de zonde en de gevolgen ervan. In de kunst is de dood van de onschuldige Abel vaak verbeeld als voorafschaduwing van de dood van Christus. In het Nieuwe Testament wordt Abel genoemd in de brief aan de Hebreeën 11:4, die een verklaring biedt voor Gods voorkeur voor Abels offer:

Door zijn geloof heeft Abel God een offer gebracht dat beter was dan dat van Kaïn. Om zijn geloof verklaarde God hem rechtvaardig en aanvaardde hij zijn gaven. Door zijn geloof blijft Abel spreken, ook na zijn dood.

Jubileeën[bewerken]

Volgens het boek der Jubileeën stierf Kaïn in het jaar 931, dus een jaar na zijn vader Adam. Hij verongelukte doordat zijn stenen huis boven hem instortte. Zo stierf Kaïn op dezelfde manier als Abel, want hij had Abel met een steen gedood.

Koran[bewerken]

De Koran verhaalt in de soera De Tafel over de twee zonen van Adam. Ook hier betreft het een offer dat van de een wel wordt aangenomen en van de ander niet. Volgens de ene broer komt dat, omdat de ander niet godvrezend is, waarop hij wordt doodgeslagen. Zo behoort hij tot de verliezers, maar beseffende dat hij het lijk niet zal kunnen verbergen, behoort hij tot hen die wroeging hebben.

God zendt een raaf om Kaïn uit te leggen wat hij met het lijk van zijn broer moet doen; er is immers nog nooit iemand overleden, laat staan begraven (De Tafel 31). Het verhaal stelt verder dat: Wie ook een mens doodt, behalve wegens het doden van anderen of het scheppen van wanorde in het land, het ware alsof hij het gehele mensdom had gedood.

Historische interpretatie[bewerken]

Soortgelijke verhalen komen ook bij andere volken voor, waardoor men vermoedt dat de oude rivaliteit tussen de rondtrekkende veehouders en de plaatsgebonden landbouwers de achtergrond vormt voor het verhaal.

Bronnen, noten en/of referenties
Voetnoot
  1. A.H. Edelkoort schrijft: "Wil dit zeggen dat Kaïn en Abel tweelingen waren? Het is zeer wel mogelijk. ... Maar het is ook mogelijk dat bedoeld is: na een nieuwe zwangerschap."