Achillobator
| Achillobator Status: Uitgestorven, als fossiel bekend |
|||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||
|
|||||||||||||||
| Geslacht | |||||||||||||||
| Achillobator Perle, Norell, & Clark, 1999 |
|||||||||||||||
| Typesoort | |||||||||||||||
| Achillobator giganticus | |||||||||||||||
|
|||||||||||||||
Achillobator is een geslacht van theropode dinosauriërs, behorend tot de Dromaeosauridae, dat tijdens het late Krijt in het huidige Mongolië leefde. De, enige bekende, typesoort is Achillobator giganticus.
Inhoud |
[bewerken] Ontdekking en naamgeving
De overblijfselen werden oorspronkelijk tijdens een Mongools-Russische expeditie in 1989 in de provincie Dornogovĭ in Mongolië gevonden, maar werden pas tien jaar later, in 1999, door de Mongoolse paleontoloog Altangerel Perle en de Amerikaanse paleontologen Mark Norell en Jim Clark benoemd. De beschrijving was echter incompleet en werd eigenlijk zonder dat de Amerikaanse paleontologen het wisten gepubliceerd in een naar hun mening obscuur Mongools tijdschrift. De geslachtsnaam is afgeleid van Achilles, de Griekse held uit de Ilias van Homerus, en het Mongoolse batoor, "krijger" of "held", een verwijzing naar de krachtige achillespees die de teen die de enorme sikkelklauw droeg, kon doen buigen. De soortaanduiding giganticus betekent "gigantisch" in het Latijn, een verwijzing naar de grote omvang in verhouding tot andere dromaeosauriden.
Het holotype FR.MNUFR-15 is bij Burchant, ten zuidwesten van het dorp Dzoen Bajan, nabij Chongli Tsav gevonden in de Bayan Shireh-formatie waarvan de stratigrafie onzeker is: de formatie dateert ofwel uit het Santonien tot Campanien (86 tot 71 miljoen jaar geleden) of uit het Cenomanien tot Turonien (96 tot 89 miljoen jaar geleden). Het bestaat onder andere uit een bovenkaakfragment, negen tanden (tot 38 mm), losse wervels, een rib, delen van het bekken, de achterpoten en voorpoten. De overblijfselen werden sterk verspreid gevonden, waardoor sommige wetenschappers van mening zijn dat het een chimaera is, een samenvoeging van materiaal van verschillende soorten.
[bewerken] Beschrijving
Achillobator was ongeveer vijf meter lang met een heuphoogte van anderhalve meter en woog waarschijnlijk tweehondervijftig kilogram waarmee hij ongeveer even groot was als Utahraptor. Het dijbeen is 505 millimeter lang. Het was een relatief robuust gebouwd reptiel met een schedel die vermoedelijk op die van Dromaeosaurus lijkt. Hij onderscheidt zich van de sterk gelijkende Deinonychus door een kortere staart en hals en door een, gezien de grootte van de dragende teen, forsere sikkelklauw met een geschatte lengte van dertien centimeter — op zich is de klauw niet bewaard. Een afwijkend kenmerk is het bezit van verticaal naar beneden wijzende schaambeenderen, terwijl die bij andere dromaeosauriden naar achteren gericht zijn. Dit zou een terugkeer zijn naar de voorouderlijke situatie bij de theropoden en is de reden om aan een chimera te denken. Dergelijke omkeringen in het evolutieproces zijn echter niet zeldzaam. Als dromaeosauride was Achillobator waarschijnlijk warmbloedig en bevederd.
De beschrijvers wisten enkele onderscheidende kenmerken vast te stellen. De voet aan het uiteinde van het schaambeen heeft een voorste uitsteeksel dat langer is dan het achterste. Het tweede kootje van de tweede teen is bijzonder robuust. De voorste ruggenwervels hebben zeer korte wervellichamen. De achterste rugwervels hebben twee paar zijdelingse uithollingen, pleurocoelen. De staartwervels hebben zijdelingse foramina pneumatica die bijna zo groot zijn als pleurocoelen. De chevrons van de middelste staartwervels hebben aan de zijkanten golvende richels. De botten van de hand zijn zeer robuust. Op de zijkant van het darmbeen bevinden zich golvende richels boven de aanhangsels en het heupgewricht. De buitenste onderste gewrichtsknobbel van het vierde middenvoetsbeen is sterk in grootte gereduceerd.
In het stuk bovenkaak, de maxilla, staan elf tanden met een lengte tot zesendertig millimeter.
[bewerken] Fylogenie
Achillobator werd door de beschrijvers toegewezen aan de Dromaeosauridae. Hoewel zijn status als dromaeosauride wel betwist is, blijkt hij in exacte kladistische analyses steevast in die groep te vallen, meestal in de Dromaeosaurinae als nauwe verwant van een klade gevormd door Utahraptor en Dromaeosaurus.
Literatuur
Bronnen
|
