Acne

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Acne
Acne bij een 14-jarige jongen
Acne bij een 14-jarige jongen
ICD-10 L70.0
ICD-9 706.1
DiseasesDB 10765
MedlinePlus 000873
eMedicine derm/2
NHG-standaard M15
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Acne (spreek uit als: "aknee") is een verzamelnaam van enige, onderling verschillende huidaandoeningen, die alle te herkennen zijn aan het optreden van puistjes.

Acne vulgaris of jeugdpuistjes komt het meest voor op de schouders, armen, nek en gezicht en berust op een overmatige productie van talg, waardoor mee-eters ontstaan. In deze verstopte en uitgezette talgkliertjes bevindt zich de bacterie Propionibacterium acnes die prikkelende stoffen produceert en ontstekingsverschijnselen oproept. Rode knobbeltjes verschijnen, die na infectie met Staphylococcus aureus ook etterige puisten en abcessen op gezicht en vooral op de rug kunnen vormen. Acne begint ongeveer bij het intreden van de puberteit. Mannen hebben, als ze acne hebben, dit vaak veel heftiger dan vrouwen. De overmatige talgproductie wordt namelijk gestimuleerd door de mannelijke hormonen (androgenen).

Meisjes kunnen al rond hun achtste jaar last van puistjes krijgen, jongens meestal pas rond hun veertiende. Hormonen en erfelijke aanleg kunnen een rol spelen. Puistjes zijn meestal het ergst tussen je zestiende en negentiende jaar. Daarna ben je er meestal van af. Dat geldt niet voor iedereen: sommige mensen kunnen tot na hun dertigste nog last van 'jeugdpuistjes' hebben.[1]. Mensen die erg aan acne hebben geleden, dragen daar overigens wel vaak levenslang de littekens van mee, in de vorm van putjes en huidonregelmatigheden.

Acne is ongevaarlijk maar vooral ontsierend. Voor de patiënt kan dit een grote psychische belasting betekenen.

Hoe ermee om te gaan?[bewerken]

Verschillende verschijningsvormen van Acne

Acne is te behandelen en soms te voorkomen. De huisarts kan vaak al veel doen en zal zo nodig ook naar een dermatoloog, huidtherapeut of schoonheidsspecialist verwijzen.[bron?] De grondoorzaak van acne is hormonaal. Ook genetische aanleg lijkt een rol te spelen. Mensen met acne hebben veelal een vette/glimmende huid. Hogere talgproductie zorgt voor een opstopping in de talgklieren waardoor er gemakkelijk ontstekingen ontstaan, vooral als het weefsel wordt beschadigd door uitknijpen.

De volgende punten zijn wellicht behulpzaam:

  • Psychisch gezien is acne geen onschuldige aandoening en heeft het een negatief effect op het zelfbeeld van de patiënt, met vaak sociale gevolgen.
  • Acne kan (soms ernstige) littekens nalaten.
  • Het uitknijpen van puistjes wordt afgeraden, vooral als deze nog niet helemaal "rijp" zijn (zwart puntje). De huid en de handen moeten goed ontsmet zijn. Uitknijpen met de nagels laat gemakkelijk littekens na en verspreidt bacteriën in het weefsel. Bij de drogist zijn speciale instrumentjes te koop waarmee dit veel veiliger kan. Uitknijpen moet beperkt gedaan worden, bijvoorbeeld één keer per week, of worden overgelaten aan een schoonheidsspecialist(e) die gespecialiseerd is in het behandelen van acne. In Nederland wordt dit in sommige gevallen vergoed door de zorgverzekeraar.
  • Peelings en cleansers helpen soms, maar kunnen ook de talgklieren irriteren en zo de acne verergeren. Een pH-neutrale, anti-comedogene (=niet de poriën verstoppende) cleanser verdient de voorkeur. Dit voorkomt meerdere ontstekingen in de huid.
  • Een gematigde hoeveelheid zonlicht heeft over het algemeen een positief effect op acne.
  • In de jaren 70 is door onderzoek bewezen dat bepaalde voedingsmiddelen, zoals chocolade of frieten, invloed hebben op acne. Er zijn echter twijfels over de methodologische kwaliteit van deze onderzoeken. De laatste tijd worden er weer onderzoeken naar gedaan.
  • Sommige patiënten zijn gebaat bij de consumptie van producten die antioxidanten bevatten, zoals bepaalde verse groenten en groene thee.

Behandeling[bewerken]

Bij middelmatige of zware acne kan het nodig zijn om je door een huidarts (dermatoloog) te laten behandelen. Deze zal, naar gelang van de ernst van de aandoening, voorstellen verschillende therapieën of geneesmiddelen te gebruiken. In Nederland zal men zich hiervoor moeten laten doorverwijzen door een huisarts.

  • Een moderne behandeling voor acne is de liposomale fotodynamische therapie.[2] Hierbij wordt de acne eerst lichtgevoelig gemaakt met behulp van 5-aminolevulinezuur in liposomen en daarna met een flitslamp of andere speciale lichtbron behandeld. Deze behandeling bleek zeer werkzaam. Een groot voordeel van deze behandelmethode is dat er in tegenstelling tot de traditioneel toegepaste antibiotica geen risico op ernstige bijwerkingen is. Vaak wordt deze behandeling verward met de hieronder genoemde lichttherapie.
  • Traditionele middelen tegen acne zijn antibiotica uit de tetracyclinegroep. Voorbeelden zijn (bijvoorbeeld minocycline of doxycycline). Hoewel wel gevreesd wordt voor resistentie leert de ervaring dat dit eigenlijk niet optreedt; bijwerkingen worden zelden gezien. Doxycyline heeft naast een antibacterieel ook een zeker ontstekingremmend effect.
  • Een alleen bij ernstige acne toegepast middel is isotretinoïne, (merknaam Roaccutane(r)) dat vaak een dramatisch effect heeft, maar berucht is vanwege de soms zeer ernstige bijwerkingen. Deze variëren van overgevoeligheid voor zonlicht, korsten op de lippen en nierfalen tot zelfmoordneigingen. Bij zwangere vrouwen kunnen misvormingen van de ongeboren vrucht optreden. Patiënten moeten daarom regelmatig hun bloedwaarden laten controleren en de zon vermijden. Anticonceptie en zwangerschapstesten zijn voor vrouwen verplicht. Dit middel is door een aantal fabrikanten in onder andere de Verenigde Staten, Spanje, Duitsland en Frankrijk al van de markt gehaald. Hoewel de fabrikanten van Isotretinoïne dit ontkennen, is er een sterk vermoeden dat deze actie plaatsvindt omdat zij vrezen voor rechtszaken van gebruikers.[3].
  • Meisjes en vrouwen die niet zwanger wensen te worden, kunnen baat vinden bij een speciale anticonceptiepil. Het meest doeltreffend zijn orale anticonceptiva met het anti-androgeen cyproteronacetaat.
  • Sommige artsen, huidtherapeuten en schoonheidsspecialisten passen ook een (blauw)licht therapie toe. De resultaten daarvan zijn wisselend.

Alle behandelingen dienen consequent en langdurig te worden uitgevoerd. Succes kan vaak 1 à 2 maanden op zich laten wachten. Een veelgehoorde klacht is dat de acne bij de behandeling eerst erger lijkt te worden.

Als middelmatige tot ernstige acne lange tijd onbehandeld blijft, ontstaan er veelal ontsierende littekens. Het is dus belangrijk om niet te lang te wachten met het zoeken van specialistische hulp. Deze littekens worden veelal met een peeling, (micro)dermabrasie of (gefractioneerde) laserablatie behandeld.

Op acne gelijkende aandoeningen[bewerken]

  • Een heel heftig verlopende vorm van acne, met koorts, gewrichtsklachten en grote abcessen heet acne fulminans (komt zelden voor).
  • Langdurig gebruik van huidzalven met corticosteroïden kan pustels op en rond de mond veroorzaken. Dit wordt wel dermatitis perioralis genoemd.
  • Ook door blootstelling aan dioxine en verwante stoffen kan een sterk op acne gelijkend beeld ontstaan, chlooracne genoemd. Een voorbeeld hiervan is het gelittekende gezicht van de Oekraïense president Joesjtsjenko, die een dioxinevergiftiging opliep.
  • Ook rosacea lijkt op acne; hierbij treden wel pusteltjes op en teleangiectasiën maar geen comedonen.
  • De zogenaamde majorca-acne is een aan de haarzakjes gerelateerde aandoening van de huid die waarschijnlijk ontstaat door zonlichtexpositie in combinatie met het gebruik van zonnebrandcrèmes.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hoe ontstaan puistjes (acne)?
  2. De Leeuw, J. et al., Photodynamic therapy of acne vulgaris using 5-aminolevulinic acid 0.5% liposomal spray and intense pulsed light in combination with topical keratolytic agents, Journal of the European Academy of Dermatology and Venerology , 2009, 460-469
  3. http://www.acne-rosacea-times.com/accutane-removed-from-the-us-market.html