Activistisch aandeelhouderschap
Activistisch aandeelhouderschap betreft de wijze waarop aandeelhouders, wettelijk gegroepeerd in de algemene vergadering van aandeelhouders (AVA), zich actief bemoeien met het strategische beleid van de onderneming. Dit strategische beleid wordt ontworpen door het bestuur van de onderneming, dat de taak heeft de onderneming te vertegenwoordigen naar haar omgeving toe, en gecontroleerd door de commissarissen van de onderneming (RvC), dat een adviserende en toezichthoudende taak heeft naar het bestuur toe. De aandeelhouders (AVA) hebben vanuit hun zeggenschapstaak de functie het bestuur te monitoren en eventueel te corrigeren bij het ontstaan van ongewenste situaties.
[bewerken] Totstandkoming
Activistisch aandeelhouderschap ontstaat door de configuratie tussen taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden tussen de verschillende vennootschapsrechterlijke organen en betrokken stakeholders rondom de onderneming. Deze configuratie tussen taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden heeft parallellen met de beginselen van corporate governance, waarbij de vormgeving van een goed bestuurbare en transparante onderneming, alsmede de vormgeving van het toezicht hierop, ter discussie staat. De vormgeving van een goed bestuurbare en transparante onderneming was aan het begin van de 21e eeuw zeer actueel door het wereldwijd grote aantal boekhoudschandelen zoals bij Enron, WorldCom, Ahold en Parmalat. Op basis van deze gebeurtenissen zijn nationale en internationale corporate governance codes ontwikkeld om ongewenste situaties in de toekomst te vermijden. In Nederland is met name de Wet Wijziging Structuurregeling en de code Tabaksblat hiervoor ontworpen. Door deze nieuwe regelgeving is de vormgeving in bevoegdheden tussen bestuur, RvC en AVA opnieuw vormgegeven.
[bewerken] Gevolgen
Indien een vennootschaprechterlijk orgaan, in het geval van aandeelhoudersactivisme de AVA, een disproportioneel aantal bevoegdheden heeft om haar taken adequaat uit te voeren, is het mogelijk dat dit ongewenste siuaties oplevert voor de overige betrokkenen van de onderneming, de zogeheten stakeholders. Onder deze stakeholders zijn met name de werknemers onderhevig aan een groot risico. Voorbeelden van ongewenste gevolgen voor werknemers betreft baanverlies als gevolg van herorganisatie, of de versobering van arbeidsvoorwaarden om de onderneming winstgevender te maken. Een goed voorbeeld in de hedendaagse praktijk is de opsplitsing van de Nederlandsche bank ABN AMRO, op aandringen van haar aandeelhouders. Het aantal Nederlandse arbeidsplaatsen dat verloren gaat als gevolg van de opsplitsing varieert per bron in aantal van 5.000 tot 11.000 banen.
