Ad rem

De uitdrukking ad rem (Latijn voor "bij de zaak") betekent dat een persoon zich bij zijn onderwerp houdt; de uitdrukking wordt uitsluitend gebruikt voor personen die als spreker fungeren.

• In de letterlijke zin van de uitdrukking betekent zij "ter zake", en wordt toegepast op redenaars en op deelnemers aan vergaderingen. Zij betekent dan dat de spreker zich aan zijn onderwerp hield, niet afdwaalde en niet nodeloos uitweidde.

De heer Vandemortelle sprak ad rem.

• In meer uitgebreide zin is de uitdrukking "gevat" gaan betekenen. Nu gaat het om sprekers die deelnemen aan een spontaan gesprek, en die erin slagen hun aandacht dermate bij de zaak te houden, dat zij bijzonder snedige en toepasselijke reacties kunnen geven. De uitdrukking impliceert daarbij ook een zekere snelheid: sprekers zijn in deze betekenis mede ad rem doordat zij hun rake reactie onmiddellijk onder woorden kunnen brengen – nog voordat een van de andere deelnemers iets dergelijks had bedacht.

Ha! Dat was bijzonder ad rem van je!

In deze tweede zin heeft de uitdrukking ook een bijvoeglijk naamwoord:

Die adremme reacties van jou beginnen me een beetje tegen te staan.