Adenohypofyse

Adenohypofyse
lobus anterior hypophyseos
Orgaan
Halfdiagram-doorsnede van de hypofyse van een volwassen aap.
Embryologie	mondslijmvlies, zak van Rathke
Gray's Anatomy	275,1275
MeSH	A06.407.747.608
Dorlands/Elsevier	a_14/12111161
Portaal    Biologie

Met de adenohypofyse wordt het voorste deel van de hypofyse dat tevens het grootste deel van de hypofyse vormt bedoeld. De adenohypofyse speelt een sturende rol bij allerlei lichamelijke processen zoals stress, groei en voortplanting.

De adenohypofyse scheidt peptidehormonen af, waardoor onder meer het functioneren van de bijnier, lever, botten, schildklier en gonaden wordt geregeld. De adenohypofyse wordt zelf aangestuurd vanuit de hypothalamus en door middel van tegenkoppeling vanuit de doelorganen.

Disfunctie van de adenohypofyse manifesteert zich in de vorm van over- of onderproductie van peptidehormonen. Prolactinoma is een hypofysetumor waardoor te veel prolactine wordt geproduceerd. Het syndroom van Sheehan is een voorbeeld van een aandoening waarbij de adenohypofyse te weinig peptidehormonen aanmaakt.

Beschrijving

De adenohypofyse bestaat uit drie afzonderlijke delen:

• De pars distalis, het grootste deel waar de meeste hormonen worden afgescheiden.
• De pars tuberalis, een buisachtige schede die zich vanuit het verlengde van de pars tuberalis om het infundibulum heen wikkelt. Over de functie hiervan is weinig bekend.
• De pars intermedia, het gedeelte dat de overgang vormt van de adenohypofyse naar de neurohypofyse. Bij mensen is dit onderdeel zeer klein of zelfs volledig afwezig.

Oorsprong

De adenohypofyse ontstaat door invaginatie van de orale ectoderm, waardoor de zak van Rathke ontstaat. De neurohypofyse ontstaat daarentegen uit de neuroectoderm.

Belangrijkste afgescheiden hormonen

Hormoon	Andere namen	Symbool/Symbolen	Structuur	Afscheidende cellen	Doel	Effect
Adrenocorticotropisch hormoon	Corticotropine	ACTH	Polypeptide	Corticotrofen	Bijnier	Afscheiding van glucocorticoïden
Bèta-endorfine			Polypeptide	Corticotrofen	Opioïde receptoren	Afremmen van pijn
Thyroïdstimulerend hormoon	Thyrotropine, Thyrotroof hormoon	TSH	Glycoproteïne	Thyrotrofen	Schildklier	Afscheiding van schildklierhormonen
Follikelstimulerend hormoon	-	FSH	Glycoproteïne	Gonadotrofen	Gonaden	Groei van het voortplantingssysteem
Luteïniserend hormoon	Lutropine, Interstitiële-cellenstimulerend hormoon	LH, ICSH	Glycoproteïne	Gonadotrofen	Gonaden	Productie van sekshormoon
Groeihormoon	Somatotropine, Somatotroop hormoon	GH, STH	Polypeptide	Somatotrofen	Lever, vetweefsel	Stimuleert de groei en metabolisme van lipide en koolhydraten
Prolactine	Lactogenisch hormoon	PRL	Polypeptide	lactotrofen en mammotrofen	Eierstokken, melkklieren	Afscheiding van oestrogeens/progesteron; productie van melk