Adriaan Willem Weissman

Handtekening.

Vignet van De Opmerker, orgaan van Architectura et Amicitia. 1883

Ontvanggebouw, Nieuwe Oosterbegraafplaats, Kruislaan, Amsterdam [verdwenen]. 1893.

Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam, exterieur. 1894.

Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam, interieur. 1894.

Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam, situatie, detail.

Verbouwingsplan voor de Beurs van Zocher [niet uitgevoerd]. 1894.

Adriaan Willem Weissman (Amsterdam, 1858 – aldaar, 13 september 1923) was een Nederlands, historiserend architect. Hij is vooral bekend als gemeentearchitect van Amsterdam.

Leven en werk

Op aanraden van architect A.N. Godefroy ging Weissman niet naar de Polytechnische School, de huidige Technische Universiteit Delft, maar ging hij vanaf 1 september 1875 in de leer bij assistent-architect van de Dienst Publieke Werken van Amsterdam, Willem Springer, terwijl hij 's avonds, eveneens op advies van Godefroy, lessen volgde aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten. In 1882 kwam hij zelf als 'bouwkundige 1e klasse' in dienst van de inmiddels fors uitgebreide Dienst Publieke Werken.

In 1891 werd hij echter door de gemeente Amsterdam ontslagen wegens eigenmachtig optreden, maar later weer in dienst genomen. Als gemeentearchitect ontwierp hij het Stedelijk Museum en de (deels gesloopte) gebouwen op de Nieuwe Oosterbegraafplaats. Hij hield zich echter meer bezig met schrijven en het houden van voordrachten over architectuur dan met het neerzetten van gebouwen. Zijn oeuvre is dan ook niet omvangrijk. Onder pseudoniem Candidus schreef hij talloze humoristische puntdichten. Ook zette hij zich in om historisch en architectonisch waardevolle gebouwen te behoeden voor vernietiging en verval. Hem werd, onder anderen door Willem Kromhout, verweten te veel in het verleden te leven. Als Candidus gaf hij hierop het volgende antwoord:

Wil 't heden in 't verleden weinig weten, De toekomst zal dat heden niet vergeten: Moog' die dan, als zij met haar maat gaat meten Nog roemen, wat nu bouwkunst wordt geheeten.

Weissman was lid van de BNA en Architectura et Amicitia. Voor de laatste organisatie ontwierp hij in 1883 het vignet van haar orgaan, De Opmerker. Hij werd op 17 september 1923 in het bijzijn van onder meer E. Kuipers, Jan Wils, Han van Loghem en M. Plate begraven op de Algemene Begraafplaats in Haarlem.

Publicaties

• A.W. Weissman (26 september 1896) 'Het nieuwe beursplan. (Ingezonden.)', De Opmerker, 31e jaargang, nummer 39, pp. 310-311. Zie TU Delft scan 1 en scan 2.
• A.W. Weissman (14 augustus 1897) 'Reisherinneringen. IV. Como', De Opmerker, 32e jaargang, nummer 33, pp. 258-262. Zie TU Delft scan 1, scan 2 en scan 3.
• 'De veredeling van het ambacht', De Opmerker, 33e jaargang, nummer 8 (19 februari 1898), pp. 59-60, zie TU Delft scan 1 en scan 2, nummer 11 (12 maart 1898), pp. 80-84, zie TU Delft scan 1, scan 2 en scan 3, nummer 14 (2 april 1898), pp. 107-109, zie TU Delft scan 1 en scan 2, nummer 15 (9 april 1898), pp. 113-115, zie TU Delft scan 1 en scan 2.
• A.W. Weissman (26 maart 1898) 'Het beurs-ontwerp', De Opmerker, 33e jaargang, nummer 13, pp. 97-100. Zie TU Delft scan 1, scan 2 en scan 3.
• A.W. Weissman (23 december 1899) 'Bastiaan de Greef Janszoon', De Opmerker, 34e jaargang, nummer 51, pp. 403-406. Zie TU Delft scan 1, scan 2 en scan 3.
• A.W. Weissman (13 september 1902) 'Emerich von Steindl. †', De Opmerker, 37e jaargang, nummer 37, p. 296. Zie scan TU Delft.
• A.W. Weissman (29 april 1905) 'Jacob Olie Jacobszoon', De Opmerker, 40e jaargang, nummer 17, p. 131. Zie scan TU Delft.
• A.W. Weissman (27 mei 1905) 'Eugen Gugel', De Opmerker, 40e jaargang, nummer 21, pp. 162-163. Zie scan TU Delft.
• A.W. Weissman (16 maart 1907) 'Willem Springer', De Opmerker, 42e jaargang, nummer 11, pp. 82-83. Zie scan TU Delft.
• A.W. Weissman (13 april 1907) 'H. Leguyt', De Opmerker, 42e jaargang, nummer 15, p. 116. Zie scan TU Delft.
• A.W. Weissman (19 oktober 1907) 'I. Gosschalk', De Opmerker, 42e jaargang, nummer 42, pp. 329-331. Zie TU Delft scan 1 en scan 2.
• Candidus, Sneldichten. Amsterdam, F. van Rossen, 1917. Verzamelde puntdichten (1912-1917) uit het tijdschrift Architectura met een voorwoord van K.P.C. de Bazel

Meer lezen

• Anoniem (16 juni 1894) 'Het ontslag van den gemeentearchitect te Amsterdam', De Opmerker, 29e jaargang, nummer 24, pp. 188-189. Zie scan TU Delft.
• Anoniem (7 juli 1894) 'Het ontslag van den gemeente-architect', De Opmerker, 29e jaargang, nummer 27, p. 214. Zie scan TU Delft.
• Anoniem (14 juli 1894) 'Het ontslag van den Amsterdamschen gemeente-architect', De Opmerker, 29e jaargang, nummer 28, p. 222. Zie scan TU Delft.
• Anoniem (21 juli 1894) 'Het ontslag van den Amsterdamschen gemeente-architect', De Opmerker, 29e jaargang, nummer 29, p. 227. Zie scan TU Delft.
• A.W. Weissman (19 september 1923) 'De bouwkunst-tentoonstelling te Amsterdam', De Bouwwereld, 22e jaargang, nummer 38, pp. 300-301.

Zie ook

• Lijst van Nederlandse architecten

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• Jongh, Paul J. de (22 september 1923) 'A.W. Weissman. †', Bouwkundig Weekblad, 44e jaargang, nummer 38, pp. 392-393. Zie scan TU Delft.
• Schilt, Jeroen, Jouke van der Werf (1992) Genootschap Architectura et Amicitia, Rotterdam: Uitgeverij 010 (ISBN 906450105X).

---

Mediabestanden

Zie de categorie Adriaan Willem Weissman van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Wikisource

Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Adriaan Willem Weissman op de Nederlandstalige Wikisource.