Afgedamde Maas

	Afgedamde Maas
Lengte	19 km
Hoogte (bron)	- m
Debiet	- m³/s
Stroomgebied	- km²
Van	Maas/Bergsche Maas (nu een dode riviertak)
Naar	Boven-Merwede/Waal
Stroomt door	Nederland
	Veerpont in de Afgedamde Maas bij Veen.
	De Wilhelminasluis tussen Andel en Poederoijen.
	Einde van de Afgedamde Maas bij Woudrichem.
Portaal	Geografie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

De Afgedamde Maas is een oude tak van de rivier de Maas. Hij begint als een dode riviertak ten westen van Well en eindigt bij Woudrichem op de plek waar de Waal overgaat in de Boven-Merwede. Bij Wijk en Aalburg verbindt het Heusdensch Kanaal de Afgedamde Maas met de Bergsche Maas.

De scheepvaart in de Afgedamde Maas moet gebruikmaken van de Wilhelminasluis bij Andel. Dit is de enige waaiersluis in Nederland met een 'groene kolk', wat inhoudt dat de wanden van de sluiskolk met gras bekleed zijn. Op 18 augustus 1904 onthulde Koningin Wilhelmina het monument dat ter herinnering was opgericht.

Waterleidingbedrijf Dunea pompt drinkwater voor zo'n 530.000 huishoudens uit de Afgedamde Maas.

[bewerken] Historie

De Maas stroomde oorspronkelijk langs Heusden richting Dordrecht, waarbij over grote afstand het huidige tracé van de Bergsche Maas werd gevolgd. Later boog de rivier bij Heusden af naar het noorden, om vervolgens naar het westen af te buigen (door de huidige Alm) en weer samen te stromen met de oorspronkelijke loop ter hoogte van de huidige Biesbosch.

Uiteindelijk vond in de Middeleeuwen bij Andel een dijkdoorbraak plaats, waarbij het water in noordelijke richting is gaan stromen, om bij Woudrichem uit te monden in de Waal/Merwede. Sindsdien hebben zowel de oorspronkelijke loop (het huidige Oude Maasje, niet te verwarren met de westelijke Oude Maas) als de latere loop (de huidige Alm) hun belang langzaam verloren. Uiteindelijk zijn deze voormalige Maasstromen vrijwel geheel verlandt en tegenwoordig slechts herkenbaar als brede sloten in het landschap. Het nieuwe tracé stond voortaan bekend als de Andelsche- of Nieuwe Maas (niet te verwarren met de Nieuwe Maas bij Rotterdam).

Vele eeuwen lang bleef deze situatie ongewijzigd, totdat de toenemende wateroverlast van de 'Nieuwe' Maas niet langer tolerabel was. Het probleem was namelijk dat de Merwede nu het water van twee grote rivieren (Rijn en Maas) moest herbergen. Daarnaast stond het water in de Waal meestal hoger dan in de Maas, waardoor het water in de Maas werd opgestuwd. Bovendien werd een groot deel van het Merwedewater tussen Dordrecht en Werkendam afgestaan aan een fijnmazig netwerk van rivierarmen, kreken en killen (de huidige Biesbosch), die gemakkelijk konden 'verstoppen' in tijden van hoge rivierafvoeren.

Als gevolg hiervan is in de 19de eeuw besloten om de Merwede/Waal/Rijn geheel te scheiden van de Maas. De Maas kreeg een nieuwe monding middels de speciaal daarvoor gegraven Bergsche Maas, waarbij de oeroude bedding van het Oude Maasje voor een deel werd gevolgd. Vervolgens werd de Andelsche Maas in 1904 afgedamd: aanvankelijk tussen Andel en Poederoijensehoek (waar zich tegenwoordig de Wilhelminasluis bevindt) en later bij Well, waarvoor de plannen stamden uit 1848. Voortaan zou deze riviertak bekendstaan als de Afgedamde Maas.

[bewerken] Oeververbindingen

Er zijn vier plaatsen waar men de Afgedamde Maas kan oversteken: één brug en drie veerponten. De N322 kruist de rivier ter hoogte van de Wilhelminasluis, tussen Giessen (N.-Br.) en Poederoijensehoek (Gld.). Bij Woudrichem is er voetveer naar Slot Loevestein. Ook tussen Veen (N.-Br.) en Aalst (Gld.) is er een pont; zo ook tussen Nederhemert-noord en Nederhemert-zuid (beiden in Gelderland).