Afte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Een afte of aft is een pijnlijk grijswit zweertje in de mond van ca. 5 tot 10 mm in doorsnede. Ze komen vooral voor op het wangslijmvlies, het tandvlees en het verhemelte, maar ook de tong kan worden aangetast. De meeste mensen hebben ooit wel eens een aft gehad. Als iemand jarenlang geplaagd wordt door de frequente vorming van aften in de mond spreekt men van recidiverende orale ulceraties (R.O.U.). R.O.U. komt veel voor, meer dan 10% van de populatie lijdt aan deze aandoening van de mondholte^[bron?]. De naam afte is ontleend aan het Oud-Grieks άφθη, van άπτω branden.

Inhoud 1 Symptomen 2 Oorzaak 3 Soorten 4 Voorkomen 5 Therapie 6 Referenties

[bewerk] Symptomen

Pijnlijke plekje in de mond met een rode hof en een wittig of grijzig beslag. Wanneer dit wordt afgewreven volgt bloeding.

De zweertjes bevinden zich op het niet verhoornende plaveiselepitheel van de mond: de binnenzijnde van de wangen, de omslagplooi (hierin heeft een afte vaak een lintvormig aspect), de mondbodem en in mindere mate op de tong en het weke verhemelte vanachter in de mond.

[bewerk] Oorzaak

De oorzaak van aften of R.O.U. is nog niet duidelijk. Er is een aantal predisponerende factoren zoals stress, roken, vermoeidheid, erfelijkheid, allergieën^[bron?], maar ook zijn er uitlokkende factoren zoals trauma's, (verwondingen), virusinfecties (coxsackievirus, herpesvirus), bacteriën (Streptococcus sanguis), immunologische problemen, ijzertekort en natriumlaurylsulfaathoudende tandpasta's^[bron?].

Het is een fabeltje dat aften ontstaan door een tekort aan vitamine B12.

Momenteel is een gangbare hypothese dat R.O.U. ontstaat door een synergisme van verschillende factoren. Zo zou een verwonding (trauma) een ideale plaats creëren voor een infectie van de Streptococcus sanguis, waarvoor dan door het lichaam antilichamen geproduceerd worden. Als er een immunologische stoornis is kan het zijn dat deze antilichamen gericht zijn tegen het eigen lichaam. Het eigen weefsel wordt dan dus afgebroken. Hierdoor ontstaat een defect, de ulceratie (zweer), die redelijk pijnlijk is. Aften zouden dus een uiting van een auto-immuunziekte kunnen zijn. Vooral als de weerstand afneemt door ziekte, stress of vermoeidheid kunnen er aften ontstaan. Bij vrouwen vormen zich dikwijls aften rondom de menstruatie. Ook tijdens de overgang kunnen aften een terugkerend verschijnsel zijn.

Diverse vruchten kunnen aften veroorzaken, zoals grapefruit, kiwi's en onrijpe bananen. Het schuimmiddel in tandpasta (natriumlaurylsulfaat - SLS) kan aften veroorzaken.^[1][2][3] Echter, sommige studies vinden geen verband tussen SLS in tandpasta en aften.^[4]

Als er een afte ontstaat is mondhygiëne heel belangrijk^[bron?].

[bewerk] Soorten

Aften kunnen in drie soorten worden ingedeeld:

• kleine afte (meest voorkomende): 3-8mm groot, gemiddeld 4-5mm. Wordt niet groter dan 1 cm. Geneest zonder litteken binnen 10 tot 14 dagen;
• grote afte: groter dan 1 cm. Geneest met litteken na 6 tot 8 weken. Zeer pijnlijk;
• herpetiforme afte: heeft niets met herpes te maken. Komt met vele tegelijk voor, soms zelfs met 100 tegelijk. Heel pijnlijk. Situeert zich ook op het zachte gehemelte, een plaats die anders minder gevoelig is voor aften. Kleiner dan 1 cm, geneest zonder littekens na 10 tot 14 dagen.

[bewerk] Voorkomen

10 tot 20% van de bevolking voldoet aan het criterium van recidiverende orale ulceraties. 56% hiervan is vrouw. Meestal betreft het de jongere volwassenen van 20 tot 40 jaar die hier last van hebben. De aften kunnen 2 à 3 keer per jaar terugkomen. De praktijk leert echter ook dat sommige personen aanhoudend met aften worden geconfronteerd. Ondanks de hoge prevalentie hebben slechts weinigen er veel last van.^[bron?]

[bewerk] Therapie

Aanbevolen wordt ten eerste een optimale mondhygiëne na te streven. Er zijn zeer veel huismiddeltjes en behandelingen die worden gepropageerd voor aften, wat meestal een zeker teken is dat er geen een goed werkt. Met grote regelmaat verschijnen er overzichtsartikelen in medische en tandheelkundige tijdschriften die melden dat de oorzaak nog steeds onbekend en de behandeling nog steeds onbevredigend is^[5][6].

• afdekkende medicatie: zoals Teejel (op basis van salicylzuur), Pyralvex (bestaande uit rabarberextract, salicylzuur en alcohol), Aloclair Gel (bevat aloë vera extract, een stof die de pijn helpt te verzachten door zich te hechten aan de slijmvliezen en waardoor verdere irritatie van de mondaandoeningen wordt voorkomen) of een crème op basis van Neomycine;
• Aloclair van GUM: pleister het wondje in de mond Aloclair leg een film laagje over het wondje en dat verlicht de pijn omdat de zenuw afgedicht wordt.
• antiseptica: chloorhexidine is het meest aangewezen in een mondspoelmiddel;
• Licor Del Polo (natuurproduct) als mondspoelmiddel: reinigt en verdooft;
• antibiotica: vaak wordt hiervoor Tetracycline aangewend in een dosis van 250mg 4x per dag 5 dagen lang, om op te lossen in water en te spoelen;
• coagulerende agentia: zoals Lotagen (dat vroeger op de markt was als Negatol), maar dat gevaarlijk is;
• steroïden (Kenacort A mondzalf);
• anesthetica (lidocaïne 2% gel), om de pijn de verzachten (symptomatisch, niet curatief);
• enzymen (zoals in de tandpasta Zendium);
• vermijden van natriumlaurylsulfaat houdende tandpasta's;
• via lasers;
• Hydrall: rode vloeistof die met een wattestaafje op het tandvlees wordt aangebracht.
• Natriumperboraat: Natriumperboraat heeft een ontsmettende en reinigende werking. Het wordt gebruikt om infecties in de mond te voorkomen.

Met lokale tabletten:

• Hydrocortison natriumsuccinaat (zoals in Buccalsone®).

Ook algemeen toegediende medicatie kan soelaas brengen:

• corticoïden bij een major afte;
• levamisole (een immunomodulator);
• oestrogenen;
• thalidomide (zeer teratogeen: kinderen kunnen met ernstige afwijkingen geboren worden indien aan zwangere vrouwen toegediend);
• vitamine B (en dan met name B2) kan, ook na ontstane aften, de genezingstijd verkorten.

Bewezen is dat er geen direct verband bestaat tussen vitamine C en aftes^[bron?]. Het eten van voldoende vitamine C zal aftes niet voorkomen en de genezing ervan niet versnellen. Ook andere 'geneesmiddelen' als pure chocola, laurierdrop, kamille, mirre, silicium (bevindt zich onder meer in brood) en zwarte thee zouden werken. Ook hier is echter geen enkel bewijs voor.

[bewerk] Referenties

1. ^ Herlofson B, Barkvoll P (1994). "Sodium lauryl sulfate and recurrent aphthous ulcers. A preliminary study." (PDF). Acta Odontol Scand 52 (5): 257–9. DOI:10.3109/00016359409029036.
2. ^ Chahine L, Sempson N, Wagoner C. The effect of sodium lauryl sulfate on recurrent aphthous ulcers: a clinical study. Compend Contin Educ Dent. 1997 Dec;18(12):1238-40. PMID 9656847
3. ^ Herlofson BB, Barkvoll P. The effect of two toothpaste detergents on the frequency of recurrent aphthous ulcers. Acta Odontol Scand. 1996 Jun;54(3):150-3. PMID 8811135
4. ^ Healy C, Paterson M, Joyston-Bechal S, Williams D, Thornhill M (1999). "The effect of a sodium lauryl sulfate-free dentifrice on patients with recurrent oral ulceration.". Oral Dis 5 (1): 39–43.
5. ^ Scully C, Porter S. Oral mucosal disease: Recurrent aphthous stomatitis. Br J Oral Maxillofac Surg. 2007 Sep 10
6. ^ Femiano F, Lanza A, Buonaiuto C, Gombos F, Nunziata M, Piccolo S, Cirillo N. Guidelines for diagnosis and management of aphthous stomatitis. Pediatr Infect Dis J. 2007 Aug;26(8):728-32.