Afte
 |
Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts. |
| Afte | ||||
 |
||||
| Kleine afte op binnenzijde onderlip | ||||
| stomatitis aphthosa | ||||
| ICD-10 | K12.0 | |||
| ICD-9 | 528.2 | |||
| MedlinePlus | 000998 | |||
| eMedicine | ent/700derm/486 ped/2672 | |||
| MeSH | D013281 | |||
|
||||
Een afte (stomatitis aphthosa) of aft is een pijnlijk grijswit zweertje in de mond van ca. 5 tot 10 mm in doorsnede. Ze komen vooral voor op het wangslijmvlies, het tandvlees en het verhemelte, maar ook de tong kan worden aangetast. De meeste mensen hebben ooit wel eens een aft gehad. Als iemand jarenlang geplaagd wordt door de frequente vorming van aften in de mond spreekt men van recidiverende orale ulceraties (R.O.U.). R.O.U. komt betrekkelijk veel voor, ongeveer twintig procent van de populatie lijdt aan deze aandoening van de mondholte.[1] Stomatitis aphthosa wordt vaak door een Coxsackievirus veroorzaakt. De naam afte is ontleend aan het Oud-Griekse άφθη, van άπτω (branden).
Inhoud |
[bewerken] Symptomen
Een pijnlijk plekje in de mond met een rode hof en een wittige of grijzige laag. Als deze laag afgewreven wordt ontstaat een bloeding.
De zweertjes bevinden zich op het niet verhoornende plaveiselepitheel van de mond: de binnenzijde van de wangen, de omslagplooi (hierin heeft een afte vaak een lintvormig aspect), de mondbodem en in mindere mate op de tong en het weke verhemelte vanachter in de mond.
[bewerken] Oorzaak
De oorzaak van aften of R.O.U. is nog niet duidelijk. Er is een aantal predisponerende factoren zoals letsel van de mond, stoppen met roken, slaaptekort, angst en stress, overgevoeligheid voor bepaalde voedingsbestanddelen (bijvoorbeeld benzoëzuur), hormonale veranderingen ten gevolge van de menstruele cyclus. Echter het bewijs voor de verschillende factoren is niet altijd even sterk, maar het fabeltje dat dit ook door vitaminetekort komt, is niet waar.[2]
Het schuimmiddel in tandpasta (natriumlaurylsulfaat - SLS) kan aften veroorzaken.[3][4][5] Echter, sommige studies vinden geen verband tussen SLS in tandpasta en aften.[6]
[bewerken] Soorten
Aften kunnen in drie soorten worden ingedeeld:
- kleine afte (meest voorkomende): 3-8mm groot, gemiddeld 4-5mm. Wordt niet groter dan 1 cm. Geneest zonder litteken binnen 10 tot 14 dagen;
- grote afte: groter dan 1 cm. Geneest met litteken meestal na 6 tot 8 weken Er zijn uitzondelijke gevallen bekend dat er na 6-12 maanden pas genezing optreedt. Zeer pijnlijk;
- herpetiforme afte: heeft meestal niet met herpes te maken. Komt met vele tegelijk voor, soms zelfs met 100 tegelijk. Heel pijnlijk. Situeert zich ook op het zachte gehemelte, een plaats die anders minder gevoelig is voor aften. Kleiner dan 1 cm, geneest zonder littekens na 10 tot 14 dagen. We spreken dan van Stomatitis aphthosa. De oorzaak kan een coxsackievirus of een herpesinfectie zijn.[7]
[bewerken] Voorkomen
10 tot 20% van de bevolking voldoet aan het criterium van recidiverende orale ulceraties. 56% hiervan is vrouw. Meestal betreft het de jongere volwassenen van 20 tot 40 jaar die hier last van hebben. De aften kunnen 2 à 3 keer per jaar terugkomen. De praktijk leert echter ook dat sommige personen aanhoudend met aften worden geconfronteerd. Ondanks de hoge prevalentie hebben slechts weinigen er veel last van.[bron?]
[bewerken] Therapie
Aanbevolen wordt ten eerste een optimale mondhygiëne (poetsen gecombineerd met een antimicrobiele mondspoeling) na te streven.[2] Er worden daarnaast vele huismiddeltjes en behandelingen gepropageerd waarvan de positieve uitwerking onbewezen is. Met grote regelmaat verschijnen er overzichtsartikelen in medische en tandheelkundige tijdschriften die melden dat de oorzaak nog steeds onbekend en de behandeling nog steeds onbevredigend is[8][9].
- afdekkende medicatie: zoals Teejel (op basis van salicylzuur), Pyralvex (bestaande uit rabarberextract, salicylzuur en alcohol), Aloclair Gel (bevat aloëvera-extract, een stof die de pijn helpt te verzachten door zich te hechten aan de slijmvliezen en waardoor verdere irritatie van de mondaandoeningen wordt voorkomen) of een crème op basis van Neomycine;
- een filmlaagje over het wondje, wat de pijn verlicht aangezien de zenuw afgedicht wordt.
- antiseptica: chloorhexidine is het meest aangewezen in een mondspoelmiddel;
- antibiotica: vaak wordt hiervoor Tetracycline aangewend in een dosis van 250mg 4x per dag 5 dagen lang, om op te lossen in water en te spoelen;
- coagulerende agentia: zoals Lotagen (dat vroeger op de markt was als Negatol), maar dat gevaarlijk is;
- steroïden (Kenacort A mondzalf);
- anesthetica (lidocaïne 2% gel), om de pijn de verzachten (symptomatisch, niet curatief);
- enzymen (zoals in de tandpasta Zendium);
- propolis: een product uit de bijenteelt dat verzachtend en genezend zou moeten werken;
- vermijden van natriumlaurylsulfaat houdende tandpasta's;
- via lasers; men gebruike een IR laser, +/- 75 mW, 5000 Hz, 20-30 Joules en een optische vezel waarna elke aft beurtelings moet aangeraakt en bestraald worden.
- Hydrall: rode vloeistof die met een wattenstaafje op het tandvlees wordt aangebracht.
- Natriumperboraat: Natriumperboraat heeft een ontsmettende en reinigende werking. Het wordt gebruikt om infecties in de mond te voorkomen.
Met lokale tabletten:
- Hydrocortison natriumsuccinaat (zoals in Buccalsone®).
- Zout: Regelmatig mond (afte) spoelen met zout opgelost in lauw water kan de genezing ook versnellen.
Ook algemeen toegediende medicatie kan soelaas brengen:
- corticoïden bij een grote afte;
- levamisole (een immunomodulator);
- oestrogenen;
- thalidomide (zeer teratogeen: kinderen kunnen met ernstige afwijkingen geboren worden indien aan zwangere vrouwen toegediend);
- vitamine B (en dan met name B2 en vitamine B12) kan, ook na ontstane aften, de genezingstijd verkorten. In een dubbelblind, placebogecontroleerd onderzoek bleek dat 1.000 microgram vitamine B12 in de vorm van zuigtabletten een aanzienlijke vermindering gaf van de pijn, het aantal zweertjes en de duur van de uitbraak na vijf en zes maanden. Na zes maanden was 74,1% van de met vitamine B12 behandelde patiënten volledig vrij van aften, tegenover 32% in de placebogroep.[10]
Aanbevolen maar onbewezen remedies zijn onder andere pure chocola, laurierdrop, kamille, mirre, silicium (bevindt zich onder meer in brood), madeliefjes en zwarte thee.
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ Huidziekten.nl. Aften, (recurrente) stomatitis aphthosa. Geraadpleegd op 17-03-2010.
- ↑ a b Scully C. Clinical practice. Aphthous ulceration. N Engl J Med. 2006 Jul 13;355(2):165-72.
- ↑ Herlofson B, Barkvoll P (1994). Sodium lauryl sulfate and recurrent aphthous ulcers. A preliminary study. (PDF). Acta Odontol Scand 52 (5): 257–9. DOI:10.3109/00016359409029036.
- ↑ Chahine L, Sempson N, Wagoner C. The effect of sodium lauryl sulfate on recurrent aphthous ulcers: a clinical study. Compend Contin Educ Dent. 1997 Dec;18(12):1238-40. PMID 9656847
- ↑ Herlofson BB, Barkvoll P. The effect of two toothpaste detergents on the frequency of recurrent aphthous ulcers. Acta Odontol Scand. 1996 Jun;54(3):150-3. PMID 8811135
- ↑ Healy C, Paterson M, Joyston-Bechal S, Williams D, Thornhill M (1999). The effect of a sodium lauryl sulfate-free dentifrice on patients with recurrent oral ulceration.. Oral Dis 5 (1): 39–43.
- ↑ [www.infectieziekten.info lcr]
- ↑ Scully C, Porter S. Oral mucosal disease: Recurrent aphthous stomatitis. Br J Oral Maxillofac Surg. 2007 Sep 10
- ↑ Femiano F, Lanza A, Buonaiuto C, Gombos F, Nunziata M, Piccolo S, Cirillo N. Guidelines for diagnosis and management of aphthous stomatitis. Pediatr Infect Dis J. 2007 Aug;26(8):728-32.
- ↑ (en) Volkov I, Rudoy I, Freud T, et al. Effectiveness of vitamin B12 in treating recurrent aphthous stomatitis: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. (2009) J Am Board Fam Med 22:9-16. PMID 19124628 gratis volledige artikel. Waarom vitamine B12 zulke gunstige effecten heeft, is volgens de onderzoekers niet duidelijk. Het feit dat de behandeling even goed werkt bij mensen met een normale of hoge bloedspiegel van vitamine B12 als bij mensen met een lage bloedspiegel, doet vermoeden dat vitamine B12 nog onbekende eigenschappen bezit. De onderzoekers besluiten dat vitamine B12 een veilige, effectieve en goedkope manier is om terugkerende aften te behandelen.
 |
Zie de categorie Oral lesions van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
