Air France-vlucht 447

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Air France-vlucht 447
Vluchtroute van Air France-vlucht 447.
Vluchtroute van Air France-vlucht 447.
Overzicht
Datum 1 juni 2009
Type ramp neergestort in zee
Locatie Atlantische Oceaan
Doden 228 (154 lichamen zijn geborgen)[1][2][3][4]
Vliegtuig(en)
Vliegtuigtype Airbus A330-203
Registratienummer F-GZCP
Maatschappij Air France
Vluchtnummer AF 447
Vertrekpunt Internationale Luchthaven Antônio Carlos Jobim,
Rio de Janeiro
Eindbestemming Luchthaven Parijs-Charles de Gaulle,
Parijs
Passagiers 216[5]
Bemanning 12[5]
Overlevenden 0
Lijst van vliegrampen
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart
Satellietbeelden van 0:00 (UTC), 1 juni 2009

Air France-vlucht 447 vertrok op 31 mei 2009 vanaf de Braziliaanse luchthaven Galeão - Antônio Carlos Jobim International Airport van Rio de Janeiro naar luchthaven Parijs-Charles de Gaulle in Parijs.[6] Een paar uur later kwamen er automatische foutmeldingen binnen bij Air France en kon er geen contact meer gelegd worden met het vliegtuig.

De vliegramp is met 228 slachtoffers de dodelijkste uit de geschiedenis van Air France. Tijdens een zoekactie die duurde tot eind juni werden 51 lichamen geborgen. In het voorjaar van 2011 zijn er nog eens 103 lichamen uit het toestel gehaald.

Het vliegtuig[bewerken]

Het vliegtuig was een Airbus A330-203 met het vliegtuigregistratienummer F-GZCP, aangedreven door twee General Electric CF6-80E1-motoren.[7] Het toestel was in april 2005 afgeleverd door Airbus met serienummer 600 en had sindsdien ongeveer 18.800 vlieguren gemaakt in ongeveer 2500 vluchten.[7] Op 16 augustus 2006 had het vliegtuig lichte schade opgelopen bij een botsing op de grond, toen een vleugel de staart van een Airbus A321 raakte.[8] Het toestel had op 16 april 2009 voor het laatst een grootschalig onderhoud gehad.[8]

Bemanning[bewerken]

De Airbus had op de fatale vlucht 12 personeelsleden aan boord.[9][10] De gezagvoerder, Marc Dubois (58 jaar oud), had 11.000 vlieguren ervaring, waarvan 1.700 op een A330/A340. Naast de gezagvoerder bestond de cockpitbemanning uit twee co-piloten: David Robert en Pierre-Cedric Bonin, respectievelijk 37 en 32 jaar oud.

Fatale vlucht[bewerken]

Vlucht AF 447 vertrok zondagavond 31 mei 2009 om 19:03 lokale tijd (22:03 UTC) vanuit Rio de Janeiro. Het toestel, een Airbus A330-203, had de volgende ochtend omstreeks 11:10 lokale tijd (09:10 UTC) moeten arriveren in Parijs.

Het vliegtuig verliet het gebied waar het met de radar kon worden gevolgd op 1 juni om 01:33 UTC. Op de vluchtroute boven de Atlantische Oceaan was er op dat moment zwaar weer, met omvangrijke onweersbuien. De laatste automatische berichtenuitwisseling tussen Air France en het vliegtuig vond plaats rond 02:15 UTC. De onderhoudscomputer van Air France ontving toen het bericht dat verschillende onderdelen foutmeldingen gaven of niet functioneerden.[11][12] Volgens de Franse minister François Fillon had het toestel geen noodoproep uitgezonden.[13] De Franse onderzoekscommissie maakte op 6 juni bekend dat de automatische piloot uitstond.[1]

Zoekactie[bewerken]

De Braziliaanse luchtmacht startte nog dezelfde dag een zoekactie vanaf de Braziliaanse archipel Fernando de Noronha. Op 2 juni maakte de luchtmacht bekend dat ze op zo'n 1.000 kilometer ten noordoosten van de Braziliaanse kust wrakstukken en vlekken (olie of kerosine of iets dergelijks) op het water hadden gevonden. Men kon nog niet bevestigen of deze wrakstukken daadwerkelijk van vlucht AF 447 afkomstig waren.[14]

Vijf vliegtuigen uit Brazilië, Frankrijk en de Verenigde Staten zetten de zoektocht voort. Ook diverse schepen in de buurt (waaronder twee Nederlandse vrachtschepen) deden mee aan de zoekactie. Zij werden afgelost door de Braziliaanse marine.[15]

In enkele dagen tijd werden in een groot gebied diverse wrakstukken en sporen van olie of brandstof op het wateroppervlakte aangetroffen zonder dat men met zekerheid kon vaststellen of deze van de vermiste Airbus afkomstig waren.[16]

Frankrijk zond het bergingsvaartuig Pourquoi Pas met de diepzeeduikboot Nautille die de zeebodem kan afzoeken; de Atlantische Oceaan heeft in het gebied een diepte tot zo'n vierduizend meter. Vooral het zoeken naar de twee zwarte dozen, de flightdatarecorder en de cockpitvoicerecorder, is van belang omdat daarmee wellicht de oorzaak van de ramp kan worden vastgesteld. Dergelijke recorders kunnen tot 30 dagen na een ongeval nog noodsignalen uitzenden.

Nelson Jobim, de Minister van Defensie van Brazilië, verklaarde op 6 juni dat er twee lichamen van mannen gevonden waren. Ook waren er brokstukken gevonden. Van nabestaanden is DNA afgenomen, om de identificatie te vergemakkelijken.[17]

De Braziliaanse luchtmacht heeft op 7 juni nog eens drie lichamen van inzittenden van het neergestorte toestel getraceerd. Later trof een Frans marineschip nog een zesde slachtoffer aan.[2] Op 8 juni maakte de Braziliaanse luchtmacht bekend dat in totaal 24 slachtoffers waren geborgen.[3][4] Op foto's gemaakt tijdens de berging van wrakstukken is te zien dat het kielvlak van de Airbus wordt geborgen waarop duidelijk de kleuren van Air France zichtbaar zijn.[18]

Op 9 juni waren de lichamen van 28 slachtoffers geborgen. Zestien werden er naar de eilandengroep Fernando de Noronha gebracht. Later zijn zij naar het vasteland gebracht. In de stad Recife werden gegevens van het gebit en DNA vergeleken om tot identificatie te kunnen komen.[19]

Op 27 juni werd het zoeken naar lichamen gestaakt. Er waren toen 51 lichamen geborgen, waarvan een deel was geïdentificeerd. De kans dat er nog meer lichamen en onderdelen van het vliegtuig zouden worden gevonden werd zeer gering geacht.[20] De zoektocht naar de zwarte dozen die waarschijnlijk op enige duizenden meters diepte liggen werd op 20 augustus eveneens gestaakt.[21]

2010[bewerken]

In maart 2010 vond een nieuwe zoekactie naar de zwarte dozen plaats. Dit onderzoek werd geleid door het Bureau d'Enquêtes et d'Analyses (BEA). Bij dit onderzoek waren verder de Amerikaanse marine alsook het Duitse Geomar nauw betrokken. Op basis van de eerdere vondsten en nieuwe berekeningen bedroeg het zoekgebied slechts 2000 km².[22]

Op 6 mei 2010 maakte het Franse ministerie van Defensie bekend de zwarte dozen met een foutmarge van vijf kilometer gelokaliseerd te hebben. Of ze daadwerkelijk van de bodem gelicht kunnen worden was nog niet zeker.[23]

2011[bewerken]

Duikteams hebben begin april 2011 met behulp van robotduikboten 'een groot deel' van het vliegtuig aangetroffen voor de kust van Brazilië.[24] Er is onder andere een deel van de cabine gevonden met daarin de stoffelijke resten van enkele slachtoffers.[25] De brokstukken zijn aangetroffen voor de kust van Recife, in het noordoosten van Brazilië. Ook zouden delen van de motoren en de vleugels zijn ontdekt door een speciale onderwatercamera. Op 1 mei werd de flightdatarecorder boven water gebracht.[26] Enkele dagen later werd ook de cockpitvoicerecorder gevonden.[27]

Mogelijke oorzaken van de ramp en maatregelen[bewerken]

Aanvankelijk werd door een woordvoerder van Air France gemeld dat de ramp is veroorzaakt doordat het toestel in een hevige storm terechtkwam en door de bliksem werd getroffen.[28] Voormalig Airbus-piloot John Wiley verwierp deze speculatie. In een interview met CNN meldde hij dat het onwaarschijnlijk is dat een blikseminslag tot het neerstorten van het vliegtuig heeft geleid, omdat de meeste moderne passagiersvliegtuigen dergelijke blikseminslagen kunnen opvangen.[29]

Een week na de ramp werd verondersteld dat ijsvorming in de pitotbuis geleid zou kunnen hebben tot een onjuiste indicatie van de snelheidsmeters. In de pitotbuis zou - onder omstandigheden met zware regenval - een blokkade kunnen ontstaan van water en/of ijs. Inmiddels is een nieuw type pitotbuis ontwikkeld waar zich dit probleem niet meer voordoet. Onder piloten van Air France ontstond onrust hierover en men wilde niet langer vliegen met toestellen die nog van een oud type pitotbuis voorzien zijn. Er werd met een staking gedreigd, en dit leidde er toe dat Air France bij alle A330- en A340-toestellen de oude pitotbuizen gaat vervangen. Het Franse persbureau AFP wist de hand te leggen op een memo waaruit blijkt dat de Franse pilotenvakbond al in november 2008 heeft gewaarschuwd voor problemen, vooral bij extreme weersomstandigheden waren er al diverse incidenten gerapporteerd met de meters die onjuiste snelheden aangaven.[18]

Flightdatarecorder en cockpitvoicerecorder[bewerken]

In mei 2011 kwam een eerste voorlopig rapport uit gebaseerd op informatie van de gevonden flightdatarecorder. Vlak nadat een gebied met zware turbulentie werd binnengevlogen, werd de automatische piloot uitgeschakeld. De snelheidsmeters gaven van tijd tot tijd onjuiste informatie aan. Ook ging in de cockpit een alarm af voor overtrek, wat wil zeggen dat de luchtstroming langs de vleugels niet meer voor voldoende draagkracht zorgt. Om onduidelijke redenen klom het vliegtuig voor en tijdens het afgaan van dit alarm, waardoor het te veel snelheid verloor. Uiteindelijk bereikte het toestel zijn maximale hoogte van 11,6 km. Daarna verloor het vliegtuig snel hoogte. Toen het toestel het wateroppervlak raakte bevond het zich nog steeds in overtrokken toestand.[30]

Na de vondst en het onderzoek van de cockpitvoicerecorder bleek dat ten tijde van het ongeluk de twee copiloten het toestel bestuurden. De gezagvoerder was op dat moment aan het rusten. Nadat de automatische piloot werd uitgeschakeld - vermoedelijk door verkeerde informatie van de snelheidsmeters ontstaan door het bevriezen van de pitotbuizen - was het onduidelijk wie van de twee copiloten op dat moment de leiding had. Er ontstond verwarring over wat er precies aan de hand was met het toestel. De jongste en minst ervaren van de twee reageerde door het toestel te laten klimmen zonder dit aan zijn collega te laten weten. Hierdoor kwam het vliegtuig snel in een overtrek terecht. De gezagvoerder werd gealarmeerd maar ontdekte te laat dat een van de piloten, door zijn foutieve handeling in deze situatie, het toestel in de overtrek hield. Hierdoor had de bemanning geen tijd/onvoldoende hoogte meer om het vliegtuig te redden.

Veiligheidsanalyse door het BEA[bewerken]

Op 29 juli 2011 bracht het BEA een derde interim-rapport uit over de veiligheidsproblemen in verband met de crash.[31] Het rapport geeft aan dat de copiloten nooit getraind waren om het vliegtuig te besturen op grote hoogte zonder automatische piloot en zonder betrouwbare snelheidsmeters (de snelheidsmeters gaven verschillende waarden aan, mogelijk veroorzaakt door ijsvorming in de pitotbuizen). Volgens het BEA was dit een elementaire vaardigheid die de crash had kunnen voorkomen. Er werd aanbevolen verplichte training te geven in het vliegen zonder automatische piloot en het herstellen van de normale vlucht bij een overtrek op grote hoogte. Het definitieve eindrapport werd vrijgegeven in juli 2012.[32]

Passagiers[bewerken]

Het toestel had 216 passagiers en 12 bemanningsleden aan boord, inclusief drie piloten.[33] Onder de passagiers bevonden zich 82 vrouwen en 126 mannen. Daarnaast waren er één baby en zeven kinderen aan boord.[34]

Op 1 juni 2009 werd de nationaliteit van alle passagiers vrijgegeven en door Air France op haar website gepubliceerd.[35]

Aan boord was ook Pedro Luís van Orléans-Braganza, een 26-jarige nazaat van Dom Pedro II, de laatste keizer van Brazilië.[36] Ook de 37-jarige Turkse harpiste Fatma Ceren Necipoğlu zat in het toestel.[37]

Op 3 juni 2009 werd in de Notre-Dame van Parijs een herdenkingsdienst voor de slachtoffers gehouden.

Op 25 juni 2009 werd bekend dat de lichamen van de piloot en een steward zijn geïdentificeerd.[38]

Nationaliteit Passagiers Bemanning Totaal
Vlag van Frankrijk Frankrijk 61 11 72
Vlag van Brazilië Brazilië 58 1 59
Vlag van Duitsland Duitsland 26 26
Vlag van China China, Vlag van Italië Italië 9 18
Vlag van Zwitserland Zwitserland 6 6
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 5 5
Vlag van Hongarije Hongarije 4 4
Vlag van Ierland Ierland, Vlag van Libanon Libanon, Vlag van Marokko Marokko, Vlag van Noorwegen Noorwegen, Vlag van Slowakije Slowakije 3 15
Vlag van Polen Polen, Vlag van Spanje Spanje, Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 2 6
Vlag van Argentinië Argentinië, Vlag van België België, Vlag van Canada Canada, Vlag van Denemarken Denemarken, Vlag van Estland Estland, Vlag van Filipijnen Filipijnen, Vlag van Gabon Gabon, Vlag van IJsland IJsland, Vlag van Kroatië Kroatië, Vlag van Nederland Nederland, Vlag van Oostenrijk Oostenrijk, Vlag van Roemenië Roemenië, Vlag van Rusland Rusland, Vlag van Turkije Turkije, Vlag van Zuid-Afrika Zuid-Afrika, Vlag van Zuid-Korea Zuid-Korea, Vlag van Zweden Zweden 1 17
Totaal 216 12 228
Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Weer slachtoffers vliegramp Air France gevonden - NU.nl - 7 juni 2009
  2. a b Opnieuw slachtoffers vliegramp Air France gevonden - De Telegraaf - 7 juni 2009
  3. a b Meer lijken geborgen van verdwenen Airbus - nu.nl - 8 juni 2009
  4. a b Al 24 lichamen uit Airbus Air France geborgen - nu.nl - 9 juni 2009
  5. a b (en) French plane lost over Atlantic - BBC - 1 juni 2009
  6. (en) (pt) Air France Press release N° 3 - 1 juni 2009
  7. a b (en) Air France Flight AF 447 - Statement - Airbus - 1 juni 2009
  8. a b (en) JACDEC SPECIAL ACCIDENT REPORT - AIR FRANCE FLIGHT 447 - 7 juni 2009
  9. (en) (pt) Air France Press release N° 7 - 2 juni 2009
  10. (en) Air France flight 447 - Mr Cheap Flights
  11. (en) Missing Air France jet 'hit by electric fault' - CNN - 1 juni 2009
  12. Toestel Air France verzond 24 foutmeldingen - NU.nl - 6 juni 2009
  13. 'Franse Premier: Alle systemen ramptoestel defect - Luchtvaartnieuws.nl - 2 juni 2009
  14. 'Wrakstukken Airbus gevonden' - nu.nl - 2 juni 2009
  15. Groot wrakstuk verongelukte Airbus gevonden - nu.nl - 3 juni 2009
  16. Gevonden brokstukken niet van Air France-toestel - nu.nl - 5 juni 2009
  17. Slachtoffers vliegramp Air France gevonden - nu.nl - 6 juni 2009
  18. a b (en) Crash: Air France A332 over Atlantic on June 1st 2009, aircraft impacted ocean - Avherald.com - 8 juni 2009,
  19. Air France vervangt snelheidsmeter na onrust - nos.nl - 9 juni 2009
  20. Zoektocht lichamen airbus gestaakt, www.nos.nl, 27 juni 2009
  21. (en) Air France 'black box' hunt ends, BBC.co.uk, 20 augustus 2009
  22. (fr) "AF 447 : les meilleurs experts pour retrouver l'épave", Le Figaro, 17 februari 2010
  23. Zwarte dozen crash Rio-Parijs gevonden, via ANP
  24. (en) Air France plane crash victims found after two-year search, www.guardian.co.uk, 4 april 2011
  25. Delen gecrasht Air France-toestel gevonden, www.standaard.be, 4 april 2011
  26. Flight AF 447 on 1st June 2009, A330-203, registered F-GZCP, Information, 1st May 2011, Bureau d'Enquêtes et d'Analyses, 1 mei 2011
  27. Ook tweede doos Air France terecht, NOS.nl, 3 mei 2011
  28. Toestel Air France verdwijnt van radar, nd.nl, 1 juni 2009
  29. Bliksem trof vermist vliegtuig - De Pers - 1 juni 2009
  30. Officiële voorlopige rapport AF 447 - Bureau d'Enquêtes et d'Analyses (BEA) - 27 mei 2011
  31. (en) Safety Investigation into the accident on 1 June 2009 to the Airbus A330-203, flight AF447
  32. (en) Eindrapport Air France-vlucht 447
  33. (en) All 228 on board Air France jet feared dead after it drops off radar - The Times - 1 juni 2009
  34. Toestel Air France vrijwel zeker neergestort - NOS - 1 juni 2009
  35. (en) (pt) Air France Press release N° 5 - 1 juni 2009
  36. (pt) Folha Online: "Família Orleans e Bragança confirma que príncipe brasileiro estava no voo AF 447" - 1 juni 2009
  37. (en) Fatma Ceren Necipoğlu, 37, Turkey – Harpist, Academic
  38. Lichaam piloot Airbus geïdentificeerd, De Telegraaf, 25 juni 2009