Ait Waryaghar
De Ait Waryagher (wordt ook wel eens aangeduid als Ait Ouariaghel of Beni Ouariaghel in het Arabisch) is de grootste stam van het Rifgebergte in het noorden van Marokko. Ze bewonen het grootste deel van het grondgebied rond de stad Al Hoceima.In Ait Wayagher wordt Tarifit gesproken die bij het dialect "West-Tarifit" behoort.
Inhoud |
Aït Waryaghar in Nederland en Frankrijk [bewerken]
In Nederland wonen ongeveer 30.000 personen met een Aït Waryaghar-achtergrond.[bron?] Het merendeel woont in Amsterdam, Den Haag, Eindhoven en Rotterdam. In Frankrijk wonnen ongeveer 90.000 personen met een Aït Waryaghar-achtergrond.[bron?] Het merendeel woont in Rijsel, Straatsburg, La Rochelle, Avignon en Montpellier.
Khmasstelsel [bewerken]
De Ait Wayagher zijn samen met Ikeräiyen de enige Riffijnse stammen die de Khmas stelsel hanteren. Een khams (enkelvoud voor Khams) is een soort zelfstandige stam binnen een stam, met een eigen qaid (stamleider). Dit zijn de vijf Khmas van de Ait Waryagher:
- Khams van de Ait Youssouf W'Äri / Ait Äri
- Khams van de Ait Bouäyach
- Khams van de Imrabdhen
- Khams van de Ait Abdellah
- Khams van de Ait Hadifa
Na de onafhankelijkheid van Marokko in 1956 werd er een landelijke bestuurstelsel ingevoerd, daarbij werden de voorheen geldende khmas stelsel afgeschaft.
Geschiedenis [bewerken]
De leider van het verzet van de Riffijnen tegen de Spanjaarden, Mohammed Abdelkrim El Khattabi was van de Ait Waryagher. In 1958, tijdens de opstand van de Riffijnen tegen de Marokkaanse overheid, wederom met de Ait Waryagher als kern van het verzet, hadden de Riffijnen, en met name de Ait Waryagher het zwaar te verduren. Met name de regio van Ait Hadifa en Ait Abdellah werden zwaar bestraft door de Marokkaanse overheid, wat resulteerde in duizenden doden. Dit gebeuren wordt het jaar van de legerhelmen genoemd. In het jaar van de legerhelmen werd de stam Ait Touzine wonder boven wonder niet bestraft door de Marokkaanse overheid, deze stam heeft de Ait Waryagher toentertijd een dienst bewezen door haar mensen onderdak te bieden in hun gebied.
Geografie [bewerken]
De stam van de Ait Waryagher bestrijkt een grote gebied in het centrum van de Rif. De Ait Waryagher grenst aan de volgende stammen:
- westen: Targuist, Ait Boufrah en Ait Itteft
- oosten: Temsamane en Ait Touzine
- noorden: Ibaqouyenland
- zuiden: Gzenaya en Ait Ammart
Dit zijn de steden die behoren tot de stam der Ait Waryagher:
- Al Hoceima (107.000 inwoners)
- Imzouren (28.000 inwoners)
- Ait Bouäyach (17.000 inwoners)
- Ajdir (3500 inwoners)
- Ait Hadifa (3000 inwoners)
- Tamasint (1800 inwoners)
Stammen [bewerken]
De Rif-streek (de berbersprekende regio van het Rifgebergte, ook wel bekend als de oostelijke Rif) bestaat uit 18 stammen, variërend van grote tot kleine stammen. Van oudsher zijn dit de Riffijnse stammen:
- Ait Waryaghar, Al-Hoceima
- Ait Touzine, noord-oost van Gzenaya, noord van Metalsa, oost van Aith Waryaghar
- Ikerhayen, Nador
- Ibdarsen (Metalsa)
- Ibaqouyen (Baqouya)
- Targuist, ten westen van Aith Waryaghar
- Ait Ammart, ten zuiden van Aith Waryaghar
- Ait Mazdui, oost van Targuist (Iazzouzen, Touzzelt, Bouadi)
- Ait Saïd, ten westen van Oued Kert
- Ait Izenayane (Gzenaya)
- Tafersite, ten zuidoosten van Temsamane, ten zuiden en oosten van aith Touzine, ten westen van Ibdarsen en ten zuidwesten van Aith Oerishish
- Temsamane, oost van Aith Waryaghar, noord van Ait Touzine
- Ait Oerishish
- Ait Boufrah
- Ait Itteft
- Ait Buyahyi (Taourirt Hasi-Berkane)
- Ichebdanen (Kebdana Ras el Ma, Kebdana Zaio)
- Ait Setout (Oulad Setout Zaio)
Rifstammen van het westelijke deel (incompleet)
- Mtiwa, tussen Mestassa en Oued Ouringa
- Aith Guemil, ten westen van Aith Bu Frah
Verder herbergen de binnenlanden van de Ait Waryagher een prachtige landschap, van berggebieden tot de laagvlaktes rond Ajdir.
