Albert Plesman
Albert Plesman (Den Haag, 7 september 1889 – aldaar, 31 december 1953) was een Nederlands luchtvaartpionier en oprichter van de KLM.
Inhoud |
[bewerken] Levensloop
Hij werd geboren als zoon van een eierenhandelaar in Den Haag. Hij trouwde op 27 december 1917 met Susanna Jacoba van Eijk (Suus), dochter van een kaasfabrikant in Gouda. Zij kregen een dochter en drie zoons: Hans, Jan, Àlbert jr. (Appie) en Pia.
In 1915 was hij gelegerd in Soesterberg, waar hij als beroepsofficier bij de gemobiliseerde Nederlandse luchtstrijdkrachten (toen de "militaire luchtvaartafdeling" genoemd) in 1918 zijn militaire vliegbrevet behaalde.
Na de Eerste Wereldoorlog was hij mede-organisator van de ELTA, de Eerste Luchtvaart Tentoonstelling Amsterdam, die van 1 augustus tot 15 september 1919 gehouden werd. Er kwamen maar liefst 800.000 bezoekers op af. Voor deze gelegenheid waren expositiehallen gebouwd, die na het evenement in gebruik werden genomen door Anthony Fokker, voor zijn nieuw op te richten Fokker vliegtuigfabriek te Amsterdam-Noord.
Al deze activiteiten leidden op 7 oktober 1919 tot de oprichting van de N.V. Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland en Koloniën (KLM), waarvan Plesman eerst administrateur en later directeur werd, en die hij tot een bloeiend bedrijf maakte. Na de Tweede Wereldoorlog werd Plesman benoemd tot president-directeur van de KLM. Na het herstel van de door de oorlog geleden schade werd het bedrijf onder zijn leiding een luchtvaartmaatschappij van grote allure.
Plesman stierf in 1953 aan een vaatziekte.
[bewerken] Eerbewijzen
- In 1947 verleende de Technische Hogeschool Delft hem een eredoctoraat.
- Voor zijn grote verdiensten voor de internationale burgerluchtvaart werd hem in 1959 door de internationale burgerluchtvaartorganisatie ICAO postuum de eerste Edward Warner-medaille toegekend voor zijn buitengewone verdiensten voor de ontwikkeling van de burgerluchtvaart.
[bewerken] Diversen
- In 1942 zat Plesman gevangen in Scheveningen en overdacht de toekomst. "Jongens van Energie, Kennis en Daad" zouden daarvoor nodig zijn en mede op Plesmans initiatief werd kort na de oorlog kasteel Nijenrode in Breukelen gehuurd van de zangeres Dési von Halban, de weduwe van Jacques Goudstikker. Zo kon hier het Nederlands Opleidings Instituut voor het Buitenland, de eerste business school van Nederland, in het najaar van 1946 geopend worden door Prins Bernhard.
- Albert Plesman geldt als de bedenker van de naam Randstad. Volgens overlevering gebeurde dat toen hij op zoek was naar een locatie voor een nationale luchthaven. Vliegend boven het westen van Nederland zag hij "een ring van steden aan de rand van een grote groene ruimte". De ring van steden noemde hij later de Randstad, en het groen daartussenin werd bekend als het Groene Hart.
- Plesman pleitte tevergeefs voor verplaatsing van Schiphol naar een locatie bij Burgerveen.
- In Den Haag is het Ministerie van Verkeer en Waterstaat gevestigd in het voormalige KLM-hoofdkantoor aan de Plesmanweg. Ook in het straatnaamregister van onder meer Almelo, Amsterdam, Barneveld, Beverwijk, Budel, Goes, Gouda, Helmond, 's-Hertogenbosch, Leiden, Maarssen, Rotterdam, Schoonhoven, Utrecht, Winterswijk en Zoetermeer komt Albert Plesman voor, waarmee het belang wordt aangetoond dat hem als luchtvaartpionier is toegekend.
[bewerken] Zijn gezin
Twee zonen van Plesman vonden de dood tijdens de uitoefening van hun vak als piloot.
- Hans Plesman (1918-1949) maakte als reserve luitenant in de meidagen van 1940 de meeste operationele vlieguren in een Fokker D.XXI en kreeg daarvoor de Bronzen Leeuw. Hij verongelukte als KLM-gezagvoerder van de Lockheed Constellation "Roermond" op 23 juni 1949 in zee bij Bari, Italië.
- Jan Leendert Plesman (1919-1944) werd Engelandvaarder en werd wel ‘De Vliegende Hollander’ genoemd: hij vluchtte in 1940 met zijn vriend, tweede luitenant bij de LuVA Geert Overgaauw, per fiets via België, Frankrijk en Spanje naar Portugal. Van daar vlogen zij in augustus 1941 met een Douglas DC-3 naar Bristol, waar hij Spitfire-piloot werd. Op 23 december 1941 maakte hij zijn eerste solovlucht. Op vrijdag 1 september 1944 werd Jan in zijn Spitfire van de 322 Dutch Squadron RAF door de Luftwaffe neergeschoten, waarschijnlijk ten NO van Saint Omer [1]. Hij is nooit teruggevonden en wordt herdacht bij het Air Forces Memorial in Runnymede. Hij kreeg het Kruis van Verdienste en het Franse Croix de Guerre.
| President-directeur van de KLM 1919 - 1953 |
Opvolger: Fons Aler |
 |
Wikiquote heeft een collectie citaten gerelateerd aan Albert Plesman. |
