Aldgisl

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Aldgisl
 ??? - circa 680
Koning van Friesland
Periode circa 650 - circa 680
Voorganger onbekend, eerst bekende Audulf
Opvolger Radboud
Aldgillis, in de "Chronique ofte Historische geschiedenisse van Frieslandt" van P. Winsemius.

Aldgisl (Fries: Aldgillis) ( — circa 680) was volgens het werk van Stephanus Eddius een Friese koning uit de tweede helft van de 7e eeuw. Deze metgezel en hagiograaf van bisschop Wilfrid van York (634-709) is de enige oorspronkelijke bron die Aldgisl noemt.[1]

Koning[bewerken]

In de vroeg middeleeuwse Historia ecclesiastica uit 731 van Beda, een Engelse monnik uit Northumbria, wordt Aldgisl genoemd als koning van de Friezen. Het enkele feit dat Beda hem koning noemt is voor historici van wezenlijk belang, omdat de Friezen door Frankische bronnen uit die tijd altijd als een onderhorig volk worden aangeduid: zo worden de Friese leiders in hun geschriften hertogen genoemd en geen koningen. Omdat de Merovingische bronnen niet altijd even betrouwbaar zijn, wordt door historici meer waarde gehecht aan Beda zijn beschrijving en betiteling van Aldgisl, dan aan die uit de Frankische bronnen. [2]

Van wat wij over Algisl weten krijgt men de indruk dat hij meer was dan alleen een krijgsheer. Hij wordt gezien als vrij machtig persoon, die zich weinig aantrok van de grootste natie van toen, de Franken. Wat opvalt, is dat hij een zelfstandige politiek voerde, los van het Frankische rijk. Zoiets ging niet vanzelf en daarvoor was een lange periode van machtsopbouw nodig. Daarom wordt wel aangenomen dat hij lang aan het bewind is geweest, mogelijk al vanaf ± 650.

Geschiedenis[bewerken]

Het Friese Rijk waar Aldgisl over heerste had zijn machtsbasis in het centrale rivierengebied in de tegenwoordige provincies Holland en Utrecht. [3] Van daaruit heerste hij vermoedelijk ook over het huidige Friesland. Hij resideerde toen mogelijk in Dorestad of Utrecht en volgens sommige historici (Boeles en Halbertsma) strekte zijn heerschappij zich uit van het Zwin bij (Brugge) tot aan de Wezer. Hard bewijs daarvoor ontbreekt echter.

Onder de voorgangers van Aldgisl was er voortdurend oorlog geweest met de Franken. Inzet van deze vijandelijkheden was steeds het beheersen van de oude Romeinse grensversterkingen en omstreeks 650 had een Friese koning (mogelijk Aldgisl zelf) de Frankische expansie in de Rijndelta een halt toegeroepen. Ten tijde van Aldgisl was het omstreden gebied stevig in Friese handen en had hij weinig te duchten van Franken.

Aldgisl bood in de winter van 678-679 onderdak aan Wilfrid van York in zijn kasteel te Utrecht toen deze op doorreis was naar Rome. Hij weigerde aan het verzoek van Ebroin, de Frankische hofmeier van Theuderik III, te voldoen om Wilfrid aan Ebroin uit te leveren. Aldgisl werd opgevolgd door Radboud (Fries: Redbad).

Bronnen[bewerken]

  • Stephanus Eddius, Vita Wilfridi I. Episcopi Eboracensis auctore Stephano in Monumenta Germaniae Historica, Passiones vitaeque sanctorum aevi Merovingici et antiquorum aliquot (IV), Hannover 1913, p. 220.
  • Beda, Historia ecclesiastica, ed. Plummer, V, 19, 326.
  • W.A. van Es en W.A.M. Hessing, Romeinen, Friezen en Franken in het hart van Nederland, 1994, pag. 89-91.
  • "Aldgisl." Allgemeine Deutsche Biographie (1875) op de:wikisource.

Voetnoten[bewerken]

  1. (en) Ziegler, Michelle. The Ripon Connection? Willibrord, Wilfrid, and the Mission to Frisia. The Heroic Age (2003) Geraadpleegd op 30 juli 2010 "There, King Aldgisl, who is unknown outside of Stephanus' account (...)"
  2. D.P. Blok (1979), De Franken in Nederland, Haarlim.
  3. W.A. van Es en W.A.M. Hessing, Romeinen, Friezen en Franken in het hart van Nederland, 1994, Utrecht