Aleidis van Bourgondië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Aleidis van Bourgondië
1233-1273
JIndra3.jpg
Hertogin van Brabant
Periode 1251-1261
Voorganger Sofia van Thüringen
Opvolger Margaretha van Frankrijk
Vader Hugo IV van Bourgondië
Moeder Yolande van Dreux

Aleidis van Bourgondië (1233 - 23 oktober 1273) was een dochter van Hugo IV van Bourgondië en diens eerste echtgenote Yolande van Dreux. In 1251 trouwde zij met hertog Hendrik III van Brabant en schonk het leven aan:

Aleidis afgebeeld op haar jachtzegel.

Na het overlijden van haar gemaal in 1261, werd hij opgevolgd door zijn zwakbegaafde zoon Hendrik IV. Aleidis was voogd over haar kinderen en oefende het regentschap uit, tot haar tweede zoon Jan in 1267 hertog werd. Ze deed dit ondanks de tegenstand van Hendrik van Leuven, heer van Gaasbeek en Herstal. De avonturenroman op rijm Sone de Nansay zou op haar verzoek zijn geschreven ter lering van Jan.[1]

De hertogin-weduwe stichtte de St.-Annapriorij in de vallei van de Woluwebeek (1262) op een plaats die nog steeds gekend is als Hertoginnedal. In dit klooster verbleef de eerste religieuze vrouwengemeenschap van de Nederlanden die de regels van de heilige Dominicus Guzman volgde. Ook de Predikherenkerk van Leuven genoot haar patronage.

Beroemd zijn haar vragen aan Thomas van Aquino over enkele beschikkingen uit het testament van de overleden hertog. Hendrik had de uitdrijving bevolen van de joden en cahorsijnen, tenzij ze handel wilden drijven sine prestatione et usura ("zonder rente of woeker").[2] Aleidis wijfelde hoe ze aan deze wens gevolg kon geven zonder zich in een lastig parket te brengen. Ze besloot om de grote dominicaanse intellectueel te raadplegen. Aquino antwoordde haar met het werk De regimine judaeorum.[3] Daarin adviseerde hij hare Excellentia om de joden met mate te belasten en om ze te verplichten tot het dragen van herkenningstekenen.

Aleidis stierf op 40-jarige leeftijd. Haar hart kreeg een rustplaats in de Sint-Annapriorij, maar voor het overige werd ze begraven in de Leuvense Predikherenkerk. Haar gebeeldhouwde hoofd, afkomstig van de ontmantelde graftombe, wordt bewaard in het Museum M.

Noten
  1. Remco Sleiderink (2003), De stem van de meester. De hertogen van Brabant en hun rol in het literaire leven (1106-1430), blz. 57-73
  2. Roel Jacobs (2004), Een kleine geschiedenis van Brussel, blz. 62-63 - Lees op Google Books
  3. H. Pirenne (1928), "La duchesse Aleyde de Brabant et le 'De regimine judaeorum' de saint Thomas d'Aquin", in: Revue néo-scolastique de philosophie, Vol. 30, Nr. 18, blz. 193-205
Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina ALIX op Wikisource