Aleksandr Loekasjenko

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Aleksandr Grigorjevitsj Loekasjenko
А.Р.Лукашэнка (выразка).jpg
Geboren 30 augustus 1954
Kopys, Wit-Russische SSR
Politieke partij Communistische Partij van de Sovjet-Unie (tot 1991)
Communisten voor Democratie (1991-1992)
Partijloos (na 1992) (gesteund door de Communistische Partij)
Partner Galina Loekasjenko
Religie Geen
President van Wit-Rusland
Huidige functie
Aangetreden 20 juli 1994
Voorganger Mjetsjyslaw Hryb
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Aleksandr Grigorjevitsj Loekasjenko (Russisch; Александр Григорьевич Лукашенко) of Aljaksand(a)r Ryhoravitsj Loekasjenka (Wit-Russisch; Аляксанд(а)р Рыгоравiч Лукашэнка, Alaksand(a)r Ryhoravič Łukašenka) (Kopys, 30 augustus 1954) is sinds 1994 president van Wit-Rusland. Hij was tegen de onafhankelijkheid van Wit-Rusland van de Sovjet-Unie.[1] Ook was hij een tegenstander van de schoktherapie. Wit-Rusland heeft in tegenstelling tot alle andere ex-Sovjet-landen nog steeds veel staatsbedrijven. Wit-Rusland wordt onder zijn leiding gezien als 'de laatste dictatuur van Europa'.[2][3] Mensenrechtenorganisaties bekritiseren zijn autoritaire landsbestuur.[4][5][6][7] Vanwege de mensenrechtenschendingen in Wit-Rusland hebben de Europese Unie en de VS (economische) sancties aan het land opgelegd.[8][9]

Loopbaan tot 1994[bewerken]

In zijn jonge jaren was Loekasjenko lid van de Communistische jeugdbeweging Komsomol van de Sovjet-Unie. Hij diende enige tijd in de strijdkrachten van de Sovjet-Unie. Van 1982 tot 1985 was hij directeur van een kolchoz. In 1990 richtte hij de beweging Communisten voor democratie op, voor welke partij hij zitting nam in het Wit-Russische parlement (toen nog de Opperste Sovjet genaamd) en stemde hij tegen de omvorming van de Sovjet-Unie tot het Gemenebest van Onafhankelijke Staten in 1991. In december 1991 sprak hij zich tegen de onafhankelijkheid van Wit-Rusland van de Sovjet-Unie uit. Hij betreurde openlijk de ineenstorting van de eenheid van de Sovjet-Unie in 1992. Van 1993 tot 1994 was Loekasjenko voorzitter van het anti-corruptie-comité van het Wit-Russische parlement.

Presidentschap[bewerken]

Aleksandr Loekasjenko en zijn jongste zoon Nikolai tijdens de viering van de overwinning op Nazi-Duitsland tijdens de Grote Vaderlandse Oorlog

Eerste termijn 1994-2001[bewerken]

Na de aanname van een nieuwe Wit-Russische grondwet in 1994 werden voor het eerst democratische verkiezingen gehouden die werden gewonnen door Loekasjenko. Op 20 juli 1994 aanvaardde hij het presidentschap. Al spoedig verving hij de Wit-Russische nieuwe vlag door een variant die sterk leek op de vlag van de Wit-Russische SSR binnen de Sovjet-Unie. In 1996 werden, ten gevolge van het Wit-Russisch referendum van 1995, Loekasjenko's bevoegdheden als president uitgebreid.

Tweede termijn 2001-2006[bewerken]

Loekasjenko werd in 2001 als president herkozen. In 2006 zou zijn tweede en grondwettelijk laatste ambtstermijn aflopen. Tijdens de verkiezingen voor een nieuw parlement op 17 oktober 2004 heeft Loekasjenko via een referendum een grondwetswijziging laten aannemen die een derde ambtstermijn voor hem mogelijk maakte. Internationale waarnemers veroordeelden dat referendum echter als niet vrij en niet eerlijk[10]; een woordvoerder van de Raad van Europa noemde het referendum “illegaal”[11].

Derde termijn 2006-2010[bewerken]

Bij de presidentsverkiezingen van 19 maart 2006 werd Loekasjenko opnieuw herkozen, met 82,5 % van de stemmen. Internationale waarnemers en waarnemers van de oppositie – die doorgaans niet tot de stembureaus worden toegelaten – zijn er echter van overtuigd dat Loekasjenko deze verkiezingen grootschalig gefraudeerd heeft[12]. De meeste internationale waarnemers erkennen echter ook dat Loekasjenko de steun van de meeste Wit-Russen geniet, zij het dat die steun een stuk kleiner zou zijn dan de officiële 82,5%. Loekasjenko blijft populair onder brede lagen van de Wit-Russische bevolking, met name onder boeren, ouderen, dorpelingen en arbeiders, terwijl hij onder liberale middenstanders en jongeren meer oppositiekrachten tegen zich vindt.

Vierde termijn 2010-heden[bewerken]

Op 19 december 2010 werd Loekasjenko herkozen als president, met 80% van de stemmen. Een Russische waarnemingsmissie erkende direct de uitslag en noemde de verkiezingen eerlijk. 19 december ’s avonds protesteerden dertigduizend mensen in Minsk tegen de door hen geconstateerde stembusfraude. Honderden van hen begonnen een regeringsgebouw te molesteren, daarop greep de politie hard in. Presidentskandidaat Sannikov en zijn vrouw werden in elkaar geslagen; velen raakten gewond; zeven presidentskandidaten, mensenrechtenactivisten, onafhankelijke journalisten, leidende intellectuelen, in totaal zeshonderd mensen werden gearresteerd. De OVSE noemde, een dag later, in een voorlopig rapport de verkiezingen óneerlijk[13].

Relatie met Rusland[bewerken]

Loekasjenko heeft meerdere malen aangegeven voor een Euraziatische Unie te zijn, naar voorbeeld van de vroegere Sovjet-Unie. Poetin en Loekasjenko staan er bekend om een slechte persoonlijke relatie te hebben.[bron?] In zijn laatste rede aan Russische journalisten heeft Loekasjenko fel naar Poetin uitgehaald.[bron?]

Diversen[bewerken]

Nadat hij zich als tegenstander van de Amerikaanse invasie van Irak opstelde, de medestanders van Saddam een paspoort zou hebben verstrekt volgens de CIA en wapendeals had met Irak en Iran werd Loekasjenko door de Amerikaanse ex-president George W. Bush bestempeld als de 'laatste dictator van Europa'.[14][15]

Voorganger:
Mjetsjyslau Hryb
President van Wit-Rusland
1994-heden
Opvolger:
--
Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://www.nytimes.com/1994/06/25/world/belarus-voters-back-populist-in-protest-at-the-quality-of-life.html
  2. Rice: Russia's future linked to democracy, CNN, 2005-04-20
  3. "Belarus's Lukashenko: "Better a dictator than gay"", 2012-03-04.
  4. Essential Background – Belarus. Human Rights Watch (2005) Geraadpleegd op 2006-03-26
  5. Human rights by country – Belarus. Amnesty International Report 2007. Amnesty International (2007) Gearchiveerd van het origineel op 2007-12-12 Geraadpleegd op 2007-12-22
  6. Citefout: Onjuiste tag <ref>; er is geen tekst opgegeven voor refs met de naam militia
  7. Foreign Affairs and International Trade Canada. Standing up for Free and Fair Elections in Belarus. Government of Canada (25 Sep 2012) Geraadpleegd op 2013-01-07
  8. COUNCIL DECISION 2012/642/CFSP concerning restrictive measures against Belarus (PDF). Official Journal of the European Union. Council of the European Union (15 Oct 2012) Geraadpleegd op 2013-01-07
  9. Department of the Treasury. Belarus Sanctions. Government of the United States (5 Dec 2012) Geraadpleegd op 2013-01-07
  10. NRC Handelsblad 21 oktober 2004.
  11. NRC Handelsblad 22 oktober 2004.
  12. Loekasjenko kreeg op 10 april 2006 vanwege de frauduleus verlopen verkiezingen een reisverbod binnen het grondgebied van de Europese Unie opgelegd.
    Bron: Dombey, Daniel (11-04-2006). EU visa ban on Lukashenko. Financial Times. Geraadpleegd op 11-03-2010.
  13. NRC Handelsblad 20 en 21 december 2010 (diverse artikelen).
  14. http://www.abc.net.au/news/2003-06-24/saddam-aides-may-flee-to-belarus-report/1875514
  15. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/116265.stm