Alexis Pantchoulidzew
Alexis Pantchoulidzew (Russisch: Алексей Панчулидзев), transcripties (internationaal) Aleksej Pančulidzev en (Nederlands) Pantsjoelidzev. (Pjatigorsk, Stavropol Kraj (Rusland), 18 september 1888 — Diepenheim, 10 april 1968) was de langdurige huisgenoot van prinses Armgard zur Lippe-Biesterfeld, de moeder van prins Bernhard. Zij noemde hem "Tschuli".
Inhoud |
[bewerken] Biografie
De familie Pantsjoelidzev stamt af van de Imereti edelman David Matveevitsj Pantsjoelidze, gouverneur van Mtsensk (1753)[1]
Oorspronkelijk kwam Pantchoulidzew uit het Russische Pjatigorsk, waar hij diende bij de cavalerie. Pantchoulidzew behoorde tot de lijfgarde huzaren en zou kolonel in het Russische Keizerlijke leger geweest zijn. Na de revolutie van 1917 vluchtte hij via Finland naar Denemarken, waar hij tot 1921 verbleef. Daarna ging hij naar Duitsland.
Paardenliefhebber Pantchoulidzew verbleef vanaf 1922 op het landgoed Reckenwalde (ook wel: Woynowo) nabij de stad Bomst in de provincie Posen, later Grensmark Posen-West-Pruisen, het ouderlijk huis van prins Bernhard. Hij was er eerst als gast en werkte later als opziener. Hij was het die Bernhard en zijn broer leerde paardrijden. Na de dood van haar echtgenoot in 1934 hielp Pantchoulidzew prinses Armgard met het beheer van Reckenwalde.
Pantchoulidzew werd op 7 februari 1944 schriftelijk gemeld dat hij als hulpkracht op het station van Frankfurt an der Oder te werk zou worden gesteld bij de Reichsbahndirektion Osten. Op 24 februari meldde de Gestapo dat hij voor zijn functie was goedgekeurd door de politiearts en dat hij zijn betrekking per omgaande diende op te nemen. Blijkens een Dienstausweis die op 6 april werd afgegeven werkte hij inderdaad op het station, in dienst van de Deutsche Reichsbahn.
Na hun vlucht uit Reckenwalde verbleven Pantchoulidzew en prinses Armgard in Bad Driburg. Hij werd door prins Bernhard naar Nederland gehaald[2] en op 6 november 1945 als kolonel BS ingeschreven te Baarn[3]. In 1949[4] werd hij met de naam Alexis Pantchoulidzew genaturaliseerd tot Nederlander. Vanaf 1952[bron?] woonde hij bij prinses Armgard, die in dat jaar definitief in Nederland ging wonen, op het Huis Warmelo in Diepenheim.
Tijdens de Greet Hofmans-affaire zou Pantchoulidzew grote invloed hebben gehad op Bernhard en zijn oudste dochters. Zijn naam wordt ook genoemd in verband met de Lockheed-affaire. Zo zou hij het smeergeld voor Bernhard uit Zwitserland hebben opgehaald. Sluitend bewijs ontbreekt echter ook in deze zaak. Vast staat dat Pantchoulidzew geld heeft aangenomen, er kon echter niet bewezen worden, dat dit voor Bernhard bestemd was.
Pantchoulidzew overleed te Diepenheim op 10 april 1968.
[bewerken] Olympische Spelen van Melbourne
Pantchoulidzew nam als dressuurruiter namens Nederland deel aan de Zomerspelen van 1956. De ruiteronderdelen van deze Spelen werden vanwege quarantainebepalingen in Stockholm gehouden. Omdat Nederland later dat jaar de Spelen in Melbourne boycotte (vanwege de rol van de Sovjet-Unie in de Hongaarse opstand), was hij Nederlands enige deelnemer aan de Zomerspelen van 1956. In een veld van 36 deelnemers eindigde hij als 28e.
Pantchoulidzews deelname aan de Spelen wekte nogal wat verbazing, omdat hij zich niet vooraf had hoeven te kwalificeren. Dit werd toegeschreven aan de invloed van Prins Bernhard. “De band tussen Bernhard en Pantchoulidzew was zeer intensief”, aldus paardenhistoricus Jan Maiburg. Daardoor werd het de ruiter nogal makkelijk gemaakt om aan het olympische evenement mee te doen. Zoals Maiburg verder zegt: “Het valt op dat er geen enkele kwalificatiewedstrijd heeft plaatsgevonden. Dat deze man out-of-the-blue op de Olympische Spelen van 1956 verschijnt.” Vlak voor aanvang van de Spelen werd alles definitief dichtgetimmerd. Op 4 juni 1956 besloot het Nederlands Olympisch Comité dat Pantchoulidzew op eigen kosten mocht deelnemen aan de Olympische Spelen.
[bewerken] Literatuur
- E.J.H. Schrage, Zur Lippe Biesterfeld. Prinses Armgard, prins Bernhard en hun houding tegenover nazi-Duitsland. Amsterdam: Balans, 2004. ISBN 90-5018-672-6.
[bewerken] Externe links
- Olympische Spelen 1956, met foto van Pantchoulidzew
- Uitzending Netwerk over Pantchoulidzews deelname aan de Olympische Spelen van 1956
- (en) Profiel van Alexis Pantchoulidzew op Olympics at Sports-Reference.com
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ ru:Панчулидзевы Pantsjoelidzev (in Russisch)
- ↑ Schrage, Zur Lippe-Biesterfeld, 30.
- ↑ Amsterdamschestraatweg 1 (Paleis Soestdijk). Dit is volgens zijn persoonskaart het enige adres in Nederland, waar hij was ingeschreven. Hij stond tot 16 december 1949 geregistreerd als Alexis von Pantschulidzew.
- ↑ Wet van 4 november 1949 Stbl. 1949, J 490.
