Alleen op de wereld

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Alleen op de wereld
Cover van de originele Franstalige uitgave
Cover van de originele Franstalige uitgave
Oorspronkelijke titel Sans famille
Auteur(s) Hector Malot
Land Frankrijk
Taal Frans
Genre Avontuur, drama
Uitgever Eugène Dentu
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Alleen op de wereld (Frans: Sans famille) is de titel van een avonturenverhaal van de Franse schrijver Hector Malot. Het boek werd voor het eerst gepubliceerd in 1878, en is meerdere keren verfilmd.

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Het boek Alleen op de wereld gaat over de vondeling Rémi.

Voorgeschiedenis[bewerken]

Jerôme Barberin woont met zijn vrouw in het (fictieve) dorpje Chavanon, vermoedelijk in Puy-de-Dôme. Hij is meestal niet thuis, want hij werkt als steenhouwer in Parijs.

Op een dag vindt hij een kind van een paar maanden. Aan de kleertjes kan Barberin zien dat het kind rijke ouders heeft. De vraag speelt op waarom het kind in Parijs te vondeling is gelegd. Jerôme Barberin is een vrij ruwe man die niet in een kind geïnteresseerd is. Hij hoopt echter dat de rijke ouders het kind komen ophalen en hem een beloning geven. Hij geeft de baby aan zijn vrouw en noemt hem Rémi.

Als Barberin na een aantal jaren in financiële problemen komt, schrijft hij zijn vrouw dat zij haar koe (een belangrijke bron van welvaart) en Rémi weg moet doen. Ze verkoopt de koe, maar ze houdt Rémi, die een gelukkige jeugd heeft zonder een idee te hebben dat moeder Barberin eigenlijk niet zijn echte moeder is.

Eerste deel[bewerken]

Het boek begint als Rémi 8 jaar is. Jerôme komt onverwacht terug naar huis. Als hij ziet dat Rémi er nog is, besluit hij meteen actie te nemen om zich van het kind te ontdoen. De volgende dag ontmoet Jerôme een reizende artiest, de Italiaan Vitalis. Deze biedt aan de zorg voor Rémi op zich te nemen. Jerôme kan dat aanbod niet afslaan en Rémi wordt door Vitalis meegenomen zonder zelfs de kans te hebben van zijn pleegmoeder afscheid te nemen. Moeder Barberin zou alles hebben gedaan om de transactie te voorkomen.

Vitalis, Rémi en de dieren

Vitalis heeft een aantal gedresseerde dieren: het aapje Joli-Cœur en drie honden: Capi, Dolce en Zerbino. Samen trekken ze Frankrijk door en ze verdienen de kost met toneel- en muziekuitvoeringen. Vitalis is streng, maar ook vriendelijk en eerlijk - zeker beter gezelschap dan Barberin. Hij leert Rémi lezen en schrijven - wat hij thuis nooit geleerd zou hebben - en zelfs leert hij hem te spelen op de harp.

Tijdens een optreden in Toulouse krijgt Vitalis een conflict met de politie en hij gaat zelfs voor twee maanden de gevangenis in. Nu is Rémi met de dieren op zichzelf aangewezen. Hij probeert met uitvoeringen de kost te verdienen, maar dat lukt hem niet zonder de uitstraling van Vitalis. Dan ziet Rémi een merkwaardige boot op het Canal du Midi. Het is Le Cygne (de Zwaan), de woonboot van de Engelse mevrouw Milligan en haar zieke zoontje Arthur. Arthur is gedwongen een tijd lang stil in bed te liggen, en zijn moeder heeft Le Cygne laten bouwen om haar zoontje nog wat vertier te geven. Rémi en Arthur worden vrienden en Rémi mag bij hen op de boot logeren.

Als Vitalis weer vrijkomt, laat Rémi hem weten waar hij is. Iedereen hoopt dat Vitalis afstand van hem zal doen, maar Vitalis denkt daar anders over. Zo hervatten Rémi en Vitalis hun zwerversleven.

Tijdens een sneeuwstorm schuilen ze in een schuur, terwijl ze omsingeld worden door wolven. Dolce en Zerbino worden door de wolven verslonden en Joli-Cœur loopt een longontsteking op. Vitalis heeft nu dringend geld nodig om een dokter te kunnen betalen. Hij besluit te gaan zingen - wat Rémi hem nooit eerder heeft horen doen. Een vrouw laat weten dat ze erg onder de indruk is van Vitalis' stem en doet een royale gift in het bakje, maar Vitalis wil niets met de vrouw te maken hebben. Ondanks de zorgen gaat Joli-Cœur ook dood.

Vitalis besluit naar Parijs te gaan om nieuwe dieren te kopen en te dresseren. Hij besluit Rémi enige tijd onder te brengen bij een vriend van hem, Garofoli, die onderdak biedt aan een aantal jongens. Als ze bij Garofoli komen, ziet Vitalis dat zijn vriend een bullebak is die zijn jongens slaat als ze niet genoeg geld thuisbrengen. Vitalis dreigt met de politie. Garofoli dreigt daarop geheimen van Vitalis te onthullen, waarmee hij Vitalis de mond snoert. Vitalis gaat weg en neemt Rémi mee. Hij heeft geen vertrouwen in de gastvrijheid van de Parijzenaren en die nacht vinden ze geen onderdak. Ze vallen in de sneeuw in slaap.

De volgende ochtend wordt Rémi wakker in het huis van Pierre Acquin en zijn vier kinderen Étiennette (in sommige vertalingen Martha), Alexis, Benjamin en Lize. Acquin heeft Rémi en Vitalis die ochtend voor zijn deur gevonden en Vitalis bleek dood te zijn. Als Vitalis begraven wordt, willen de autoriteiten weten wie hij is. Rémi weet niets van Vitalis, maar hij zegt dat Garofoli meer weet. Inderdaad, Garofoli weet te vertellen dat Vitalis een beroemde Italiaanse zanger was. Toen hij ouder werd, ging zijn stem achteruit, en daar schaamde hij zich zo voor dat hij besloot zijn identiteit te veranderen.

Het blijkt dat Vitalis zich vergist heeft in de Parijse gastvrijheid, want Rémi wordt door Pierre Acquin in huis genomen. Acquin is een bloemenkweker. Rémi heeft er een gelukkige tijd en hij trekt vooral veel op met Acquins jongste dochter Lize. Na twee jaar wordt de oogst van Acquin verwoest door een onverwachte hagelbui. Dat is een enorme ramp voor het gezin. Uiteindelijk gaat Acquin zelfs naar de gevangenis omdat hij zijn schulden niet kan betalen. De kinderen worden door verschillende ooms en tantes opgevangen. Rémi, die niet als familielid wordt erkend, blijft alleen achter.

Tweede deel[bewerken]

In Parijs ontmoet Rémi een jongen die hij eerder heeft gezien. Het is Mattia, een van de jongens uit het huis van Garofoli. Mattia is door Garofoli enige tijd in een circus tewerkgesteld. Toen hij bij Garofoli terugkwam, hoorde hij dat deze een jongen had doodgeslagen en daarvoor in de gevangenis zat. Mattia kent Engels - dat heeft hij geleerd van de Engelse clowns in het circus - en hij is een begaafde vioolspeler. De jongens ontdekken dat ze samen veel succes hebben met muziekuitvoeringen en ze besluiten samen als reizende artiesten verder te gaan.

Mattia kent niemand in Frankrijk, maar Rémi verlangt ernaar zijn pleegmoeder Barberin terug te zien, en ook zal hij een bezoek brengen aan zijn pleegbroeders en -zusters, de kinderen van Acquin. Allereerst gaan ze naar Varses, waar Alexis Acquin woont bij zijn oom Gaspard, een mijnwerker.

Alexis werkt met zijn oom in de mijn, waar hij de kolenwagentjes moet duwen. Juist als Rémi en Mattia daar aankomen, heeft Alexis een ongeluk gehad, waardoor hij enige tijd niet kan werken. Rémi biedt aan het van hem over te nemen. In de mijn sluit Rémi vriendschap met een oude mijnwerker. Het is een man die erg veel weet over geologie en het ontstaan van steenkool en die daar veel over kan uitleggen. De man wordt door de andere mijnwerkers een beetje uitgelachen en Magister (schoolmeester) genoemd, maar niemand twijfelt aan zijn vriendelijkheid en eerlijkheid.

Op een dag gebeurt er een ramp: er ontstaat een opening waardoor een riviertje in de mijn uitkomt en de mijn onder water loopt. Zeven mijnwerkers slagen erin een luchtbel te bereiken, waaronder Rémi, oom Gaspard en de Magister. Een van de zeven zegt dat het zijn schuld is, omdat hij ooit een horloge heeft gestolen. Hij pleegt zelfmoord. De andere zes worden na twee weken gered. Het blijkt dat ze de enige overlevenden zijn.

De bestuurders van de mijn bieden Rémi een baan aan, maar Rémi reist liever met Mattia door Frankrijk. Hun volgende bestemming is Chavanon, waar ze moeder Barberin hopen te ontmoeten. Ze verdienen onderweg veel geld met hun optredens en ze besluiten op de veemarkt in Ussel een koe voor moeder Barberin te kopen. Om zeker te weten dat ze geen slechte koe zullen kopen voor te veel geld, vragen ze een veearts om hulp. De veearts is erg behulpzaam en de jongens kopen een prachtige koe.

In het volgende dorp, vlak voordat ze in Chavanon zijn, worden de jongens er door de politie van beschuldigd de koe gestolen te hebben. Die nacht slapen ze in de cel. De burgemeester heeft echter geen reden om aan het verhaal van de jongens te twijfelen. Hij heeft gehoord van de ramp in de mijn en hij kent moeder Barberin. Voor de zekerheid wordt de veearts uit Ussel erbij geroepen, en zijn getuigenis is voldoende. Het volgende dorp is Chavanon, waar de jongens een meer dan hartelijke ontvangst krijgen.

Moeder Barberin heeft belangwekkend nieuws: het lijkt erop dat Rémi's ouders hem zoeken. Onlangs was Jerôme Barberin thuis en toen was er een bezoeker die over Rémi kwam praten. Moeder Barberin weet verder niets, en Jerôme is weer in Parijs. Rémi besluit direct terug te gaan naar Parijs, want hij wil niets liever dan zijn echte ouders vinden.

Op weg naar Parijs komen de jongens langs Dreuzy, waar Lize Acquin bij haar oom woont.

Als ze in Parijs komen, horen ze dat Barberin net is overleden. Ze schrijven een brief naar Moeder Barberin. Deze antwoordt en sluit een brief in die Barberin haar voor zijn overlijden stuurde. Er staat in dat een advocaat in Londen belast is met de zoektocht naar Rémi.

Rémi en Mattia besluiten naar Londen te gaan. Met hun opvoeringen verdienen ze genoeg om de overtocht te betalen. Ze vinden het advocatenkantoor en de advocaat brengt ze bij Rémi's ouders - de familie Driscoll. Beide jongens worden er in huis genomen. Rémi's ouders zijn bepaald niet rijk, en vriendelijk zijn ze ook niet. Er zijn aanwijzingen dat ze door diefstal aan de kost komen. Mattia gelooft niet dat het Rémi's ouders zijn, maar daar wil Rémi niets van horen.

Op een dag komt er een vreemde bezoeker die erg geïnteresseerd is in Rémi. Rémi begrijpt niet waar hij voor komt, want hij verstaat nauwelijks Engels. De bezoeker ontmoet Mattia niet, maar de gesprekken worden door Mattia afgeluisterd en Mattia verstaat Engels. De bezoeker heet James Milligan. Zijn overleden broer was schatrijk en heeft een zoon - Arthur - die ziek is. James Milligan hoopt het fortuin van zijn broer te erven, maar dat zal niet gebeuren als Arthur blijft leven. Desnoods moet Arthur vermoord worden. Mattia en Rémi zijn het erover eens dat ze Mevrouw Milligan en Arthur moeten waarschuwen, maar ze hebben geen idee waar ze hen kunnen vinden. Zijn ze nog in Frankrijk of weer in Engeland?

Mattia ontmoet een oude bekende. Het is Bob, een van de clowns van het circus waar Mattia heeft gewerkt. Het zal blijken dat Bob een uitstekende vriend is.

Op een dag proberen Rémi's vader en broers ergens in te breken. Ze worden betrapt maar weten te ontsnappen. De politie volgt het spoor en komt bij Rémi terecht. Zo wordt Rémi van de inbraak beschuldigd. Hij kan zich misschien gemakkelijk vrijpleiten door zijn vader te noemen, maar hij wil loyaal aan zijn familie blijven. Dan bedenken Bob en Mattia een plan om Rémi uit de gevangenis te laten ontsnappen. Dat lukt. Rémi is nu in Engeland niet meer veilig en bij de veerboot staat de politie natuurlijk op hem te wachten, maar de broer van Bob heeft een boot en brengt de jongens naar Frankrijk.

De jongens gaan nu op zoek naar Mevrouw Milligan om haar voor haar zwager te waarschuwen. Dat is makkelijker dan het lijkt, want haar boot, Le Cygne, valt erg op. Ze informeren bij de rivieren en al gauw horen ze dat de boot twee maanden geleden voorbij is gekomen. Ze volgen het spoor en informeren bij elk knooppunt van rivieren en kanalen hoe de boot verder is gevaren. Onderweg komen ze door Dreuzy, waar ze Lize weer hopen te ontmoeten, maar Lize is er niet meer. Ze vernemen dat haar oom onlangs is overleden en dat er juist op dat moment een boot met een Engelse dame voorbij voer, en die dame heeft zich over Lize ontfermd. Mevrouw Milligan, inderdaad. De jongens reizen verder. Bij de grens met Zwitserland vinden ze Le Cygne - verlaten. Ze vragen om informatie en horen dat de boot niet verder de Rhône op kon varen. De familie is per rijtuig verder gereisd, vermoedelijk naar Vevey.

Het blijkt dat Vevey een grote plaats is waar veel gepensioneerde Britten wonen. Het duurt dan ook enkele dagen voor de jongens de familie Milligan vinden. Dan ontdekken ze dat hun vijand James Milligan er ook bij is. Rémi is bang deze man te ontmoeten en verbergt zich. Mattia heeft niets te vrezen, want James kent hem niet. Mattia gaat naar het huis en vertelt hun hele verhaal aan Mevrouw Milligan. Deze regelt onderdak voor de jongens in een hotel en zorgt ervoor dat ze goed gekleed en gevoed worden.

Na een aantal dagen worden de jongens bij de Milligans uitgenodigd. Het blijkt dat Moeder Barberin er ook is - Mevrouw Milligan heeft haar laten halen. Ze heeft de babykleertjes van Rémi bij zich. Mevrouw Milligan herkent die als de kleren die haar oudste zoon droeg toen hij spoorloos verdween terwijl haar zwager op hem zou passen. Het is nu duidelijk dat Rémi - voordat Arthur geboren werd - door Driscoll is ontvoerd, met medewerking van James Milligan.

Ten slotte woont Rémi in het huis van zijn voorouders in Engeland. Hij is getrouwd met Lize en hun oudste zoon heet Mattia. De andere Mattia is een beroemde violist geworden. Arthur is geheel genezen en getrouwd met Cristina - het zusje van Mattia waar Mattia in de loop van het verhaal vaak over praat. In het laatste hoofdstuk organiseert Rémi een reünie waarin hij al zijn oude vrienden uitnodigt: Vader Acquin met zijn kinderen, de magister uit de mijn, Bob en zijn broer, en natuurlijk moeder Barberin, die er de voorkeur gaf in haar huisje in Chavanon te blijven wonen.

Bewerkingen[bewerken]

Film en televisie[bewerken]

  • Sans famille (F 1934)[1]
  • Senza famiglia (I 1946)[2]
  • Le Théâtre de la jeunesse: Sans famille (televisiefilm, F 1965)[3]
  • Chibikko Rémi to Meiken Capi (Japan 1970) – animatiefilm door Toei Animation
  • Nobody's Boy: Remi (Ie Naki Ko) (Japan 1977-78) – 51-afleveringen tellende anime door Tokyo Movie Shinsha
  • Sans famille (Frankrijk1981) – 6-delige miniserie door TF1, met Petula Clark[4]
  • Bez semyi (Без семьи, SU 1984)[5]
  • Remi, Nobody's Girl (家なき子レミ, Ie Naki Ko Remi) (Japan) – 26-afleveringen tellende tv-serie. Brengt een hoop veranderingen aan in het originele verhaal, waaronder het feit dat de protagonist in deze serie een meisje is.
  • Sans famille/Das Findelkind (F/D/CZ, 2000) [6]

Strip[bewerken]

In 1961 maakte striptekenaar Piet Wijn een stripversie van Alleen op de wereld. In 1999 maakte hij een vernieuwde versie van de strip, die als vervolgverhaal gepubliceerd werd in het weekblad Donald Duck.

Externe links[bewerken]

Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Alleen op de wereld op Wikisource
Bronnen, noten en/of referenties