Almelo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Almelo
Gemeente in Nederland
Vlag van de gemeente Almelo Wapen van de gemeente Almelo
Locatie van de gemeente Almelo
Situering
Hoofdplaats Almelo
Provincie Overijssel
Coördinaten 52° 22' NB 6° 40' OL
Algemeen
Oppervlakte 69,40 km²
- land 67,43 km²
- water 1,97 km²
Inwoners (31 dec. 2008) 72.427? (1074/km²)
Kernen Aadorp, Bornerbroek en Mariaparochie (gedeeltelijk)
Naam inwoners Almeloërs
Bijnaam Beetworteln
Belangrijke verkeersaders A1 A35 N36 N349; Spoorlijnen naar Hengelo, Deventer, Zwolle en Mariënberg
Partnerstad Preston, Iserlohn en Denizli
Politiek
Burgemeester (lijst) Menno Knip (VVD)
Zetels
Gemeenteraad
PvdA
CDA
VVD
SP
GroenLinks
ALA
AOV
ChristenUnie
D66
Leefbaar Almelo
35
13
8
4
3
2
1
1
1
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 11.900 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 161.000
WW-uitkeringen (2007) 23 per 1000 inw.
Autobezit (2007) 427 per 1000 inw.
Overig
Postcode 7600-7614, 7627
Netnummer 0546, 074
CBS-code 0141
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.almelo.nl
Portaalicoon   Nederland
Drie plaatsen in Twente: Almelo, Borne en Hengelo
Huize Almelo
De RK Sint Georgiuskerk in het centrum van Almelo
Station Almelo

Almelo (Sound uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in de regio Twente in de Nederlandse provincie Overijssel. De gemeente Almelo is ontstaan uit een fusie (1914) tussen de gemeenten Ambt Almelo en Stad Almelo.

De gemeente Almelo beslaat een oppervlakte van 69 km² en telt 72.427 inwoners (31 dec. 2008, bron: CBS), die Almeloërs[1] worden genoemd. Behalve de stad Almelo omvat de gemeente de kernen Aadorp, Bornerbroek en Mariaparochie (gedeeltelijk). De gemeente Almelo maakt deel uit van het kaderwetgebied Regio Twente. Een deel van de Almeloërs spreekt Twents, een Nedersaksisch dialect.

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis en architectuur

Het op zandgrond gelegen Almelo ontstond in de Middeleeuwen als nederzetting op de plek waar een landweg een beek kruiste die toen de Aa heette. Op die plaats stond het voor het eerst in 1236 genoemde en nog steeds bestaande Huis Almelo. Uit oude documenten blijkt dat de nederzetting in ieder geval in 1420 al stadsrechten had. De stad had een gracht, maar geen muur, en is dan ook nooit van militair belang geweest. Huize Almelo bestaat waarschijnlijk al sinds de 12e eeuw en is tot op de dag van vandaag in handen van de familie Van Rechteren Limpurg. De familie had eeuwen verschillende rechten in de stad Almelo, waaronder het recht om recht te spreken. Tegenwoordig houdt de graaf zich bezig met restauratie van oude panden in de binnenstad en het onderhouden van bossen die eigendom van de familie zijn.

Tussen 1818 en 1914 was de gemeente Almelo opgesplitst in de gemeenten Stad Almelo en Ambt Almelo.

In de 17e en 18e eeuw kwam de huisweverij steeds meer op. De entree in Almelo van de eerste stoommachine, in 1830, veroorzaakte een overgang naar fabrieksmatige productie. De textielindustrie werd ook bevorderd door de aanleg van het Overijssels Kanaal (in 1855) en de spoorlijn van Almelo naar Salzbergen, in 1865. Rond 1900 waren er dan ook vele zeer rijke families in Almelo en uit die tijd dateren veel landhuizen en villa's in diverse stijlen zoals Jugendstil, expressionisme en neorenaissance.

Vanaf de jaren 1960 kreeg de Almelose textielindustrie het door de goedkopere buitenlandse concurrentie erg moeilijk, wat tot massale bedrijfssluitingen leidde. Vandaag de dag zijn de effecten hiervan nog zichtbaar in de werkloosheidscijfers. Veel textielfabrieken zijn afgebroken, maar sommige gebouwen zijn behouden gebleven. Van de villa's die textielbaronnen lieten bouwen is Bellinckhof aan de Wierdensestraat volgens velen de mooiste. Gebouwd door de familie Ten Cate in de jaren '20 van de vorige eeuw is het eveneens één van de grootste textielhuizen in Twente. Het huis en park zijn niet toegankelijk voor publiek. Het ontwerp is van architect Karel Muller. De eetkamer is betimmerd met mahoniehout, de hal heeft een zwartgeaderde witte marmeren vloer en de zaal is van groene betimmering voorzien met roze zijde en behangen met familieportretten van de Ten Cate's. De huidige familietelg is, net als de graaf, actief in stadsbehoud en helpt naast zijn eigen park het Egbert ten Cate Plantsoen en het Beeklustpark in Almelo onderhouden.

Nadat in 1664 de toenmalige heer van Almelo, Zeger van Rechteren, het uitoefenen van de katholieke godsdienst verbood vertrokken de nonnen van het Almelose Sint Catharinaklooster in 1665 weg en vestigden zich 300 meter over de grens met Duitsland iets ten zuidwesten van het Nederlandse Glane in een klooster dat zij de naam Maria Vlucht gaven. Na de opheffing van het klooster werden de, voor een deel uit Almelo afkomstige, kerkschatten verspreid over de regio[2].

[bewerken] Bezienswaardigheden

Het koor van de protestantse Grote Kerk stamt uit de 15e eeuw, het schip dateert uit 1733. Reeds in 1236 is sprake van een burchtkapel in Almelo dat toen onder de parochie Ootmarsum viel. De torenspits werd in de 18e eeuw geplaatst door gravin Sophia Juliana von Castell Rüdenhausen. Boven de ingang van de toren bevindt zich een Latijnse inscriptie uit het jaar 1738. Lang hebben voor de toegangsweg naar de kerk twee van Bentheimer zandsteen gemaakte pilaren gestaan met de wapenschilden van Van Rechteren Limpurg en Almelo. Deze zijn in 1884 verplaatst naar de oprijlaan van het kasteel. Deze oprijlaan, de Gravenallee, is drie kilometer lang en eindigt bij het Kanaal Almelo-Nordhorn. Halverwege is een tolhuis en kan een rondwandeling gemaakt worden door de bossen, waarin zich ook de grafkelder van Van Rechteren Limpurg bevindt. De rooms-katholieke Georgiuskerk werd gebouwd in het begin van de 20e eeuw (1900-1902) in neogotische stijl en is de eerste kerk die werd ontworpen door Wolter te Riele.

Verder is er het vanaf 1914 gebouwde tuindorp De Riet. Deze wijk is voor het merendeel tussen de twee wereldoorlogen gebouwd en bestaat uit goed onderhouden, kleine huisjes die in een zeer kenmerkende bouwstijl zijn gebouwd. Een deel is in handen van de twee woningbouwstichtingen. De wijk heeft sinds 3 oktober 1926 een eigen treinstation.

De stad kent nog een complete molen, de korenmolen De Hoop uit 1870.

[bewerken] Infrastructuur

[bewerken] Autowegen

Vanuit de richtingen Deventer en Hengelo is Almelo over de snelweg te bereiken via de A35. Deze snelweg loopt ten zuiden van Almelo en geeft via de provinciale weg N35 ook een verbinding met Zwolle. De autoweg N36 geeft voor Almelo een verbinding richting de provincie Drenthe.

[bewerken] Spoorwegen

Sinds 18 oktober 1865 heeft Almelo een station aan het beginpunt van de toenmalige spoorlijn Almelo-Salzbergen, aangelegd door de Spoorwegmaatschappij Almelo-Salzbergen (AS). Op 1 januari 1881 werd door de Staatsspoorwegen de enkelsporige lijn Zwolle-Almelo geopend. Per 1 september 1888 bracht de Koninklijke Nederlandsche Locaalspoorweg-Maatschappij een enkelsporige verbinding met Deventer tot stand, tot Wierden op een gemeenschappelijk baanlichaam met Zwolle-Almelo. Hiermee was de verbinding met Amsterdam een feit. Tenslotte nam de NOLS op 1 oktober 1906 de lijn Mariënberg-Almelo in dienst.

Naast het hoofdstation heeft Almelo een halte (Station Almelo De Riet) aan de spoorlijn richting Hengelo-Enschede en verder beschikken de industrieterreinen Dollegoor en Bedrijvenpark Twente over spooraansluitingen.

Tevens zijn er plannen om een station te bouwen op de verbinding Almelo-Mariënberg, bij de nieuw te bouwen wijk Waterrijk Almelo

Het dubbelspoor tussen station Almelo en Almelo de Riet wordt verdiept aangelegd. Dit project, genaamd Almelo Verdiept zal naar verwachting in 2009 afgerond worden.

[bewerken] Waterwegen

Rond en door Almelo lopen meerdere beken en kanalen, waaronder het Twentekanaal, het Overijssels Kanaal, het kanaal Almelo-Nordhorn, de Almelose Aa en de Loolee.

[bewerken] Ruimtelijke ordening

[bewerken] Wijken

De stad Almelo is verdeeld in tien wijken:

[bewerken] Kantoren, industrie- en bedrijventerreinen

Almelo heeft veel bedrijvigheid, gesitueerd in de oude stad en ook op later geplande terreinen. Bedrijvigheid vindt men in de Bornsestraat, de Buitenhaven , het Dollegoor, het Wendelgoor, Noordbroek, de Turfkade en op de terreinen Twentepoort en het Bedrijvenpark Twente. Ten zuiden van de stad is een nieuw bedrijventerrein gepland onder de naam XL Businesspark Twente dat voor de gehele regio bedoeld is en een eigen aansluiting op de A35 heeft. Het ligt tussen Almelo, Bornerbroek en het Twentekanaal. Het gaat daarbij om bedrijven in de logistiek, transport, distributie en industrie. Nadat na veel protesten van omwonenden de aanleg was vertraagd heeft in 2007 de De Raad van State alle bezwaren van de hand gewezen zodat de bouw een aanvang kon nemen. Er komen mogelijk drie windmolens op het bedrijventerrein.

[bewerken] Gezondheidszorg

Zie Ziekenhuis Groep Twente voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De ZGT Almelo (het vroegere Twenteborg), onderdeel van de Ziekenhuis Groep Twente, is een algemeen ziekenhuis met 634 bedden officieel (425 in praktijk). Er werken ruim 1800 medewerkers en bijna 105 specialisten.

[bewerken] Overheid en bedrijven

Almelo heeft een Arrondissementsrechtbank en een Huis van Bewaring. Bolletje, met name bekend van zijn beschuiten, vindt zijn oorsprong in de stad. VDL, PANalytical en Urenco, dat verrijkt uranium voor kerncentrales produceert, zijn belangrijke werkgevers. De textiel, de oorsprong van de industrie in Almelo (en Twente) raakt meer en meer op de achtergrond.

[bewerken] College van B en W

Het college van burgemeester en wethouders bestaat uit de fracties van CDA en PvdA en kent de volgende bestuurders:

Burgemeester: Menno Knip (VVD)

lijst van burgemeesters van Almelo

Wethouders:

  • Reinier van Broekhoven (CDA)
  • Mieke Kuik-Verweg (PvdA)
  • Bert Kuiper (PvdA)
  • Theo Schouten (PvdA)
  • Anthon Sjoers (CDA)

[bewerken] Ambtelijke organisatie

Gemeentesecretaris: Gerald de Haan

Raadsgriffier: Corrie Steenbergen

[bewerken] Cultuur

Culturele aangelegenheden in Almelo zijn onder meer het Theaterhotel, het Preston Palace (hotel en vermaak in het voormalige ziekenhuis) en het oude, voormalige Sint Elisabeth ziekenhuis dat dienst doet als huisvesting van de Almelose Muziekschool en Hof 88, een cultureel centrum. In Hof 88 worden theatervoorstellingen, muziekuitvoeringen en films getoond. Sinds de herfst 2004 is de bioscoop aan de Grotestraat gesloten, de nieuwe bioscoop is in het najaar van 2008 opgeleverd.

[bewerken] Godsdienst

In Almelo leven anno januari 2008 nog zo'n twintig belijdende joden. Naast het protestants-christelijke centrum De Schouw staat de synagoge waar zij hun samenkomsten houden.[3]

[bewerken] Stedenband

  • Verenigd Koninkrijk Preston (Verenigd Koninkrijk)(sinds 1948). Er is ook een all-in hotel/uitgaanscentrum vernoemd naar deze stad, genaamd Preston Palace.
  • Duitsland Iserlohn (Duitsland) (sinds 1954)
  • Turkije Denizli (Turkije) (sinds 1975). Van de inwoners van Almelo is 7,8% van Turkse afkomst.

[bewerken] Sport

De voetbalclub Heracles Almelo is in 2005 gepromoveerd naar de Eredivisie. Sinds 2008 is Almelo tevens vertegenwoordigd in de hoogste korfbalafdeling, met AKC/Erma. De stad heeft ook een aantal topsportevenementen binnen haar grenzen. De Ermasport Volleyball Classic, het White Diamonds Toernooi, Profronde Almelo en de Almelose Ruiterdagen behoren tot de grootste evenementen in hun tak van sport. Thans wordt een nieuw sportcomplex ontwikkeld dat plaats biedt aan breedte- en topsport, genaamd IISPA.

[bewerken] Bekende Almeloërs

Bekende Almeloërs zijn onder anderen

Willem Duyn (alias Big Mouth) en dance DJ Sander Kleinenberg hebben jarenlang in Almelo gewoond.

[bewerken] Geboren

[bewerken] Trivia

  • Het wapen van de Gemeente Almelo wordt ook wel 'De dree drupkens' genoemd.
  • Het gehucht New Almelo in de Amerikaanse staat Kansas is vernoemd naar Almelo.

[bewerken] Aangrenzende gemeenten

   Aangrenzende gemeenten   
    Twenterand   Tubbergen 
 Wierden    
    Hof van Twente   Borne 
Wikimedia Commons
Wikimedia Commons heeft meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen: Almelo.

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Plaatsen en wijken in de gemeente Almelo Wapen van Almelo

Stad: Almelo      Dorpen: Aadorp · Bornerbroek · Mariaparochie      Buurtschap: Tusveld
Wijken: Binnenstad · De Riet · Noorderkwartier · Sluitersveld · Wierdensehoek · Nieuwstraat-Kwartier · Ossenkoppelerhoek · Hofkamp · Schelfhorst · Windmolenbroek
Voormalige gemeenten: Ambt Almelo · Stad Almelo
Provincie Overijssel Overijssel

Almelo · Borne · Dalfsen · Deventer · Dinkelland · Enschede · Haaksbergen · Hardenberg · Hellendoorn · Hengelo · Hof van Twente · Kampen · Losser · Oldenzaal · Olst-Wijhe · Ommen · Raalte · Rijssen-Holten · Staphorst · Steenwijkerland · Tubbergen · Twenterand · Wierden · Zwartewaterland · Zwolle

Steden en dorpen · Voormalige gemeenten · Nederland · Provincies · Gemeenten
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken