Almelo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Gemeente Almelo
Vlag van de gemeente Almelo    Wapen van de gemeente Almelo
Locatie van de gemeente Almelo
Provincie Provincievlag Overijsel Overijssel
Hoofdplaats Almelo
Overige kernen Aadorp, Bornerbroek en Mariaparochie (gedeeltelijk)
Oppervlakte
 - Land
 - Water		 69,4 km²
67,43 km²
1,97 km²
Inwoners
Bevolkingsdichtheid		 72.254 (1 februari 2008)?
1072 inw./km²
Naam inwoners Almeloërs
 - Bijnaam Beetworteln
Geografische ligging 52° 22' NB 6° 40' OL
Belangrijke verkeersaders A1, A35, N36, N349; spoorlijnen naar Hengelo, Deventer, Zwolle en Mariënberg
Netnummer 0546, 074
Postcodes 7600-7614, 7627
Officiële website www.almelo.nl
Politiek
Burgemeester (lijst) Menno Knip (VVD)
Zetels
Gemeenteraad
PvdA
CDA
VVD
SP
GroenLinks
ALA
AOV
ChristenUnie
D66
Leefbaar Almelo
35
13
8
4
3
2
1
1
1
1
1
Bevolkingspiramide
De drie grote steden in Oost-Overijssel: Enschede, Hengelo en Almelo
De drie grote steden in Oost-Overijssel: Enschede, Hengelo en Almelo
Huize Almelo
Huize Almelo
De RK Sint Georgiuskerk in het centrum van Almelo
De RK Sint Georgiuskerk in het centrum van Almelo
Station Almelo
Station Almelo

Almelo (Sound uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in de regio Twente in de Nederlandse provincie Overijssel. Almelo grenst in het noorden aan de gemeente Twenterand, in het noordoosten aan de gemeente Tubbergen, in het zuidoosten aan de gemeente Borne, in het zuiden aan de gemeente Hof van Twente en in het westen aan de gemeente Wierden. Het is de eerste in het rijtje van de drie steden Almelo-Hengelo-Enschede. De gemeente Almelo is ontstaan uit een fusie (1914) tussen de gemeenten Ambt Almelo en Stad Almelo.

De gemeente Almelo beslaat een oppervlakte van 69 km² en telde volgens cijfers van de gemeente Almelo op 1 februari 2008 72.323 inwoners, die Almeloërs[1] worden genoemd. Behalve de stad Almelo omvat de gemeente de kernen Aadorp, Bornerbroek en Mariaparochie (gedeeltelijk). De gemeente Almelo maakt deel uit van het kaderwetgebied Regio Twente. Een deel van de Almeloërs spreekt Twents, een Nedersaksisch dialect.

Inhoud

[bewerk] Geschiedenis en architectuur

Het op zandgrond gelegen Almelo ontstond in de Middeleeuwen als nederzetting op de plek waar een landweg een beek kruiste die toen de Aa heette. Op die plaats stond het voor het eerst in 1236 genoemde en nog steeds bestaande Huis Almelo. Uit oude documenten blijkt dat de nederzetting in ieder geval in 1420 al stadsrechten had. De stad had een gracht, maar geen muur, en is dan ook nooit van militair belang geweest. Huize Almelo bestaat waarschijnlijk al sinds de 12e eeuw en is tot op de dag van vandaag in handen van de familie Van Rechteren Limpurg. De familie had eeuwen verschillende rechten in de stad Almelo, waaronder het recht om recht te spreken. Vandaag de dag houdt de graaf zich bezig met restauratie van oude panden in de binnenstad en het onderhouden van bossen die eigendom van de familie zijn.

Tussen 1818 en 1914 was de gemeente Almelo opgesplitst in de gemeenten Stad Almelo en Ambt Almelo.

In de 17e en 18e eeuw kwam de huisweverij steeds meer op. De entree in Almelo van de eerste stoommachine, in 1830, veroorzaakte een overgang naar fabrieksmatige productie. De textielindustrie werd ook bevorderd door de aanleg van het Overijssels Kanaal (in 1855) en de spoorlijn van Almelo naar Salzbergen, in 1865. Rond 1900 waren er dan ook vele zeer rijke families in Almelo en uit die tijd dateren veel landhuizen en villa's in diverse stijlen zoals Jugendstil, expressionisme en neorenaissance.

Vanaf de jaren 1960 kreeg de Almelose textielindustrie het door de goedkopere buitenlandse concurrentie erg moeilijk, wat tot massale bedrijfssluitingen leidde. Ook vandaag de dag nog zijn de effecten hiervan in de werkloosheidscijfers zichtbaar. Veel textielfabrieken zijn afgebroken, maar sommige markante gebouwen zijn behouden gebleven. Van de villa's die textielbaronnen lieten bouwen is Bellinckhof aan de Wierdensestraat volgens velen mooiste. Gebouwd door de familie Ten Cate in de jaren '20 van de vorige eeuw is het eveneens één van de grootste textielhuizen in Twente. Het huis en park zijn niet toegankelijk voor publiek. Het ontwerp is van architect Karel Muller. De eetkamer is betimmerd met mahoniehout, de hal heeft een zwartgeaderde witte marmeren vloer en de zaal is van groene betimmering voorzien met roze zijde en behangen met familieportretten van de Ten Cate's. De huidige familietelg is, net als de graaf, actief in stadsbehoud en helpt naast zijn eigen park het Egbert ten Cate Plantsoen en het Beeklustpark in Almelo onderhouden.

Ook zijn er in Almelo architectonisch interessante kerken. Het koor van de protestantse Grote Kerk stamt uit de 15e eeuw, het schip dateert uit 1733. Reeds in 1236 is sprake van een burchtkapel in Almelo dat toen onder de parochie Ootmarsum viel. De torenspits werd in de 18e eeuw geplaatst door gravin Sophia Juliana von Castell Rüdenhausen. Boven de ingang van de toren bevindt zich een Latijnse inscriptie uit het jaar 1738. Lang hebben voor de toegangsweg naar de kerk twee van Bentheimer zandsteen gemaakte pilaren gestaan met de wapenschilden van Van Rechteren Limpurg en Almelo. Deze zijn in 1884 verplaatst naar de oprijlaan van het kasteel. Deze oprijlaan, de Gravenallee, is drie kilometer lang en eindigt bij het Kanaal Almelo-Nordhorn. Halverwege is een tolhuis en kan een rondwandeling gemaakt worden door de bossen, waarin zich ook de grafkelder van Van Rechteren Limpurg bevindt. De rooms-katholieke Georgiuskerk werd gebouwd in het begin van de 20e eeuw (1900-1902) in neogotische stijl en is de eerste kerk die werd ontworpen door Wolter te Riele.

Verder is er het vanaf 1914 gebouwde tuindorp De Riet. Deze wijk is voor het merendeel tussen de twee wereldoorlogen in gebouwd en bestaat uit goed onderhouden, kleine huisjes die in een zeer kenmerkende bouwstijl zijn gebouwd. Een deel is in handen van de twee woningbouwstichtingen. De wijk heeft tegenwoordig een eigen treinstation.

[bewerk] Infrastructuur

[bewerk] Autowegen

Almelo heeft twee aansluitingen op de A35:

  • Almelo Zuid
  • Almelo West

en een aansluiting op de N36:

  • Almelo Noord

De A35 leidt naar de A1. Om het centraal gelegen gedeelte van de stad ligt de Ring Almelo.

[bewerk] Spoorwegen

Sinds 18 oktober 1865 heeft Almelo een station aan het beginpunt van de spoorlijn Almelo-Salzbergen, aangelegd door de Spoorwegmaatschappij Almelo-Salzbergen (AS). Op 1 januari 1881 werd door de Staatsspoorwegen de enkelsporige lijn Zwolle-Almelo geopend. Per 1 september 1888 bracht de Koninklijke Nederlandsche Locaalspoorweg-Maatschappij een enkelsporige verbinding met Deventer tot stand, tot Wierden op een gemeenschappelijk baanlichaam met Zwolle-Almelo. Hiermee was de verbinding met Amsterdam een feit. Tenslotte nam de NOLS op 1 oktober 1906 de lijn Mariënberg-Almelo in dienst. Naast het hoofdstation heeft Almelo een halte (Station Almelo De Riet) aan de spoorlijn richting Hengelo naar Salzbergen en beschikken de industrieterreinen Dollegoor en Bedrijvenpark Twente over spooraansluitingen. Tevens zijn er plannen om een station te bouwen op de verbinding Almelo-Mariënberg, t.h.v. Aadorp, dat waarschijnlijk Station Aadorp zal gaan heten.

[bewerk] Waterwegen

Rond en door Almelo lopen meerdere beken en kanalen, waaronder het Twentekanaal, het Overijssels Kanaal, het kanaal Almelo-Nordhorn, de Almelose Aa en de Loolee.

[bewerk] Kantoren, industrieterreinen en bedrijventerreinen

Almelo heeft veel bedrijvigheid, gesitueerd in de oude stad en ook op later geplande terreinen. Bedrijvigheid vindt men in de Bornsestraat, de Buitenhaven , het Dollegoor, Wendelgoor, Noordbroek, de Turfkade en op de terreinen Twentepoort en het Bedrijvenpark Twente. Ten zuiden van de stad is een nieuw bedrijventerrein gepland onder de naam XL Businesspark Twente dat voor de gehele regio bedoeld is en een een eigen aansluiting op de A35 heeft. Het ligt tussen Almelo, Bornerbroek en het Twentekanaal. Het gaat daarbij om bedrijven in de logistiek, transport, distributie en industrie. Nadat na veel protesten van omwonenden de aanleg was vertraagd heeft in 2007 de De Raad van State alle bezwaren van de hand gewezen zodat de bouw een aanvang kon nemen. Er komen mogelijk drie windmolens op het bedrijventerrein. Het is ook een beoogde locatie voor de bouw van een nieuw voetbalstadion voor Heracles Almelo.

[bewerk] Onderwijs

[bewerk] Wijken in Almelo

Wijk Wijk Wijk Wijk Wijk Wijk
Aalderinkshoek De Riet Kerkelanden Nijrees Rosarium Windmolenbroek
Beeklust Goossenmaat Kluppelshuizen NoordOost (in aanbouw) Rumerslanden
Bellinkhof Groeneveld Kollenveld (in aanbouw) Oosteres Schelfhorst
Boomshoek Haghoek Leemslagen (in ontwikkeling) Ossenkoppelerhoek Sluitersveld
Boomsplaats Hedeman (in aanbouw) Markgraven Paradijs Waterrijk (in ontwikkeling)
Centrum Hofkamp Nieuwland Rohof Westerdok

[bewerk] Gezondheidszorg

Het Twenteborg Ziekenhuis, onderdeel van de Ziekenhuis Groep Twente, is een algemeen ziekenhuis met circa 650 bedden. Er werken ruim 1800 medewerkers en bijna 110 specialisten. Vrijwel alle medische specialismen zijn aanwezig. Het Twenteborg verzorgt opleidingen in negen specialismen. Op enkele terreinen geniet deze ontwikkeling regionale en landelijke belangstelling, zoals de diabetische voet, vaatchirurgie en geriatrie. Op 28 september 2006 was hier een brand in een operatiekamer. De brand ontstond als gevolg van een lek in een zuurstofleiding. Hierbij kwam de patiënt om het leven.

[bewerk] Overheid en bedrijven

Almelo heeft een Arrondissementsrechtbank en een Huis van Bewaring. Bolletje, met name bekend van haar beschuiten, vindt zijn oorsprong in de stad. Philips, PANalytical en Urenco, dat verrijkt uranium voor kerncentrales produceert, zijn belangrijke werkgevers. De textiel, de oorsprong van de industrie in Almelo (en Twente) raakt meer en meer op de achtergrond.

[bewerk] College van B&W

Het College van Burgemeester en Wethouders van Almelo bestaat uit de fracties CDA/PvdA en heeft de volgende bestuurders:

  • Burgemeester: M.A.J. Knip (VVD).
  • Wethouders
A. Sjoers (CDA);
R.J.M. van Broekhoven (CDA);
B. Kuiper (PvdA);
J.M.M. Kuik-Verweg (PvdA);
T.J. Schouten (PvdA).

Zie voor vroegere burgemeesters de lijst van burgemeesters van Almelo.

[bewerk] Bekende Almeloërs

Bekende Almeloërs zijn onder anderen cabaretier Herman Finkers, astronaut Wubbo Ockels, tennisster Kea Bouman, zangeres Ilse de Lange, presentatrice Daphne Bunskoek, fluitiste Berdien Stenberg, presentator Tom Egbers, muziekkenner en Idols-jurylid Henk Jan Smits, politicus Bert Bakker, presentatrice Mari Carmen Oudendijk, radio-dj Michiel Veenstra, presentatrice Cunera van Selm en miss-world Azra Akın.

Willem Duyn heeft ook jarenlang in Almelo gewoond, net als dance DJ Sander Kleinenberg.

[bewerk] Cultuur

Finkers deed over zijn woonplaats de beroemde uitspraak: Een stoplicht springt op rood, een ander weer op groen, in Almelo is altijd wat te doen. Sindsdien is er op cultureel gebied aardig wat in positieve zin veranderd in Almelo. Een aantal voorbeelden hiervan zijn de Almelose Bibliotheek, het Theaterhotel, Preston Palace (hotel en vermaak in het voormalige ziekenhuis) en het oude, voormalige Sint Elisabeth ziekenhuis dat dienst doet als huisvesting van de Almelose Muziekschool en Hof 88, een cultureel centrum. In Hof 88 worden theatervoorstellingen, muziekuitvoeringen en films getoond. Sinds de herfst 2004 is de bioscoop aan de Grotestraat gesloten, de nieuwe bioscoop wordt in 2008 opgeleverd.

[bewerk] Religie

In Almelo leven anno januari 2008 nog zo'n 20 belijdende joden. Naast het protestantse-christelijke centrum De Schouw staat de synagoge waar deze joden hun samenkomsten houden[2].

[bewerk] Stedenband

  • Verenigd Koninkrijk Preston (Verenigd Koninkrijk)(sinds 1948). Er is ook een all-in hotel/uitgaanscentrum vernoemd naar deze stad, genaamd Preston Palace.
  • Duitsland Iserlohn (Duitsland) (sinds 1954)
  • Turkije Denizli (Turkije) (sinds 1975). Van de inwoners van Almelo is 7,8% van Turkse afkomst.

[bewerk] Sport

Qua sport staat Almelo ook op de kaart. Bij het voetbal is Heracles Almelo in 2005 gepromoveerd naar de Eredivisie. De stad heeft ook een aantal topsportevenementen binnen haar grenzen. De Cogas Energie Volleyball Classic, het White Diamonds Toernooi, Profronde Almelo en de Almelose Ruiterdagen behoren tot de grootste evenementen in hun tak van sport.

De plaatselijke Scoutingverenigingen H.J.B. Llanos en H.J.B. Wateregge zijn aftakkingen van de op 1 maart 1911 opgerichte Hollandsche Jongensbond (HJB), één van de oudste Scoutinggroepen in Nederland. De Tubanten, de John F. Kennedygroep, Het Twentse Ros en BE de Blauwe Reigers zijn overige Scoutinggroepen in Almelo.

[bewerk] Geboren

[bewerk] Trivia

  • Het wapen van de Gemeente Almelo wordt ook wel 'De dree drupkens' genoemd.
  • Het gehucht New Almelo in de Amerikaanse staat Kansas is vernoemd naar Almelo.

[bewerk] Voetnoten

  1. ^ http://vrttaal.net/taaldatabanken_master/taalkwesties/a-az/tk-a0220.shtml
  2. ^ "Almelose joden laten hun sjoel nog niet los" TC Tubantia, 31 januari 2008

[bewerk] Externe links

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Almelo op Wikimedia Commons.

52°52'N, 6°40'O


Gemeente Almelo

Stad: Almelo
Dorpen: Aadorp · Bornerbroek · Mariaparochie
Buurtschap: Tusveld
Wijken en buurten: Aalderinkshoek · Beeklust · Bellinkhof · Boomshoek · Boomsplaats · Centrum · De Riet · Goossenmaat · Groeneveld ·
Haghoek · Hedeman · Hofkamp · Kerkelanden · Kluppelshuizen · Kollenveld · Leemslagen · Markgraven · Nieuwland · Nijrees · NoordOost · Oosteres ·
Ossenkoppelerhoek · Paradijs · Rohof · Rosarium · Rumerslanden · Schelfhorst · Sluitersveld · Waterrijk · Westerdok · Westeres · Windmolenbroek
Voormalige gemeenten: Ambt Almelo · Stad Almelo
Provincie Overijssel

Almelo · Borne · Dalfsen · Deventer · Dinkelland · Enschede · Haaksbergen · Hardenberg · Hellendoorn · Hengelo · Hof van Twente · Kampen · Losser · Oldenzaal · Olst-Wijhe · Ommen · Raalte · Rijssen-Holten · Staphorst · Steenwijkerland · Tubbergen · Twenterand · Wierden · Zwartewaterland · Zwolle

Steden en dorpen · Voormalige gemeenten · Nederland · Provincies - Gemeenten
 
Persoonlijke instellingen