Amby

Amby

Wijk van Maastricht
Kerngegevens
Gemeente	Maastricht
Oppervlakte	447 ha.
Inwoners	6.291

De Keltische muntschat.

Kaart van de gemeente Ambij uit 1866. Aangegeven zijn o.m. het Huis Severen, kasteel Geusselt, de Gravenhof en het Withuishof.

Amby (Limburgs: Amie) is een wijk in Maastricht in de Nederlandse provincie Limburg.

Geschiedenis

De geschiedenis van Amby gaat zeer ver terug. Reeds in 1000 v.Chr. was er sprake van bewoning en sindsdien is het gebied min of meer continu bewoond gebleven. Hierdoor komt Amby ook aan zijn bijnaam van "oudste dorp van Nederland". In 1918 werden bij een afgraving Romeinse dakpannen en scherven van Romeins aardewerk aangetroffen verspreid over een groot terrein. In het begin van de jaartelling heeft hier ook een Romeins landhuis gestaan. In 2008 werd een muntschat uit de eerste eeuw v. Chr. gevonden van zilveren zogeheten Rijnlandse regenboogschoteltjes, en gouden munten die worden toegeschreven aan de Eburonen.

De Heilige Walburgakapel in Amby komt voor op een lijst van goederen van de Proosdij te Meerssen uit 1145. De eerste schriftelijke vermelding van de plaats, als Ambeia, dateert uit 1157. Amby lag in die tijd vlak bij het belangrijkere en grotere Maastricht dat regelmatig in oorlog was. Het dorp Amby heeft daar in de loop der eeuwen vaak en zwaar onder geleden. In 1559 kwam Amby te vallen onder het bisdom Roermond. In 1609 werd het een zelfstandige parochie.

Tot 1 juli 1970 was Amby een zelfstandige gemeente. In dat jaar werd de plaats een wijk van Maastricht. Een klein deel van het grondgebied van de voormalige gemeente ging echter naar de gemeente Meerssen.

Bezienswaardigheden

In Amby ligt een aantal kasteeltjes en herenhoeven, waaronder Kasteel Geusselt, Huis Severen en de Withuishof. Een gedeelte van de wijk hoort bij de Landgoederenzone Maastricht - Meerssen.

De R.K.-kerk van Amby werd gebouwd in 1866 naar een ontwerp in neogotische stijl van (Sint Walburgia kerk) Carl Weber.

In Amby zijn de studio's van de regionale radio- en televisieomroep L1 gevestigd en de studio's van André Rieu .

• 

  Kasteel Geusselt

• 

  Huize Severen

• 

  Withuishof

Voorzieningen

De wijk heeft een eigen winkelcentrum en diverse horecavoorzieningen. Er is een school voor basisonderwijs. De parochiekerk is gewijd aan de heilige Walburga.

Er is een verenigingsleven, met onder andere een harmonie, die eveneens vernoemd is naar de H. Walburga, en een amateur-voetbalclub. Daarnaast heeft het dorp een carnavalsvereniging, cv de Sjlaaibök. Deze is genoemd naar de vrouwen die vroeger Sjlaai (sla) en Poor (prei) verkochten in Maastricht. Zij heetten de Sjlaaimetten. Om het Ambyse dorpsgevoel te behouden hebben enkele personen in 2010 de groep "Joonkheid Amie" opgericht. Zij proberen zaken als kermis, verenigingsgevoel en het Ambyse dialect te behouden. In 2011 organiseerden ze het "Groot Amies Dictee" voor meer dan 100 deelnemers.

Per openbaar vervoer is de wijk bereikbaar met buslijn 3 van Veolia.

Bekende ingezetenen

• De schrijver en dichter Robert Franquinet (1915-1979) werd in Amby geboren.
• De balletdanser en -choreograaf Jan Linkens (1958) is in Amby opgegroeid.
• Sergeant der infanterie en ridder der Militaire Willems-Orde Johannes Lambertus Scriwanek woonde te Amby.

Referenties

50°52′N 5°44′E