Amerikaanse Gebarentaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Amerikaanse Gebarentaal (American Sign Language ASL.svg)
Gesproken in Verenigde Staten, Canada
Sprekers 500 000 tot 2 miljoen in VS (elders onbekend)
Rang onbekend
Taalfamilie

Gebarentaal

  • Ontstaan uit Oud-Franse Gebarentaal onder invloed van de gebarentaal van Martha's Vineyard en diverse 'Home Sign' systemen
    • Amerikaanse Gebarentaal
Dialecten

Black American Sign Language

Alfabet Amerikaans Handalfabet
Officiële status
Officieel in

erkend in diverse Amerikaanse staten

Taalcodes
ISO 639-3 ase
Portaal  Portaalicoon   Taal

Amerikaanse Gebarentaal, American Sign Language of ASL is een erkende taal die onder doven en slechthorenden is ontstaan in de Verenigde Staten van Amerika.

Op dit moment wordt deze taal gesproken door grote groepen mensen in de Verenigde Staten, in het Engels sprekend deel van Canada en in delen van Mexico. De taal wordt ook gebruikt in de Filipijnen, Singapore, Hongkong, Ivoorkust, Burkina Faso, Ghana, Togo, Benin, Nigeria, Tsjaad, Gabon, Congo-Kinshasa, Centraal-Afrikaanse Republiek, Mauritanië, Kenia, Madagaskar en Zimbabwe.

Deze taal, die totaal niet is gerelateerd aan de taal die horenden in hetzelfde geografische gebied bezigen, het Engels Amerikaans bijvoorbeeld of het Mexicaans, is een totaal van gebaren, handvormen en mimiek, waarbij de combinatie van mimiek met vorm en plaats van essentieel belang is voor de betekenis van de taal. De syntaxis en grammatica zijn duidelijk verschillend van gesproken of geschreven taal in hetzelfde gebied.

Er zijn geen nauwkeurige aantallen te noemen van mensen die deze taal gebruiken. Schattingen lopen uiteen tussen tweehonderdduizend en twee miljoen.

Verleden[bewerken]

Lange tijd was de American Sign Language, zoals deze taal officieel heet, niet gestandaardiseerd. Doveninstituten in de verschillende staten hadden hun eigen talen en konden onderling dus niet of nauwelijks communiceren. Per staat en zelfs per doveninstituut was er een individueel taalgebruik. Er zijn ook diverse doveninstituten bekend die de pupillen verboden om gebaren te maken teneinde hun zelfredzaamheid in de maatschappij te bevorderen.

Vanwege het gebrek aan samenhang en de grote dovengemeenschap die toch gebaren gebruikte zijn er op een gegeven moment samenwerkingsverbanden opgericht die zich hebben toegelegd op het standaardiseren van de gebarentaal in de Verenigde Staten.

Invloeden[bewerken]

Een erg bekende daarvan is de uit het geïsoleerde eiland Martha's Vineyard ontstane school van rond de achttiende eeuw. Opgericht door gebarentaalonderwijzer en lid van het congres Thomas Hopkins Gallaudet, op verzoek en met medewerking van Alice Cogswell, een vader die met een dove dochter op zoek was gegaan naar een gebarentaal waarin mensen in de gehele natie zich konden uiten en daarbij stuitte op het voorbeeld in Frankrijk van de school Abbé de l'Epée. Daar heeft Cogswell een van de onderwijzers, Laurent Clerc, weten te overtuigen om samen met hem en Gallaudet een school te starten: the American Asylum for the Deaf and Dumb. Dit is de voorloper van Gallaudet Universiteit en is gevestigd in Hartford, Massachusetts, Verenigde Staten van Amerika.

Een andere invloed die mogelijk belangrijk is geweest is de gebarentaal van de op de prairie levende indianen, de zogenaamde Plains Indian Sign Language. Deze gebarentaal gebruikten de indianenstammen om onderling te kunnen communiceren wanneer ze niet dezelfde gesproken taal bezigden. Of en in hoeverre deze invloed inderdaad gold is niet bekend.

Mengelmoes van talen[bewerken]

De sterke Franse invloed (waarvan nog steeds veel merkbaar is; ongeveer zestig procent van de gebaren uit Langue des Signes Française zijn min of meer gelijk met de gebaren uit de Amerikaanse Gebarentaal) alsmede de invloed van inwoners van Martha's Vineyard en de spontaan ontstane gebaren en grammaticale regels maakten dat de vorming van de Amerikaanse Gebarentaal lange tijd niet gestandaardiseerd was. Pas ver in de negentiende eeuw begon er een proces op gang te komen om deze taal te standaardiseren en er zo een erkende taal van te maken.

Na vele tientallen jaren was er uiteindelijk overeenstemming bereikt over de basis. Daardoor kon langzaam toegewerkt worden naar een standaardtaal. Door deze standaard werd het ook mogelijk om voortgezet onderwijs op grotere schaal te gaan geven. Een bekend voorbeeld daarvan is de dovenuniversiteit. Rond deze universiteit is een rijk cultureel leven ontstaan waarin doven en horenden samenwerkten.

Land/regio Gebarentaal Gesproken taal
Vlag van België België (Flag of Wallonia.svg Franse Gemeenschap) LSFB Frans-Belgische Gebarentaal Langue des Signes de Belgique Francophone Frans
Vlag van België België (Flag of Flanders.svg Vlaanderen) VGT Vlaamse Gebarentaal Vlaamse GebarenTaal Nederlands
Vlag van China China CSL Chinese Gebarentaal Chinese Sign Language Chinees
Vlag van Duitsland Duitsland DGS Duitse Gebarentaal Deutsche GebärdenSprache Duits
Vlag van Frankrijk Frankrijk LSF Franse Gebarentaal Langue des Signes Française Frans
Vlag van Nederland Nederland NGT Nederlandse Gebarentaal Nederlandse GebarenTaal Nederlands
Vlag van Nicaragua Nicaragua ISN Nicaraguaanse Gebarentaal Idioma de Signos Nicaragüense Spaans
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk ÖGS Oostenrijkse Gebarentaal Österreichische GebärdenSprache Duits
Vlag van Turkije Turkije TİD Turkse Gebarentaal Türk İşaret Dili Turks
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk BSL Britse Gebarentaal British Sign Language Engels
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten ASL Amerikaanse Gebarentaal American Sign Language Engels
Vlag van Zweden Zweden STS Zweedse Gebarentaal Svenskt teckenspråk Zweeds
Vlag van Zwitserland Zwitserland (Duitstalig Zwitserland) DSGS Zwitserduitse Gebarentaal DeutschSchweizer GebärdenSprache Duits
Vlag van Zwitserland Zwitserland (Romandië) LSFSR Zwitsers-Franse Gebarentaal Langue des Signes Française de Suisse Romande Frans

Externe links[bewerken]