Amerikaanse alligator

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Amerikaanse alligator
IUCN-status: Niet bedreigd[1] (1996)
Brookfield zoo fg06.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Orde: Crocodilia (Krokodilachtigen)
Superfamilie: Alligatoroidea
Familie: Alligatoridae (Alligators en kaaimannen)
Onderfamilie: Alligatorinae (Alligators)
Geslacht: Alligator
Soort
Alligator mississippiensis
(Daudin, 1802)
Verspreidingsgebied.
Verspreidingsgebied.
Afbeeldingen Amerikaanse alligator op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Amerikaanse alligator op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Reptielen

De Amerikaanse alligator of Mississippialligator (Alligator mississippiensis) is een reptiel uit de orde krokodilachtigen en de familie alligators en kaaimannen (Alligatoridae) en de onderfamilie alligators (Alligatorinae). De Amerikaanse alligator is een van de meest bestudeerde krokodilachtigen, er is veel bekend over de biologie en levenswijze.

Beschrijving[bewerken]

De Amerikaanse alligator wordt ongeveer 4 tot 4,5 meter lang, vrouwtjes blijven kleiner tot 3 meter. Exemplaren van 5 meter zijn bekend en meer dan 6 meter lange dieren zouden zijn aangetroffen in de 19e en 20e eeuw, harde bewijzen ontbreken echter en een dergelijke lengte wordt als onwaarschijnlijk beschouwd.

Net als bij andere alligators is de snuit opvallend breed, dit varieert echter tussen de verschillende populaties. Dieren in gevangenschap ontwikkelen een iets bredere snuit wat samenhangt met het voedselaanbod. Bij een gesloten bek overlapt de zijkant van de bovenkaak de tanden van de onderkaak, de tanden worden opgeborgen in holtes in de bovenkaak. Bij Crocodylus- en Gavialis- soorten zijn bij een gesloten bek de tanden wel te zien: ze passen in uitsparingen aan de buitenzijde van de bovenkaak. De Amerikaanse alligator heeft 5 rijen voortanden en 13 tot 15 rijen tanden in de bovenkaak en 19 of 20 rijen kiezen in de onderkaak, het totale aantal tanden varieert van 74 tot 80.

Van alle thans levende dieren heeft de Amerikaanse alligator de grootste bijtkracht. Deze wordt gesteld op 963 kilo. Vgl. de haai met 136 kilo en de mens met 77 kilo.

De juvenielen lijken al direct op de ouders, maar hebben een lichtgele bandering op een zwarte achtergrond. Oudere exemplaren verliezen deze gele kleuren en kleuren bruin met zwart, delen van de kaak, de nek en de buik worden grijswit van kleur. Over het algemeen zijn er twee lichaamsvormen; lange en dunne alligators en dikke en meer gedrongen exemplaren. Deze variatie wordt veroorzaakt door factoren als onder andere voedselaanbod, groeisnelheid en klimaatinvloeden

Bij exemplaren uit meer westelijke populaties zijn vaak kleine witte spikkeltjes rond de kaken aanwezig, ook is de kleur van het lichaam en staart lichter. Vermoed wordt dat deze verschillen veroorzaakt worden door langdurige isolatie van deze populaties.

Voorkomen en habitat[bewerken]

De Everglades behoren tot het verspreidingsgebied van de Amerikaanse alligator.

De Amerikaanse alligator is endemisch in de Verenigde Staten en komt voor in het zuidoosten van het land in de staten Alabama, Arkansas, North & South Carolina, Florida, Georgia, Louisiana, Mississippi, Oklahoma en Texas. Er zijn tegenwoordig ongeveer 1 miljoen exemplaren in het wild en de soort is in het gehele verspreidingsgebied vrij algemeen.

De habitat bestaat uit zoetwatermoerassen, rivieren, meren en kleinere wateren, enigszins brakwater wordt getolereerd. In mangrovemoerassen wordt de alligator soms in wateren met een hoger zoutgehalte aangetroffen. Klieren om zout af te scheiden ontbreken echter in tegenstelling tot de krokodillen, waardoor de alligator in zee maar korte tijd kan overleven.

Zowel droge als koude perioden worden doorstaan in een zelfgegraven hol, dat gegraven wordt met de snuit en de staart. In koelere perioden worden deze tunnel-achtige graafsels bewoond door andere dieren. Bij aanhoudende droogte gaat de Amerikaanse alligator actief op zoek naar een waterbron, wat er in door mensen bewoonde gebieden toe kan leiden dat het reptiel wordt aangetroffen in zwembaden en vijvers. De alligator houdt een korte winterslaap rond december maar komt er soms tussentijds uit als de temperaturen hoger worden.

Voedsel[bewerken]

Juvenielen eten met name kleine ongewervelden zoals insecten, en kikkers en kleine visjes. Naarmate ze groter en sterker groeien worden ook grotere prooidieren gegrepen. Volwassen exemplaren grijpen alles wat ze aankunnen, zoals vissen, schildpadden, kleine zoogdieren, vogels en ook kleinere soortgenoten, zoals alle alligators is de Amerikaanse alligator kannibalistisch. Ook aas en huisdieren als honden en katten worden gegeten als de kans zich voordoet. Aanvallen op mensen zijn zeldzaam en berusten op een vergissing van de alligator of provocatie, zoals het voeren van de dieren door de mens.

Opmerkelijk is dat bij lagere temperaturen er minder voedsel wordt opgenomen en bij een temperatuur beneden 23 graden celsius wordt niet meer gegeten.

Voortplanting[bewerken]

Bij de voortplanting wordt niet alleen gebruikgemaakt van visuele waarneming, ook worden geurstoffen afgescheiden en trillingen in het water geproduceerd om het andere geslacht te lokken. De alligator slaat met de kop op het water om de aanwezigheid kenbaar te maken. Indien een koppeltje elkaar gevonden heeft wordt met de kop langs de rug gewreven, dit uren durende ritueel dient waarschijnlijk om de sperma- en eicellen gesynchroniseerd te laten vrijkomen.

Het nest wordt aan het begin van de zomer gemaakt van modder en plantendelen en wordt op enige hoogte, tot ongeveer een meter, gebouwd om een voor de eieren fatale overstroming te voorkomen. Soms wordt een eenmaal gegraven nest plotseling verlaten, soms wordt het door een ander vrouwtje wel geschikt bevonden en alsnog gebruikt. Na het afzetten van de eitjes blijft het vrouwtje bij het nest om het te bewaken. Het aantal eitjes varieert van 20 tot 50 (meestal 40-45), en na een incubatietijd van ongeveer 65 dagen, afhankelijk van de temperatuur komen de jonge alligators uit het ei en maken piepende geluidjes om de moeder te lokken. Deze graaft de juvenielen uit en draagt ze in haar bek naar het water. Door langzaam heen en weer te schudden worden de jonge alligators aangemoedigd het water in te gaan. Ondanks de felle reactie van de moeder bij gevaar sterven vele juvenielen door aanvallen van zoogdieren, vissen en andere alligators, vooral grotere mannetjes.

Bescherming[bewerken]

De Amerikaanse alligator werd in de jaren '60 beschermd en heeft zich goed hersteld van de massale jacht op de huid en het vlees die de populaties ernstige schade toe brachten. Ondanks een jachtverbod werd het reptiel lange tijd illegaal gevangen, pas nadat strenge wetgeving en controle op de herkomst van de huiden werden ingevoerd herstelden de populaties zich voorspoedig. Tegenwoordig wordt de alligator als algemeen voorkomen beschouwd en verschuift de aandacht naar andere, sterk bedreigde soorten krokodilachtigen die eveneens gevangen worden om hun huid.

In sommige streken is zelfs sprake van overlast doordat de veel voorkomende dieren opduiken in kanalen en andere wateren dichtbij de bewoonde wereld waar ze een gevaar vormen voor huisdieren. Deze exemplaren worden gevangen en elders uitgezet waar ze geen overlast veroorzaken. Naar aanleiding van een verhoogd aantal aanvallen op mensen is het in steeds meer gebieden verboden om de alligators te voeren, zodat ze schuw blijven en wegvluchten in plaats van menselijke bewoning op te zoeken om gevoerd te worden.

Afbeeldingen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Crocodilian Species List - Crocodilians - Natural History & Conservation - Website (Over de classificatie)
  • (en) Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database - Alligator mississippiensis - Website Geconsulteerd 3 april 2012
  • The Reptile Database - Overzicht van de groepen van moderne krokodilachtigen - Website