Ammoniumthiocyanaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ammoniumthiocyanaat
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van ammoniumthiocyanaat
Structuurformule van ammoniumthiocyanaat
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
NH4SCN
IUPAC-naam ammoniumthiocyanaat
Andere namen ammoniumrhodanide
Molmassa 76,12086 g/mol
SMILES
C(#N)[S-].[NH4+]
InChI
1S/CHNS.H3N/c2-1-3;/h3H;1H3
CAS-nummer 1762-95-4
PubChem 15666
Beschrijving Kleurloze, hygroscopische kristallijne vaste stof
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Schadelijk
Waarschuwing
H-zinnen H302 - H312 - H332 - H412
EUH-zinnen geen
P-zinnen P273 - P280
Hygroscopisch? ja
Fysische eigenschappen
Dichtheid 1,305 g/cm³
Smeltpunt 149,5 °C
Kookpunt (ontleedt) 170 °C
Oplosbaarheid in water 1280 g/L
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Ammoniumthiocyanaat is een anorganische verbinding met als brutoformule NH4SCN. Het is het zout van ammoniak en thiocyaanzuur. In oudere boeken en publicaties wordt de verbinding ook wel als ammoniumr(h)odanide aangeduid.

Synthese[bewerken]

De belangrijkste bereidingsroute verloopt via de reactie van koolstofdisulfide met een waterige ammoniak-oplossing. Als intermediair treedt ammoniumdithiocarbamaat op, dat bij verwarmen ontleedt in ammoniumthiocyanaat en waterstofsulfide:

\mathrm{CS_2\ +\ 2\ NH_3\ \longrightarrow\ NH_2C({=}S)SNH_4\ \longrightarrow\ NH_4SCN\ +\ H_2S}

Reacties[bewerken]

Ammoniumthiocyanaat is in lucht stabiel, bij verwarmen isomeriseert het tot thio-ureum, net zoals het zuurstofanaloog ammoniumcyanaat tot ureum isomeriseert:

Gleichgewicht Ammoniumthiocyanat Thioharnstoff.svg

Er ontstaat een evenwichtsmengsel: bij 150°C 30,3% en bij 180°C 25,3% thio-ureum. Boven 200°C ontleed het poeder in ammoniak, waterstofsulfide en koolstofdisulfide, het residu bestaat uit guanidinethiocyanaat.

Een oplossing van ammoniumthiocyanaat reageert zwak zuur, met natronloog en kaliloog worden respectievelijk natrium- en kaliumthiocyanaat gevormd. Met ijzer(III)-zouten wordt het in de kwalitatieve analyse bekende diep rode Fe(SCN)63–- complex gevormd:

\mathrm{6\ SCN^-\ +\ Fe^{3+}\ \longrightarrow\ [Fe(SCN)_6]^{3-}}

Ammoniumthiocyanaat reageert met diverse metaalionen, waaronder koper, zilver, zink, lood en kwik. Bij deze reacties ontstaan neerslagen van de onoplosbare thiocyanaatzouten, die wel weer oplosbaar zijn in organische oplosmiddelen.

Toepassingen[bewerken]

Ammoniumthiocyanaat wordt toegepast bij de synthese van herbiciden, thio-ureum, en transparante harsen. Het zit verwerkt in lucifers en dient als stabilisator in de fotografie. Verder is het een component in een aantal anti-roestproducten. Ammoniumthiocyanaat wordt gebruikt als voorbehandelingsmiddel bij textielverven, als een tracer bij de exploitatie van olievelden en bij de scheiding van hafnium van zirconium. De reactie met ijzer(III)-ionen tot een gekleurd complex wordt gebruikt in de analytische scheikunde bij complexeometrische titraties als indicator.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • A.F. Wells (1984) - Structural Inorganic Chemistry, 5th ed., Oxford University Press, Oxford, UK