Amylopectine aardappelzetmeel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Veralgemeende structuur van amylopectine
Vertakkingen van de glucoseketen geven een boomachtig uiterlijk aan de molecuulstructuur

Amylopectine aardappelzetmeel, ook wel waxy aardappelzetmeel genoemd, is een nieuwe zetmeelsoort die alleen amylopectine moleculen bevat. Het nieuwe zetmeel wordt gewonnen uit speciale aardappelrassen die begin deze eeuw beschikbaar zijn gekomen. Gewoon aardappelmeel van zetmeelrassen bevat zowel amylose als amylopectine. Voor sommige toepassingen gebruikt men liever zuiver amylopectine. Dat wordt gewoonlijk uit aardappelzetmeel verkregen via extra chemische bewerkingen, waarbij veel energie en milieubelastende chemische stoffen gebruikt worden. Er zijn sinds 2005 twee typen rassen ontwikkeld uit verschillende werkwijzen. De een volgens traditionele veredelingstechnieken en de ander via genetische manipulatie.

Amylopectine aardappel (niet genetisch gemodificeerd)[bewerken]

Via traditionele veredelingstechnieken is een amylose-vrije mutant zonder genetische manipulatie verkregen. Dit aardappelras heeft nog niet de volledig gewenste landbouwkundige eigenschappen. Deze aardappelzetmeelsoort is het enige amylopectine aardappelras die op dit moment verbouwd en vermarkt wordt.

Amylopectine aardappel (genetisch gemodificeerd)[bewerken]

Met behulp van genetische modificatie zijn ook ggo-aardappelrassen ontwikkeld. Genetische modificatie blijft echter een omstreden onderwerp.

Een punt van kritiek is het gebruiken van antibiotica resistente markers. Voor het selecteren van de sucessvol gemodificeerde, getransformeerde cellen wordt in het laboratorium gebruikgemaakt van een marker. De meeste bekende GMO-markers zijn gebaseerd op antibiotica resistentie. Deze marker kan ook na opkweken tot plant aanwezig blijven. De European Food and Safety Autority (EFSA), verantwoordelijk voor het toelatingsbeleid van GMO rassen binnen de Europese Unie, staat zeer terughoudend ten opzichte gebruik van deze technologie.

Voor amylopectine aardappelzetmeel hoeft geen gebruik meer worden gemaakt van antibioticum-resistentie. Met behulp van aankleuren van gemodificeerd plantencellen met jodium kan gekeken worden of het amylose-gen met succes is uitgeschakeld. Zuiver amylopectine zetmeel kleurt rood, het amylose molecule kleurt blauw.

Genetisch gemodificeerde aardappel plantencellen worden eerst in vitro gekweekt. Uit deze celklompjes kweekt men micro-knolletjes en met behulp van aankleuren met jodium wordt gekeken of het amylose-gen met succes is uitgeschakeld en selecteert men de succesvolle gemodificeerd cellen. Uit een micro-knolletje wordt vervolgens een plant opgekweekt.

Een ander punt van kritiek op GMO is het gebruik van rasvreemd DNA. Voor het ggo-amylopectine aardappelras is geen rasvreemd DNA gebruikt. Dit type genetische modificatie wordt cisgenese genoemd en is meer vergelijkbaar met klassieke plantenveredeling.

Het gen dat de aanmaak van amylose verhindert is afkomstig van de aardappelras zelf. Een kopie van het geïsoleerde gen wordt in omgekeerde volgorde (anti-sense) teruggeplaatst in het aardappelgenoom. Het RNA van het anti-sense gen bindt vervolgens aan het RNA van het normale gen, waardoor het amylose-vormende enzym niet wordt aangemaakt.
Door het terugplaatsen van het gen zijn nog wel stukjes DNA van de bacterie Agrobacterium tumefaciens in het plantengenoom opgenomen, maar die coderen niet voor het aanmaken van eiwitten in de plant. Er worden geen vreemde stoffen aangemaakt in de plant.

Maart 2010 kreeg het ras Amflora van de firma BASF een commerciële toelating van EFSA / EU.[1] December 2013 annuleerde het gerecht van Eerste Aanleg van de Europese Gemeenschappen de beslissing op basis van procedure fouten van de EFSA.[2]

Andere zetmeelrassen[bewerken]

Er wordt gewerkt aan het ophelderen van de synthese van zetmeel. Door gebruik te maken van sense- en antisense genen die verantwoordelijk (coderend) zijn voor de aanmaak van korrelgebonden zetmeelsynthase (KGZ) en/of het vertakkingsenzym wil men onder andere proberen zowel de verhouding amylose/amylopectine als de vertakkingsgraad van amylopectine te veranderen. Als dit lukt kunnen er rassen met elke gewenste verhouding tussen amylose/amylopectine gemaakt worden.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties