Andalusië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Andalusië

Regio van Spanje
(Details)
Situering
Land	Spanje
Algemeen
Oppervlakte	87.268 km²
Inwoners	8.202.220 (2008)[1] (93,99/km²)
Hoofdstad	Sevilla
Politiek
President	José Antonio Griñán
Overig
Volkslied	Himno de Andalucía
Talen	Spaans
Tijdzone	+1
Website	www.juntadeandalucia.es
Spanje

Andalusië (Spaans: Andalucía) is een van de 17 autonome regio's van Spanje. Op 1 januari 2008 had het een inwonertal van 8.202.220, en is daarmee de grootste Spaanse autonome regio naar inwoneraantal. De hoofdstad van Andalusië is Sevilla.

Inhoud 1 Geografie 2 Bestuurlijk indeling 3 Geschiedenis 3.1 Tartessus 3.2 Romeinse periode 3.3 Moorse periode 3.4 Andalusiës bloeitijd 3.5 Varia 4 Cultuur 4.1 Muziek en dans 4.2 Sport en spel 4.3 Culinair 5 Toerisme 6 Externe links 7 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerken] Geografie

Andalusië is gelegen in het zuiden van Spanje. Het gebied grenst in het noorden aan Extremadura en Castilië-La Mancha, in het oosten aan Murcia, in het zuiden aan de Middellandse Zee en Gibraltar, en in het westen aan Portugal en de Atlantische Oceaan.

Geografisch gezien valt Andalusië grofweg te verdelen in drie delen:

• De Sierra Nevada en aangrenzende sierra's in het zuiden en oosten. De hoogste bergpiek is de Mulhacén met 3482 meter.
• De Sierra Morena in het noorden op het grensgebied van Extremadura en Castilië-La Mancha.
• De imposante vallei van de Guadalquivir ligt hier tussen in, met het beschermde moerasgebied "Marismas del Guadalquivir" als de indrukwekkende delta van deze rivier.

[bewerken] Bestuurlijk indeling

Andalusië is onderverdeeld in acht provincies:

Provincie	Inwonertal (2008)[2]	Hoofdstad	Inwonertal (2008)[3]
Almería	667.635	Almería	187.521
Cádiz	1.220.467	Cádiz	127.200
		grootste stad: Jerez	205.364
Córdoba	798.822	Córdoba	325.453
Granada	901.220	Granada	236,988
Huelva	507.915	Huelva	148.027
Jaén	667.438	Jaén	116.417
Málaga	1.563.261	Málaga	566.447
Sevilla	1.875.462	Sevilla	699.759
Totaal	8.202.220

Zie ook de comarca's van Andalusië

[bewerken] Geschiedenis

[bewerken] Tartessus

De eerste beschaving die zich vestigde in Andalusië na de Neanderthalers en de vroege Homo Sapiens (Cro-Magnonmens) was de Fenicische. Toch troffen die een reeds wat ontwikkelde Iberische cultuur aan, gegroeid uit neolithische stammen uit Afrika. In de IJzertijd spreekt men wel van Tartessus, een naam die in de Griekse bronnen opduikt, maar tot nu toe niet preciezer geïdentificeerd kon worden; ze lijkt verwant met de naam van de stam die later in dit gebied leefde, de Turdetani. Er trad ook vermenging op met Grieken die vooral het noordoosten van Spanje koloniseerden, en met Kelten. Tartessus zou door Carthago rond 500 v.Chr. zijn geannexeerd.

[bewerken] Romeinse periode

Deze Carthagers bleven in Spanje hangen. Met de Punische Oorlogen kwamen de Romeinen in 206 v.Chr. in Spanje, onder leiding van Scipio Africanus. Ze veroverden het gebied en deelden het in provincies in. Andalusië kwam ongeveer overeen met de provincie Hispania Ulterior, die vanaf de regering van keizer Augustus werd aangeduid als Baetica. Deze provincie werd zeer rijk. De hoofdstad was Corduba, het huidige Córdoba.

Scipio stichtte in 206 v.Chr. eveneens de stad Itálica. Deze stad bracht onder andere de keizers Trajanus en Hadrianus voort. Deze enorme invloed van wat welbeschouwd een afgelegen provincie was, hangt samen met de olijfolienijverheid: de stad Rome was voor dit product volledig aangewezen op importen uit Baetica, waar enkele families schatrijk werden, zoals de Annaei. Zij leverden vanaf het midden van de eerste eeuw n.Chr. senatoren. Nadat deze invloed eenmaal een feit was, kon het keizerschap niet uitblijven.

Rond 415 wordt Catalonië overgenomen door de Visigoten, Andalusië door Vandalen^[4] en Gallicië door Sueben. Na de desintegratie van het West-Romeinse Rijk (na de regering van keizer Anthemius) kregen de Visigoten het in heel Spanje voor het zeggen. De Vandalen waren toen al overgestoken naar Tunesië. De Visigoten, die de Ariaanse variant van het Christendom volgden, werden in 589 tot het katholicisme bekeerd door de bisschoppen Leander en Isidorus, toen hun koning Reccared I zich liet herdopen in de katholieke traditie.

[bewerken] Moorse periode

In 710 wordt de Arabieren gevraagd om tussenbeide te komen in een twist onder de Visigoten. In 711 komen ze terug om te blijven. Hun leider Tarik ibn Zijad slaagt erin om, met hulp van Berberhulptroepen, een heel stuk te veroveren. Binnen tien jaar is enkel het noorden, Asturië, nog in handen van de Visigoten. De Moren herdoopten "Vandalusië" tot Al-Andalus.

In 756 roept de Arabische leider Abd al-Rahman I, naar eigen zeggen een telg uit de zes jaar eerder ten val gekomen dynastie der Omajjaden, zichzelf uit tot emir van het onafhankelijke emiraat van Córdoba. In 785 begon men met de bouw van de Mezquita in Córdoba, een grootse moskee.

Abd al-Rahman III roept in 929 het onafhankelijk kalifaat van Córdoba uit. De Moren, zoals de Arabische heersers van Andalusië gewoonlijk worden genoemd, waren nu op het toppunt van hun macht en Córdoba werd een cultureel centrum en de grootste stad van Europa na Constantinopel. Langzaam kwam het rijk in verval en kleine Moorse ministaatjes, de taifas zorgden voor de aftakeling van het kalifaat. Dit eindigde in 1031.

Vanaf dat ogenblik zien de minder machtige christelijke staatjes in het noorden van het Iberisch Schiereiland hun kans schoon om Moorse gebieden te heroveren in de Reconquista. Zo boekte koning Alfons VI van Castilië in 1085 een belangrijke overwinning bij Toledo, wat als het startschot van de Reconquista gezien wordt. Deze bereikt Andalusië met een overwinning in 1212. De Almohaden, een Marokkaanse dynastie die de macht in Andalusië heeft overgenomen, werden toen verslagen in de Slag bij Las Navas de Tolosa.

Córdoba wordt heroverd in 1236. De Moren, meer bepaald de Nasridendynastie, compenseren hun tanende macht met prachtige bouwwerken, zoals het Alhambra in Granada, waarvan de bouw gestart wordt in 1238. In 1248 wordt echter Sevilla heroverd door Ferdinand III. Zelfs de christelijke burgeroorlog van Pedro I tegen Hendrik II van Trastámara verandert niet veel.

Als Castilië en Aragón in 1479 verenigd worden door het huwelijk van de Reyes Católicos, Ferdinand van Aragón en Isabella van Castilië, is het kalf helemaal verdronken voor de Moren. In 1492 wordt de laatste Moorse vesting, het Koninkrijk Granada, met de hoofdstad Granada, veroverd op de Moor Boabdil. Naar verluidt huilde deze toen hij de stad moest overgeven. Hiermee kwam een einde aan bijna 8 eeuwen Moors Andalusië.

[bewerken] Andalusiës bloeitijd

Meteen na de Reconquista starten gouden eeuwen voor Andalusië. Die beginnen vrijwel onmiddellijk na de val van Granada. Christoffel Columbus ontdekte eveneens in 1492 Amerika. Andalusië diende als uitvalsbasis van Spanje naar de Nieuwe Wereld. De rijkdommen kwamen meestal toe aan Sevilla, dat als poort op de Nieuwe Wereld steenrijk werd.

Niet iedereen was gelukkig met de gang van zaken. Hoewel de overgebleven Moren verdragen werden en zelfs aan de basis lagen van een bouwstijl, de mudéjarstijl, kwamen ze toch in opstand in 1502 in Las Alpujarras. Ze werden verslagen en werden of bekeerd tot het christendom of verdreven. In 1558 kwamen ze op dezelfde plaats weer in opstand, deze keer eveneens zonder succes. In 1609 volgt de definitieve verdrijving van de Moren door Filips III.

[bewerken] Varia

Het Spaans dat in Latijns-Amerika wordt gesproken is afkomstig van het Andalusische dialect van het Spaans, en dit omwille van de rol die Sevilla speelde in de 16e en 17e eeuw als poort naar de Spaanse kolonies in Amerika. De Moorse architectuur treffen we nog volop aan in Andalusië. De regio was immers het laatste bolwerk van de Moren (het Koninkrijk Granada) tot ze in 1492 uit Europa werden verdreven. De bekendste overblijfselen zijn het Alhambra in Granada, de Moskee in Córdoba en de torens Torre del Oro en Giralda in Sevilla.

[bewerken] Cultuur

Veel clichés over Spanje, zoals bijvoorbeeld de flamenco en het stierenvechten, vinden hun oorsprong in Andalusië:

[bewerken] Muziek en dans

Andalusië is de bakermat van de flamencomuziek. De exacte roots zijn niet bekend, maar vermoed wordt dat zigeunermuziek als basis vermengd werd met christelijke, joodse en Moorse invloeden.

[bewerken] Sport en spel

Andalusië is ook de bakermat van het stierenvechten. Alhoewel deze sport door dierenrechten-organisaties bedreigd wordt, blijft ze immens populair in Andalusië. De stieren worden speciaal gefokt op agressiviteit en durf. Beroemde arena's staan in Sevilla (Maestranza-arena), in Ronda en Córdoba.

[bewerken] Culinair

Andalusië is ook het land van de Sherry, een gealcoholiseerde wijn die geteeld wordt in de buurt van Jerez de la Frontera. Hiervoor worden voornamelijk twee druivensoorten gebruikt: de Palomino en de Pedro Ximénez.

Bij die Sherry worden vaak tapas gegeten. Dit zijn kleine hapjes die typisch zijn voor Spanje en dan vooral Andalusië.

[bewerken] Toerisme

Andalusië heeft zeer diverse toeristische trekpleisters. Deze zijn in hoofdzaak:

• Voor de cultuur en geschiedenis liefhebbers Historische steden, zoals Granada, Sevilla en Córdoba.
• Voor sportieve toeristen de Sierra Nevada met een omvangrijk net van wandelroutes, mogelijkheden voor alpinisme en in de winter uitgebreide wintersportmogelijkheden. Aan de kust is alle mogelijke watersport te ondernemen.
• De Costa del Sol en de Costa de la Luz. Deze populaire stranden zijn het gehele jaar door bevolkt met in de winter vooral gepensioneerde West-Europeanen. In de zomer is het heel druk met vooral gezinnen en jongeren uit heel Europa: badplaatsen zoals Málaga, Torremolinos en Marbella zijn wereldberoemd. Er zijn echter ook kleinere badplaatsen die nog niet volledig door het massatoerisme zijn ontdekt, zoals Nerja.

[bewerken] Externe links

• Foto's en informatie over Andalusië

Autonome gemeenschappen van Spanje
Andalusië · Aragón · Asturië · Balearen · Baskenland · Canarische Eilanden · Cantabrië · Castilië-La Mancha · Castilië en León · Catalonië · Extremadura · Galicië · La Rioja · Madrid · Murcia · Navarra · Valencia Autonome steden: Ceuta · Melilla