Andes

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Andes (hoofdbetekenis))
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Dit artikel gaat over de bergketen. Voor andere betekenissen van de term Andes, zie Andes (doorverwijspagina).


Andes
de Andes aan de westkust van Zuid-Amerika
de Andes aan de westkust van Zuid-Amerika
Hoogste punt Aconcagua (6959 m)
Lengte 7000 km
Breedte 160 km
Locatie Argentinië, Chili, Bolivia, Peru, Ecuador, Colombia, Venezuela
De Andes tussen Chili en Argentinië
De Andes tussen Chili en Argentinië
de zuidelijke Andes vanuit de ruimte
de zuidelijke Andes vanuit de ruimte
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen
in vier delen van de Andes bevinden zich actieve vulkanen

De Andes (voluit: La Cordillera de los Andes) zijn een grote, langgerekte bergketen langs de westkust van Zuid-Amerika. Het gebergte is ongeveer 7000 km lang, op sommige plaatsen 160 km breed en heeft een gemiddelde hoogte van ca. 4000 m. De bergketen loopt voor het grootste gedeelte parallel aan de kust van de Grote Oceaan.

De Andes zijn gelegen in zeven Zuid-Amerikaanse landen: Argentinië, Chili, Bolivia, Peru, Ecuador, Colombia en Venezuela. De Andes doorkruisen de evenaar en lopen zuidwaarts tot Vuurland. De Scotiarug, met onder ander Zuid-Georgië en de Zuidelijke Sandwicheilanden is een grotendeels onderzeese voortzetting van het gebergte. Deze verbindt de Andes met een grote boog met het Antarctisch Schiereiland in Antarctica.

Geologie[bewerken]

De Andes zijn geologisch gezien een jong systeem. Het gebergte ontstond tijdens het Krijt en de Tertiaire periode. Het ontstaan van de bergketen in Zuid-Amerika is het gevolg van de platentektoniek. De oceanische Nazcaplaat duikt weg onder de continentale Zuid-Amerikaanse plaat (subductie), met een snelheid van ongeveer 6 cm per jaar. Hierdoor nemen de bergen steeds meer in hoogte toe. Vulkanen en aardbevingen komen er dikwijls voor. Als geheel vormen de Andes een van de belangrijkste bergmassa's van de wereld. Het bergsysteem is hoger dan elk ander gebied, op de Himalaya na. Er zijn veel besneeuwde pieken met hoogtes boven de 6700 m.

In het verre zuiden lopen de bergen van oost naar west. De richting wordt anders in Argentinië en Chili. Ten westen van de bergen ligt de zee. Er zijn door gletsjers gevoede meren in zowel Argentinië als Chili.

De hoogste bergen van de Andes liggen op de centrale en noordelijke Argentijns-Chileense grens: Aconcagua (6959 m), de hoogste berg van het westelijk halfrond en de Tupungato (6570 meter). Andere belangrijke pieken zoals Llullaillaco flankeren de belangrijkste bergwaaier.

Cono de Arita, Salta (Argentinië).

De centrale Andes breiden zich in Bolivia en Peru uit in veelvoudige waaiers (circa 640 km breed) met hoog plateauland (het Hoogland van Bolivia) en vele hoge intermontane valleien. Hier woonde de Incabeschaving vroeger. Op de grens van Peru en Bolivia ligt het Titicacameer. In Bolivia zijn er opmerkelijke vulkanen, zoals Nevado Sajama. De hoogste spoorweg van de Andes loopt van La Oroya naar Lima.

Mensen en economie[bewerken]

Peru, Ecuador en Colombia zijn bevolkt sinds oude tijden. Vroeger waren er rijke beschavingen gevestigd, zoals de Inca's en Chibcha's. Tegenwoordig zijn Quichua en de Aymarastammen de belangrijkste inheemse inwoners van de Andes. Wegens een schaarste van water, echter, is de landbouw moeilijk. Tabak, katoen en koffie worden gekweekt en uitgevoerd. Koper, zilver, tin, ijzer en goud worden ontgonnen en er wordt aardolie gevonden. Hoewel er een spoorpassage door de bergen is, zijn de inwoners van de Andes niet van treinen afhankelijk voor het behoud van hun economie. In bepaalde Andesgebieden is het toerisme sterk in ontwikkeling.

El Tatio[bewerken]

In het Andesgebergte ligt onder andere ook het geiserveld El Tatio.

Belangrijke bergen[bewerken]

Lijst van de belangrijkste toppen van de Andes.

Argentinië[bewerken]

Grens Argentinië / Chili[bewerken]

Llullaillaco, Chili / Argentinië

Bolivia[bewerken]

Grens Bolivia / Chili[bewerken]

Licancabur, Bolivia / Chili

Chili[bewerken]

Colombia[bewerken]

Ecuador[bewerken]

Peru[bewerken]

Alpamayo, Peru
El Misti, Peru

Venezuela[bewerken]

Zie ook[bewerken]