André de Meulemeester

André Emile Alfons de Meulemeester, bijnamen "De Arend van Vlaanderen" en "Sergent Mystère", (Brugge, 28 december 1894 - 7 maart 1973) was een Belgische toppiloot uit de Eerste Wereldoorlog. Met zijn elf overwinningen is hij als piloot de tweede uitblinker van België na Willy Coppens.

Oorlogspiloot

De Meulemeester was de zoon van een Brugse brouwersfamilie en sloot zich op zijn twintigste als vrijwilliger aan bij de Compagnie d’Aviateurs. Hij volgde een opleiding in Hendon waar hij zijn burgervliegbrevet behaalde op 8 oktober 1915. Vervolgens werd hij opgeleid tot militaire vlieger te Étampes en op 8 oktober 1916 werd hij ingedeeld bij de 1e escadrille in De Moeren, waar hij achtereenvolgens met een Nieuport tweedekker, een Nieuport 11 en later met een Nieuport 23 vloog. Zijn eerste overwinning behaalde hij op 30 april 1917. Nadat hij op 21 augustus 1917 een Duitse Albatros had neergehaald, kreeg hij als bijnaam De Arend van Vlaanderen. Bij deze vlucht raakte hij overigens flink gewond. Zijn bijnaam Mystère dankt De Meulemeester aan het feit dat zijn Franstalige collega's moeilijkheden hadden om zijn naam 'Meulemeester' uit te spreken. Zij kortten dit af tot Mystère.

Hij schilderde zijn vliegtuig, een Nieuport 23 geel en nam bij elke vlucht zijn chihuahua genaamd "Stabilo" mee. Begin 1918 veranderde het 1e in het 9e escadrille waar hij nog vier overwinningen behaalde in een Hanriot HD.1. Na zijn tiende overwinning vond André het voor zichzelf rechtvaardig om gepromoveerd te worden van adjudant tot tweede-luitenant en speldde een tweetal extra sterren op zijn pas gekocht luitenant uniform. Nadat de staf dit ter ore kwam, werd André alsnog officieel tot tweede-luitenant benoemd.

Zijn elfde en laatste overwinning was op een kabelballon, een zogenaamde "Drachen", op 3 oktober 1918 boven Torhout. Een riskante operatie, omdat deze ballonnen vaak goed bewapend waren en soms explosieven bevatten om te dienen als vliegende mijn. Ook bij deze actie raakte hij gewond. Tijdens zijn gehele dienst is hij ook nog eens tweemaal in gevecht geraakt met "bevriende" Britse D.H4's. André de Meulemeester bleef in de herinnering als een patriottische grappenmaker en pianospeler, met ongrijpbare trekjes.

Brouwer

Na de oorlog verliet hij de luchtmacht om zich weer toe te leggen op het familiebedrijf, de Brouwerij De Meulemeester-Verstraete of De Arend, later Aigle Belgica, later opgeslorpt door Jupiler, thans deel uitmakende van het grote Inbev. Tijdens de Achttiendaagse veldtocht in mei 1940 nam De Meulemeester opnieuw dienst in de Belgische luchtmacht.

Samen met zijn echtgenote, geboren Gros, woonde hij in een prachtig rococohuis aan de Sint-Annarei in Brugge. Ze richtten in de jaren zestig een vereniging op voor hulpverlening aan verlaten kinderen. Hun enige dochter, Anne-Marie, trouwde met de architect Axel Ghyssaert.

Zijn overlijden in 1973 ging in stilte voorbij. Geen kranten, behalve in Brugge, gaven er melding van. Het Festival van Vlaanderen in Brugge droeg zijn concert van 9 augustus 1973 (Recital Nigel Rogers en Colin Tilney in het stadhuis) in dankbare herinnering op aan de trouwe luisteraar en mecenas die André De Meulemeester was geweest.

Kunstenaar

De Meulemeester was een verdienstelijk tekenaar en aquarellist. Zijn kunstoeuvre werd door het echtpaar Axel Ghyssaert en Anne-Marie De Meulemeester geschonken aan Bruges Art Route, dat zorg draagt voor de inventarisering en ontsluiting van het werk.

Ter gelegenheid van de Open Monumentendagen 2011 werden in het kunstaarsatelier van Flori Van Acker (zetel van Bruges Art Route), tekeningen van André De Meulemeester getoond die betrekking hebben op de Grote Oorlog.

Op Erfgoeddag 2012 (22 april) wordt ook aandacht geschonken aan André De Meulemeester in het kader van het thema "Helden". Dan zal opnieuw een selectie van zijn werk te zien zijn in het kunstenaarsatelier van Flori Van Acker.

Archief

Het persoonlijk archief van André De Meulemeester werd door de familie geschonken aan het Archief van de provincie West-Vlaanderen. Het bevat voornamelijk:

• Correspondentie van en aan André De Meulemeester, hoofdzakelijk uit de periode 1914-1918.
• Het oorlogsdagboek van André De Meulemeester (22/08/1915 tot 18/08/1918).
• Foto’s over zijn activiteiten als gevechtspiloot.
• Documentatie (krantenknipsels, tijdschriften, brochures…) over het vliegwezen, hoofdzakelijk tijdens Wereldoorlog I.
• Medailles.

Trivia

• Naast de elf bevestigde overwinningen, zou hij ook nog 19 onbevestigde overwinningen behaald hebben.
• Het smaldeelinsigne van het eerste smaldeel, de Schotse Distel met het motto "Nemo me impune lacessit" ("Niemand kan mij ongestraft provoceren") is ooit bedacht door André de Meulemeester in 1917, en is daarmee het oudste insigne van de Belgische Luchtmacht.

Onderscheidingen

• Leopoldsorde met palm
• Oorlogskruis (België) 1914-1918 (België)
• Croix de Guerre (Frankrijk) (Frankrijk)
• Medaglia d'oro al Valore Militare (Italië)

Externe links

• The Aerodrome incl. volledige lijst overwinningen en
• Les Chevaliers du Ciel fr
• First World War en
• wwaviation.com en

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• De geschiedenis van de Nederlandse en Belgische Luchtvaart (reeks: De geschiedenis van de luchtvaart) - B. van der Klaauw/Armand van Ishoven/Peter van der Gaag, 1982, uitg. Lekturama,
• Above Flanders' Fields - Walter M Pieters, 1998, uitg. Grub Street
• Jan J. Safarik - oorlogs aces en hun overwinningen en